การรักษา

รางจืด สุดยอดสมุนไพร ช่วยล้างพิษในร่างกาย

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 17, 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 8 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,270,334 คน

รางจืด สุดยอดสมุนไพร ช่วยล้างพิษในร่างกาย

รีวิวโดยทีมแพทย์และเภสัชกร HonestDocs วันที่ 17/05/2562

วันนี้เราจะพาไปทำความรู้จักกับพืชสมุนไพรชนิดหนึ่งที่ได้ชื่อว่าเป็นราชาแห่งการล้างพิษในโลกของสมุนไพร ตลอดจนช่วยถอนพิษที่เป็นอันตรายต่อร่างกายออกไป มีชื่อว่า รางจืด ซึ่งเด็กสมัยนี้อาจไม่ค่อยรู้จักเท่าไหร่นัก แต่ถ้าเป็นผู้หลักผู้ใหญ่ขึ้นไปรับรองว่าต้องรู้จักและรู้วิธีการใช้มันอย่างแน่นอน

โฆษณาจาก HonestDocs
เราจัดส่งยาถึงบ้านคุณ!

ส่งด่วนภายใน 1 วันในกรุงเทพ หรือส่งธรรมดาด้วย เคอร์รี่ ใน 2-3 วันทั่วประเทศ

Medicine delivery 01

รางจืด เป็นพืชที่อยู่ในวงศ์ ACANTHACEAE มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Thunbergia laurifolia  Lindl. เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่ง ซึ่งชาวไทยมักรู้จักพืชชนิดนี้ในอีกหลายชื่อเรียก ไม่ว่าจะเป็น กำลังช้างเผือก, ขอบชะนาง, เครือเขาเขียว, ยาเขียว (ภาคกลาง), รางเย็น (ยะลา), ดุเหว่า (ปัตตานี), ทิดพุด (นครศรีธรรมราช), น้ำนอง (สระบุรี), ย่ำแย้ แอดแอ (เพชรบูรณ์) หรือน้ำแน่ (อีสาน) เป็นต้น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

รางจืดเป็นไม้เถาเนื้อแข็ง ใบเดี่ยว รูปขอบขนานหรือรูปไข่ กว้าง 4-7 ซม. ยาว 8-14 ซม. ขอบใบเว้าเล็กน้อย ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง กลีบดอกสีม่วงแกมน้ำเงิน ใบประดับสีเขียวประสีน้ำตาลแดง ผลเป็นผลแห้ง แตกได้

สารสำคัญในรางจืด มีอะไรบ้าง?

สารสำคัญที่พบในรางจืดประกอบด้วย

  • กลุ่มโพลีฟีนอล (polyphenol) ได้แก่ กรดฟีนอลิค (phenolic acid) เช่น gallic acid และ caffeic acid ซึ่งมีฤทธิ์อนุมูลอิสระ protocatechuic acid
  • กลุ่มฟลาโวนอยด์ (flavonoid) ได้แก่ apigenin และ apigenin glucoside โดยเฉพาะ apigenin ซึ่งเป็นสารสำคัญในรางจืดที่สามารถยับยั้งพิษของสารหนู


พืชสมุนไพรประเภทนี้มีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างมากมายตั้งแต่ใบจรดราก โดยสามารถแก้อาการที่เกิดจากพิษต่างๆ เหล่านี้ ได้แก่

  1. พิษยาเบื่อ
  2. ยาสั่ง
  3. ยาฆ่าแมลง
  4. พืชพิษ
  5. เห็ดพิษ
  6. พิษสุราและยาเสพติด
  7. พิษงู แมลงป่อง หรือตะขาบ

คุณสมบัติทางเภสัชวิทยาของรางจืด

  1. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษของสารกำจัดศัตรูพืช(ยาฆ่าหญ้า)
  2. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษจากสัตว์ที่เป็นพิษและพืชพิษ
  3. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษของตะกั่วต่อสมอง
  4. รางจืดมีฤทธิ์ต้านการก่อกลายพันธุ์ (มะเร็ง)
  5. รางจืดมีฤทธิ์ลดความดัน
  6. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษเหล้า
  7. รางจืดมีฤทธิ์ต้านสารเสพติด
  8. รางจืดมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด
  9. รางจืดมีฤทธิ์แก้อักเสบ

สรรพคุณตามตำรายาไทยของรางจืด

  1. แก้ท้องร่วง
  2. แก้ร้อนใน กระหายน้ำ
  3. ใช้ปรุงเป็นยาเขียวลดไข้
  4. รักษาโรคหอบหืดเรื้อรัง
  5. แก้ผื่นคันจากอาการแพ้ต่างๆ
  6. แก้พิษเบื่อเมา เนื่องจากเห็ดพิษ
  7. ถอนพิษผิดสำแดง และพิษอื่นๆ
  8. ช่วยถอนพิษสุราหรืออาการเมาค้าง
  9. รักษาโรคข้ออักเสบ และปวดบวม
  10. ใช้รักษาผู้ที่ได้รับสารเคมีที่มีพิษร้ายแรง เช่น สารหนู หรือยาฆ่าแมลง

นอกจากนั้น รางจืด ยังสามารถนำไปแก้พิษที่เกิดขึ้นในสัตว์อย่างได้ผล ไม่ว่าจะเป็น สุนัข หรือแมว อีกทั้งในตำรายาไทยและตำรายาพื้นบ้านยังได้อธิบายเอาไว้ว่าส่วนต่างๆ ของพืชชนิดนี้ สามารถนำไปบรรเทาอาการที่เกิดขึ้นกับร่างกายได้ ไม่ว่าจะเป็น

โฆษณาจาก HonestDocs
ตรวจตับวันนี้ เริ่มที่ 637 บาท พร้อมจองคิวรพ.ให้ ไม่ต้องรอ

เซลล์ตับเสียแล้วซ่อมไม่ได้ ดื่มเหล้าบ่อย อ้วนลงพุง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันสูง หรือมีโรคตับ ควรตรวจอยู่เสมอ

  • ใบ ใช้ต้มดื่มขณะอุ่นๆ หรือคั้นดื่ม หรือแปรรูปเป็นชาชงรางจืด ดื่มเพื่อเป็นการล้างพิษในร่างกาย
  • ราก ให้ใช้รากที่มีอายุเกิน 1 ปี มีขนาดเท่ากับนิ้วชี้นำมาฝนกับน้ำดื่มเพื่อเป็นการล้างพิษในร่างกาย
  • ยอดอ่อนและดอก กินเป็นยาอายุวัฒนะ สามารถกินเป็นผักเหมือนกับผักพื้นบ้านทั่วๆ ไป โดยใช้วิธีการปรุงอาหาร คือ การลวก หรือการนำไปปรุงเป็นแกง เช่น ผัดยอดรางจืด ไข่เจียวดอกรางจืด แกงส้มยอดรางจืด สลัดสมุนไพรรางจืด

ในภูมิปัญญาอีสานมีเรื่องเล่าที่สืบต่อกันมาว่า ก่อนที่จะมีการปรุงอาหารที่เก็บมาจากป่าทุกครั้ง ให้ใส่ใบและดอกของเถารางจืดเข้าไปด้วย เพื่อเป็นการป้องกันพิษที่อาจเกิดขึ้นจากพืช หรือสัตว์ป่าที่อาจทำให้เกิดอันตรายหลังจากที่เรารับประทานเข้าไป โดยเคล็ดลับเหล่านี้ก็ตรงกันกับข้อมูลของหมอยาชาวไทยมใหญ่ที่ได้แนะนำให้เอายอดและดอกของเถารางจืดมาปรุงเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ อีกทั้งหมอยาพื้นบ้านยังนิยมใช้รางจืดเพื่อช่วยลดความดันโลหิต รักษาอาการแพ้และผดผื่นคันบนผิวหนังได้เป็นอย่างดี

[caption id="" align="aligncenter" width="570"] รางจืด[/caption]

รางจืดมีฤทธิ์ดูดซับพิษต่างๆและมีสรรพคุณที่ถูกวิจัยจนเป็นที่ยอมรับดังต่อไปนี้

1. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษของสารกำจัดศัตรูพืช (ยาฆ่าหญ้า)

กลุ่มที่มีความเสี่ยงได้รับสารพิษเหล่านี้มากที่สุดคือ เกษตรกรที่ต้องใช้สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืชเป็นประจำ หากได้รับพิษกลุ่มนี้เข้าไป จะทำให้เกิดอาการวิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียน แน่นหน้าอก หายใจลำบาก และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

รางจืด ต้านพิษยากำจัดศัตรูพืชกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตได้ เนื่องมาจากสารสกัดรางจืดมีผลลดการยับยั้งเอนไซม์ cholinesterase หรือทำให้ระดับเอนไซม์ cholinesterase เพิ่มขึ้น

รางจืด มีฤทธิ์ยับยั้ง lipid peroxidation ซึ่งเป็นกลไกการออกฤทธิ์ต้านพิษพาราควอตอีกกลไกหนึ่งของรางจืด

2. รางจืดช่วยลดพิษของตะกั่ว

รางจืดนับได้ว่าเป็นสมุนไพรที่เข้ากับสถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมในบ้านเราเป็นอย่างมาก ยิ่งเป็นสภาพแวดล้อมในเมืองหลวงแล้วโอกาสที่จะเกิดมลภาวะเป็นพิษยิ่งเป็นไปได้สูง รางจืด คือ สมุนไพรที่สามารถลดความเสี่ยงและช่วยบรรเทาอาการที่เกิดจากการปนเปื้อนสารตะกั่วที่มาจากไอเสียน้ำมันเบนซินที่มีการสะสมในร่างกายจนกลายเป็นโรคพิษสารตะกั่วเรื้องรังในระยะยาวได้ โดยสารตะกั่วเหล่านี้จะเข้าไปสะสมในสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้ (Hippocampus) ซึ่งจากการศึกษาพบว่า รางจืด สามารถช่วยลดอัตราการตายของเซลล์สมองอันเนื่องมาจากพิษของตะกั่ว อีกทั้งยังสามารถยับยั้งการลดลงของสารต้านอนุมูลอิสระในสมองที่เกิดจากพิษของตะกั่วได้อีกด้วย

3. รางจืดช่วยรักษาผู้ป่วยผู้ติดยาบ้า

ในปัจจุบัน หมอชาวบ้านได้มีการนำสมุนไพรพื้นบ้าน อย่าง รางจืด เข้ามาช่วยแก้พิษที่เกิดจากยาเสพติด ซึ่งในปัจจุบันมีรายงานทางการศึกษาว่า รางจืด มีฤทธิ์ที่ช่วยกระตุ้นประสาทเช่นเดียวกับ โคเคน (Cocaine) และ แอมเฟตามีน (Amphetamine) แต่มีฤทธิ์ที่อ่อนกว่า จึงมีแนวโน้มที่จะนำมาใช้ในการทำให้ผู้ที่ติดยาเสพติดสามารถเลิกเสพยาเสพติดได้ นอกจากนั้น ยังเป็นการป้องกันไม่ให้ตับถูกทำลายจากการดื่มเหล้าได้อีกด้วย โดยจากการศึกษาพบเพิ่มเติมอีกว่า รางจืด มีสารต้านอนุมูลอิสระอยู่ในระดับที่สูงมาก

4. รางจืดช่วยรักษาโรคพิษสุราเรื้อรัง 

การศึกษาวิจัยฤทธิ์ของรางจืดในการต้านพิษแอลกอฮอล์ต่อตับ พบว่าสารสกัดด้วยน้ำของรางจืดช่วย ป้องกันการตายของเซลล์ตับจากพิษ ของแอลกอฮอล์ 

รางจืดช่วยลดการเกิด hepatic lipid peroxidation 

ลดระดับแอลกอฮอล์ในเลือด และเพิ่มระดับเอนไซม์ alcohol dehydrogenase และ aldehyde dehydrogenase 

ในทางคลินิก รพ.รัฐบาลหลายแห่งในประเทศไทยที่มีแพทย์แผนไทยประจำอยู่เริ่มมีการใช้รางจืดเพื่อช่วยรักษาผู้ป่วยโรคพิษสุราเรื้อรังควบคู่กับการรักษาโดยแพทย์แผนตะวันตก โดยรางจืดจะมีสรรพคุณช่วยขับปัสสาวะและมีฤทธิ์ลดความเป็นพิษของแอลกอฮอล์ต่อตับ ทำให้ผู้ป่วยสามารถค่อยๆ ถอนพิษสุราได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดีกว่าการหักดิบ งดสุราเลยทันทีซึ่งจะส่งผลไม่ดีต่อผู้ป่วยโดยตรง

5. รางจืดช่วยรักษาโรคผิวหนัง

ในปัจจุบัน ได้มีการยืนยันจากรายงานการศึกษาที่ระบุว่า รางจืด มีฤทธิ์ต้านการอักเสบและสามารถต้านไวรัสโรคเริมได้เป็นอย่างดี ทั้งนี้ ได้มีการออกมาสนับสนุนให้มีการใช้รางจืดในการรักษาผดผื่นคัน เริม งูสวัด หรืออาการผิวหนังอักเสบอื่นๆ

6. รางจืดมีฤทธิ์ต้านพิษจากสัตว์ที่เป็นพิษและพืชพิษ

รางจืดช่วยแก้พิษแมงดาทะเลได้ ซึ่งสารพิษที่อยู่ในแมงดาทะเล คือเทโทรโดท็อกซิน (Tetrodotoxin) สารนี้จะพบในแมงดาทะเลและปลาปักเป้า ซึ่งมีพิษทำให้ผู้ป่วยอาจถึงตายได้ ความรุนแรงของอาการพิษขึ้นอยู่กับ ปริมาณไข่แมงดาทะเลที่ได้รับ มีรายงานการใช้รางจืดแก้พิษกับผู้ป่วยที่กิน ไข่แมงดาทะเลที่มีอาการรุนแรงถึงขั้นหมดสติ ว่ามีการใช้น้ำสมุนไพรรางจืดทาง NG tube 40 นาที ผู้ป่วยเริ่มรู้สึกตัวและอาการดีขึ้นตามลำดับ

7. รางจืดมีฤทธิ์ต้านการก่อกลายพันธุ์ (มะเร็ง)

1.รางจืดมีฤทธิ์ในการต้านมะเร็ง โดยมีการศึกษาฤทธิ์ต้านการก่อกลายพันธุ์ ซึ่งทั้งรางจืดแบบสดและแบบแห้งสามารถใช้ได้ผลเช่นกัน

2 รางจืดมีสารออกฤทธิ์อาจเป็นกรดฟีนอลิก ได้แก่ caffeic acid และ apigenin และสารกลุ่มคลอโรฟิลล์ ได้แก่ chlorophyll a, chlorophyll b,pheophorbide a และ pheophytin a ซึ่งสารเหล่านี้มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงมาก

8. รางจืดมีฤทธิ์ลดความดัน

การสกัดด้วยน้ำของใบรางจืดแห้งมีผลทำให้ความดันโลหิตของหนูแรตลดลง โดยกลไกการออกฤทธิ์ส่วนหนึ่งอาจผ่าน Cholinergic receptor และทำให้หลอดเลือดแดงคลายตัว และช่วยขับปัสสาวะ

9. รางจืดมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด

 สารสกัดด้วยน้ำของใบรางจืดมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด และทำให้เบต้าเซลล์ของตับอ่อนฟื้นฟูขึ้นบ้างแม้จะไม่สมบูรณ์

10.รางจืดมีฤทธิ์แก้อักเสบ

รางจืดมีฤทธิ์ต้านการอักเสบสูงกว่ามังคุดประมาณ 2 เท่า และสารสกัดรางจืดในรูปแบบของครีมสามารถลดการอักเสบได้ดีเท่ากับสเตียรอยด์ครีม

ข้อแนะนำในการใช้ รางจืด สำหรับล้างพิษ

  • เพื่อการล้างพิษควรกินติดต่อกัน 7 - 10 วัน
  • การใช้รางจืดสำหรับถอนพิษยาฆ่าแมลง หรือสารพิษ ต้องใช้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้เพื่อให้เกิดผลดี หากพิษซึมเข้าสู่ร่างกายในปริมารมาก หรือปล่อยทิ้งไว้ข้ามคืนการถอนพิษด้วยรางจืดจะได้ผลน้อยลง

ข้อควรระวังในการใช้ รางจืด สำหรับล้างพิษ

  • ไม่ควรดื่มน้ำที่คั้นจากรางจืดนานติดต่อกันเกิน 30 วัน
  • อาจเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำของในผู้ป่วยที่เป็นเบาหวาน
  • ควรระวังการใช้ร่วมกับยาอื่น โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ใช้ยาอย่างต่อเนื่อง เพราะรางจืดอาจเร่งขับยาเหล่านั้นออกจากร่างกาย ควรเว้นระยะเวลารับประทานรางจืดจากยาตัวอื่นๆ ประมาณ 2 ชั่วโมง
  • ผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำและหญิงตั้งครรภ์ ควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมแผนปัจจุบัน หรือผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์แผนไทยประยุกต์และแพทย์แผนไทยก่อนใช้

หลักการรับประทานรางจืดอย่างถูกต้องและปลอดภัย

เมื่อสรรพคุณของรางจืดคือ ยาถอนพิษ ตามคำแนะนำของแพทย์แผนไทยควรดื่มในความเข้มข้นน้อยและหลีกเลี่ยงการดื่มติดต่อกันทุกวัน ส่วนในกลุ่มที่รับประทานรางจืดแบบสกัดออกมาเป็นผงแคปซูล ไม่ควรรับประทานติดต่อกันนาน 1 เดือน หากเป็นผู้ป่วยมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์แผนปัจจุบันหรือแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนไทยประยุกต์ก่อน เพื่อป้องกันไม่ให้ยารางจืด เข้าไปลดฤทธิ์ยาที่จำเป็นต้องรับประทานอยู่ตลอดลง

วิธีการรับประทานยารางจืด

  1. กรณียาชง รับประทานครั้งละ 2-3 กรัม โดยชงกับน้ำร้อน 100-200 ซีซี วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหารหรือเมื่อมีอาการ            
  2. นำใบรางจืดที่ไม่อ่อนหรือแก่เกินไปจำนวน 5-7 ใบ โขลกให้ละเอียดผสมกับน้ำดื่ม หรือน้ำซาวข้าว จำนวน 250 ซีซี หรือคั้นน้ำรางจืด ดื่มครั้งละ 1 แก้ว (250 ซีซี) วันละ 1 ครั้ง หรือรับประทานเมื่อมีอาการ            
  3. นำรากที่มีอายุ 1 ปีขึ้นไป ขนาดรากเท่านิ้วก้อย ตัดความยาวเท่าที่มือจับ โขลกหรือฝนผสมกับน้ำสะอาด หรือน้ำซาวข้าว รับประทานครั้งละ 1 แก้ว (250 ซีซี) วันละ 1 ครั้ง หรือรับประทานเมื่อมีอาการ

ผลจากการรับประทานรางจืดติดต่อกันนานเกินไป

เนื่องจากรางจืดเป็นหนึ่งในพืชที่ถูกยกย่องให้เป็นสมุนไพรไทยที่มีประโยชน์ และมีสรรพคุณในการดูแลรักษาร่างกายได้อย่างดีเยี่ยม จึงมีการนำเอารางจืดไปสกัด ทำเป็นแคปซูลและเป็นผงชงดื่ม การรับประทานสมุนไพรชนิดนี้ควรรับประทานด้วยความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการเชื่อคำอวดอ้างชวนเชื่อมากเกินไป เพราะการรับประทานผิดวิธีและติดต่อกันนานเกินไป จะทำให้ตับและไตต้องทำงานหนักมากขึ้น

อันตรายที่พบ

การรับประทานรางจืดติดต่อกันเป็นเวลานาน โดยเฉพาะการนำเอามาทำเป็นแคปซูล พบว่ารางจืดจะทำให้เกิดการทำงานของระบบเลือดที่ผิดปกติได้ ซึ่งผลกระทบดังกล่าวมาจากการบริโภคติดต่อกันเป็นเวลานาน ตับและไตจะต้องทำงานหนักมากขึ้น จนกระทั่งส่งผลให้เกิดการความเสื่อมสภาพตามมา

ผู้ป่วยที่มีการใช้ยารักษาโรคที่ต้องรับประทานเป็นประจำ หากไม่ได้ปรึกษาแพทย์หรือแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนไทยประยุกต์ก่อนว่ารางจืดมีผลต่อยาที่รับประทานประจำหรือไม่ อาจจะทำให้รางจืดเข้าไปลดฤทธิ์ยาที่รับประทานเป็นประจำซึ่งอาจจะทำให้การรักษาโรคด้วยยาที่รับประทานประจำอาจไม่ดีเท่าเดิม การรับประทานรางจืดในระยะยาว แม้จะไม่ได้มีผลวิจัยออกมาแน่ชัด แต่แพทย์ให้ระวังอาการที่จะไปทำให้ตับและไตทำงานหนักได้

สมุนไพรพื้นบ้านในบ้านเรานอกจากจะนำมาปรุงอาหารได้แล้ว ก็ยังมีสรรพคุณทางยาที่ช่วยบรรเทาอาการต่างๆ ให้หายขาดได้ นับว่าเป็นเรื่องที่ดีและมีความปลอดภัยขึ้นมาอีกขั้นหนึ่งจากการใช้ยาปฏิชีวนะในปัจจุบัน แต่ก็ยังอยากแนะนำเอาไว้ว่า สมุนไพรพื้นบ้านอย่างรางจืด ควรใช้ดื่ม หรือรับประทานกันอย่างพอดี เมื่ออาการเริ่มบรรเทาลงแล้วก็อยากให้ลดปริมาณลงตามลำดับ เพราะในข้อดีก็ยังคงมีเสียที่ตามมาอีกหลายอย่าง ไม่ควรบริโภคมากเกินไป หรือน้อยเกินไป อีกทั้งก็อยากให้ออกกำลังกายควบคู่กันไปด้วย สุขภาพของเราก็ได้ดีเต็มขั้น ไม่มีโรคใดๆ มาทำให้เราเจ็บไข้ได้ป่วยต่อไปอีก

ที่มาของข้อมูล

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร (http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=115)

ปารัณกุล ตั้งสุขฤทัย, กระทรวงสาธารณสุข (https://www.ayo.moph.go.th/sanitation/)

พร้อมจิต ศรลัมพ์, สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (http://medplant.mahidol.ac.th/document/Thunbergia.pdf)

พร้อมจิต ศรลัมพ์ รุ่งระวี เต็มศิริฤกษ์กุล วงศ์สถิตย์ ฉั่วกุล และคณะ. สมุนไพรสวนสิรีรุกขชาติ. กรุงเทพฯ: บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊ฟ จำกัด, 2535:257 หน้า

บุศบรรณ ณ.สงขลา. สมุนไพรไทย ตอนที่ 1. กรุงเทพฯ: หจก. ฟันนี่พับลิชชิ่ง, 2525: 91 หน้า.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่