ภาวะการย่อยแลคโตสผิดปกติ (Lactose Intolerance) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ในวัยผู้ใหญ่

ภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส (Lactose intolerance) คือภาวะที่ร่างกายไม่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสซึ่งเป็นน้ำตาลที่พบในนมได้สมบูรณ์ ทำให้ระบบทางเดินอาหารเกิดความแปรปรวนหลังจากรับประทานผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมไปแล้วประมาณ 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมง

ภาวะนี้ไม่เหมือนกับการแพ้นม ซึ่งเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่ตอบสนองโปรตีนในนมมากกว่าปกติ

หากมีอาการแพ้นม มักจะมีอาการแพ้หลังจากทานนมทันที เช่นผื่นคัน หายใจเสียงวี๊ดและอาเจียน

สาเหตุของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

เมื่อมีการรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีส่วนประกอบของน้ำตาลแลคโตส ลำไส้เล็กก็จะมีการหลั่งเอนไซม์ที่ชื่อแลคเตสออกมาเพื่อช่วยย่อยน้ำตาลจากนมด้วยปฏิกิริยาเคมีที่ใช้แยกโมเลกุลของสารด้วยน้ำ ซึ่งเอนไซม์แลคเตสนี้ก็จะเร่งให้เกิดกระบวนการย่อยน้ำตาลแลคโตส ให้กลายเป็นน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยวคือน้ำตาลกลูโคสและกาแลคโตส ที่สามารถดูดซึมเข้ากระแสเลือดได้ต่อไป

มีหลายคนที่มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส หรือเรียกว่า hypolactasia ซึ่งเป็นภาวะที่ลำไส้เล็กผลิตเอนไซม์แลคเตสได้น้อยกว่าปกติ ภาวะนี้อาจทำให้เกิดความผิดปกติของการดูดซึมแลคโตส ทำให้น้ำตาลแลคโตสที่ไม่ถูกย่อยเดินทางเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ แบคทีเรียในลำไส้ใหญ่จะทำการย่อยน้ำตาลแลคโตส เกิดเป็นแก๊สและของเหลวในลำไส้ใหญ่

คุณจะมีภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตสหากมีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสหรือมีปัญหาในการดูดซึมน้ำตาลแลคโตสซึ่งทำให้เกิดปัญหาทางระบบย่อยอาหาร (แม้ว่าอาจจะไม่ได้เกิดปัญหานี้ทุกครั้ง)

ประเภทของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสหลายประเภทที่ทำให้เกิดภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

ประเภทที่พบบ่อยที่สุดของภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสคือ การขาดเอนไซม์แลคเตสปฐมภูมิ (Primary lactase deficiency หรือ lactase nonpersistence) ซึ่งเกิดเมื่อการสร้างเอนไซม์แลคเตสค่อยๆ ลดลงเมื่อมีอายุมากขึ้น โดยมักเริ่มลดลงหลังจากอายุ 2 ปีขึ้นไป ภาวะนี้จะเป็นมากขึ้นเมื่อมีการทำงานของ LCT gene ลดลงตามเวลา (ซึ่งการทำงานของยีนนี้ถูกควบคุมโดยลำดับ DNA ในยีน MCM6 ซึ่งอยู่ใกล้ๆ กัน)

ผู้ใหญ่ที่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของยีน MCM6 ที่ทำให้ยีน LCT เกิดการทำงานตลอดเวลา ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสแต่กำเนิด (congenital lactase deficiency) เป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมที่พบได้น้อยมาก ซึ่งทำให้ลำไส้ใหญ่ผลิตเอนไซม์แลคเตสได้น้อยมากหรือไม่ผลิตเลยตั้งแต่กำเนิด ภาวะนี้เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน LCT ซึ่งทำหน้าที่สั่งการให้ผลิตเอนไซม์ คุณจะมีภาวะนี้แต่กำเนิดได้เมื่อทั้งพ่อและแม่ของคุณสงผ่านยีนที่มีการกลายพันธุ์นี้มาให้คุณ

แต่ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส ก็ไม่ได้จำเป็นต้องมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมเสมอไป

ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสทุติยภูมิ (Secondary or acquired lactase deficiency) เกิดขึ้นเมื่อมีการติดเชื้อหรือเป็นโรค เช่น โรคเซลิแอค ลำไส้อักเสบติดเชื้อ หรือ Crohn’s disease (โรคลำไส้อักเสบ – Inflammatory bowel disease ชนิดหนึ่ง) ที่ทำลายลำไส้เล็ก การรักษาโรคที่เป็นสาเหตุมักจะทำให้ภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตสหายกลับเป็นปกติได้

ความชุกและสถิติของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

ความสามารถในการย่อยน้ำตาลแลคโตสในผู้ใหญ่เป็นภาวะที่พบในมนุษย์เท่านั้น และเพิ่งมีการพัฒนาเมื่อ 10,000 ปีที่ผ่านมา

อย่างไรก็ตาม มีประชากรบนโลกประมาณ 65% ที่มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสไม่มากก็น้อยในวัยผู้ใหญ่ อ้างอิงจากบทความใน International Dairy Journal ปี 2012 และความชุดของภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสก็มีความหลากหลายอย่างมากในประชากรแต่ละเชื้อชาติ

การกลายพันธุ์ของยีนที่ทำให้ยังสามารถผลิตเอนไซม์แลคเตสได้นั้นเชื่อว่าเริ่มเกิดจากการคัดเลือกของธรรมชาติพร้อมๆ กับการทำฟาร์มนม ดังนั้นจึงพบว่าประชากรที่สืบเชื้อสายมาจากทางยุโรปตอนเหนือส่วนมากสามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้

แต่ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสมักพบได้บ่อยในคนที่สืบเชื้อสายมาจาก

  • ชาวแอฟริกันตะวันตก
  • ชาวอาหรับ
  • ชาวยิว
  • ชาวกรีก
  • ชาวอิตาเลียน

ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสยังพบได้ในชาวเอเชียและชาวพื้นเมืองของอเมริกาเกือบทุกคน อ้างอิงจากรายงานในวารสาร Pediatrics ปี 2006

ในสหรัฐอเมริกา ผู้ที่อาจมีภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส ได้แก่ชาวแอฟริกันอเมริกัน ชาวอเมริกันพื้นเมือง ชาวเอเชียอเมริกัน หรือกลุ่มฮิสแปนิกแหรือละติน

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่