มะเร็งและโรคร้าย

ตับโต (Liver Enlarged or Hepatomegaly)

ภาวะตับโต สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคบางอย่าง กรรมพันธุ์ หรือพฤติกรรมการใช้ชีวิต หากปล่อยไว้ไม่รักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้
เผยแพร่ครั้งแรก 26 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที
ตับโต (Liver Enlarged or Hepatomegaly)

ตับโต คือ ภาวะที่ตับมีขนาดใหญ่ขึ้นมากกว่าปกติ ซึ่งอาจเกิดจากเนื้อเยื่อตับทำงานอย่างไม่มีประสิทธิภาพ หรืออาจเกิดความผิดปกติขึ้นที่ตับ จนทำให้ตับทำงานแย่ลง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจตับวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 712 บาท ลดสูงสุด 425 บาท

ตรวจตับ วันนี้ เปรียบเทียบราคา / ประหยัดกว่า / ผ่อน 0% ได้ / แอดมินพร้อมให้บริการ กดที่นี่

170

อาการของภาวะตับโต

หากตับโตขึ้นเองตามปกติโดยที่ไม่ได้เกิดจากโรคอื่น จะไม่ทำให้เกิดอาการใดๆ ขึ้นทั้งสิ้น แต่ถ้าตับโตขึ้นโดยมีสาเหตุมาจากโรคอื่นๆ อาจพบอาการต่อไปนี้ร่วมอยู่ด้วย

และถ้าหากพบอาการปวดท้องอย่างรุนแรง มีไข้ อาเจียนมีเลือด หายใจลำบาก และมีเลือดปนออกมากับอุจจาระร่วมกับการมีตับโต ให้รีบโทรเรียกรถพยาบาลที่สายด่วน 1669 หรือรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเกิดจากภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์บางชนิด

สาเหตุของภาวะตับโต

ภาวะตับโต มักเกิดขึ้นจากสาเหตุดังต่อไปนี้

  • โรคมะเร็งที่แพร่กระจายจากตำแหน่งอื่นมาที่ตับ
  • โรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ (Nonalcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD))
  • ความผิดปกติของหัวใจและหลอดเลือด
  • มะเร็งตับ (Liver Cancer)
  • ตับแข็ง (Cirrhosis)
  • ตับอักเสบจากการติดเชื้อไวรัส (Viral hepatitis)
  • โรคตับจากแอลกอฮอล์ (Alcoholic liver disease)
  • ภาวะหัวใจล้มเหลว (Congestive heart failure) เป็นสาเหตุที่ทำให้เลือดไหลย้อนกลับไปยังเส้นเลือดดำที่ตับ (Hepatic veins) ทำให้เกิดการคั่งของเลือดและทำให้ตับมีขนาดโตขึ้น

ในบางครั้ง อาจพบอาการตับโตได้จากสาเหตุต่อไปนี้

  • มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (Lymphoma)
  • มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia)
  • มะเร็งมัลติเพิลมัยอีโลมา (Multiple myeloma) : มะเร็งของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่งในไขกระดูกที่ชื่อว่า Plasma cells
  • ภาวะเหล็กเกิน (Hemochromatosis) : เกิดจากการสะสมของธาตุเหล็กในตับมากเกินไป
  • โรควิลสัน (Wilson’s disease) : ภาวะที่มีการคั่งของทองแดงในตับ
  • โรคเกาเชอร์ (Gaucher’s disease) : โรคที่ทำให้เกิดการสะสมของไขมันในตับ
  • ตับอักเสบจากสารพิษ (Toxic hepatitis)
  • การอุดตันของท่อน้ำดีหรือถุงน้ำดี (Bile duct or gall bladder obstruction) : ภาวะที่มีการคั่งของน้ำดีและมีการอักเสบภายในตับ
  • ซีสต์ในตับ (Hepatic cysts) : การมีถุงของเหลวหรือถุงซีสต์เกิดขึ้นภายในตับ

พันธุกรรม ก็มีส่วนทำให้เกิดตับโตได้เช่นกัน โดยเฉพาะผู้ที่มีบุคคลในครอบครัว มีประวัติเป็นโรคอ้วน โรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (Autoimmune disorders) โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory bowel disease) โรคตับเรื้อรัง (Chronic liver disease) และโรคโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดงรูปเคียว (Sickle cell disease)

การวินิจฉัยภาวะตับโต

ตับเป็นอวัยวะรูปสามเหลี่ยม ตั้งอยู่ด้านล่างกระบังลม (Diaphragm) ใต้ขอบล่างของซี่โครงขวา โดยแพทย์อาจตรวจพบอาการตับโตได้ขณะตรวจร่างกาย เพราะหากตับอยู่ในสภาพปกติ จะไม่สามารถคลำได้ด้วยนิ้วมือเพียงอย่างเดียว

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจตับวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 712 บาท ลดสูงสุด 425 บาท

ตรวจตับ วันนี้ เปรียบเทียบราคา / ประหยัดกว่า / ผ่อน 0% ได้ / แอดมินพร้อมให้บริการ กดที่นี่

170

ในการพิจารณาสาเหตุของภาวะตับโต แพทย์อาจขอให้มีการตรวจเพิ่มเติม ดังนี้

  • ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด : เพื่อดูว่ามีความผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดหรือไม่
  • ตรวจเอนไซม์ตับ (Liver enzymes) : เพื่อประเมินการทำงานของตับ
  • ตรวจเอกซเรย์ช่องท้อง : เพื่อประเมินอวัยวะภายในช่องท้อง
  • การตรวจซีทีสแกน (Computed Tomography (CT) Scan) : เพื่อให้ได้ภาพภายในช่องท้องที่ละเอียดมากขึ้น
  • การตรวจเอ็มอาร์ไอ (Magnetic resonance imaging (MRI)) : เพื่อให้ได้ภาพที่จำเพาะเจาะจงต่ออวัยวะภายในช่องท้องซึ่งเป็นภาพที่มีความละเอียด
  • การตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound) : เป็นการตรวจโดยใช้คลื่นเสียงเพื่อประเมินตับและอวัยวะอื่นภายในช่องท้อง

หากแพทย์สงสัยว่าผู้ป่วยอาจมีภาวะทางการแพทย์ที่ร้ายแรง แพทย์อาจแนะนำให้ทำเก็บชิ้นเนื้อที่ตับไปตรวจ (Liver Biopsy) ด้วยกล้องจุลทรรศน์

การรักษาภาวะตับโต

ทางเลือกในการรักษา จะขึ้นอยู่กับโรคที่เป็นสาเหตุของภาวะตับโต แต่โดยทั่วไปแล้วแพทย์มักจะรักษาด้วยวิธีดังต่อไปนี้

  • การใช้ยา สำหรับรักษาภาวะตับวายหรือภาวะตับติดเชื้อ เช่น ไวรัสตับอักเสบ C
  • การใช้ยาเคมีบำบัด การผ่าตัด หรือการฉายรังสี สำหรับโรคมะเร็งตับ
  • การปลูกถ่ายตับ สำหรับผู้ที่ตับถูกทำลาย
  • การรักษามะเร็งระยะแพร่กระจายที่จุดเริ่มต้นของมะเร็ง
  • การหยุดดื่มแอลกอฮอล์ หรือหยุดการใช้ยาใดๆ ที่เป็นสาเหตุของตับโต

การป้องกันการเกิดภาวะตับโต

เนื่องจากมีปัจจัยด้านพฤติกรรมหลายอย่างที่ทำให้เกิดภาวะตับโต ดังนั้น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวันจะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะนี้ได้ เช่น

  • รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
  • ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด หากป่วยเป็นโรคเบาหวาน
  • จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ หรือเลิกดื่มแอลกอฮอล์
  • ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนรับประทานสมุนไพร เพราะสมุนไพรหลายชนิดสามารถก่อให้เกิดอันตรายต่อตับได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจตับวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 712 บาท ลดสูงสุด 425 บาท

ตรวจตับ วันนี้ เปรียบเทียบราคา / ประหยัดกว่า / ผ่อน 0% ได้ / แอดมินพร้อมให้บริการ กดที่นี่

170

ที่มาของข้อมูล

Verneda Lights and Rachel Nall, What Causes Liver Enlarged? (https://www.healthline.com/symptom/liver-enlarged), August 22, 2016.


5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Kratzer W, et al. (2003). Factors affecting liver size: A sonographic survey of 2,080 subjects. (https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.7863/jum.2003.22.11.1155?sid=nlm%3Apubmed)
Konus OL, et al. (1998). Normal liver, spleen, and kidney dimensions in neonates, infants, and children: Evaluation with sonography. (http://www.ajronline.org/doi/pdf/10.2214/ajr.171.6.9843315)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ภาวะมีลมในช่องท้อง ท้องอืด และมะเร็งลำไส้ใหญ่
ภาวะมีลมในช่องท้อง ท้องอืด และมะเร็งลำไส้ใหญ่

ถอดรหัสสัญญาณแสดงอาการปวดในทางเดินอาหาร

อ่านเพิ่ม
รู้จัก “ไฟโบรสแกน” เทคโนโลยีตรวจตับแบบใหม่ที่หลายคนยังไม่รู้
รู้จัก “ไฟโบรสแกน” เทคโนโลยีตรวจตับแบบใหม่ที่หลายคนยังไม่รู้

ไฟโบรสแกน เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ใช้ในการตรวจโรคเกี่ยวกับตับ โดยจะใช้เพื่อตรวจหาไขมันที่สะสมอยู่ในตับและภาวะพังผืดในเนื้อตับโดยเฉพาะ

อ่านเพิ่ม