ภาวะการย่อยแลคโตสผิดปกติ (Lactose Intolerance) คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ย. 2, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 198,758 คน

มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ในวัยผู้ใหญ่

ภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส (Lactose intolerance) คือภาวะที่ร่างกายไม่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสซึ่งเป็นน้ำตาลที่พบในนมได้สมบูรณ์ ทำให้ระบบทางเดินอาหารเกิดความแปรปรวนหลังจากรับประทานผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมไปแล้วประมาณ 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมง

ภาวะนี้ไม่เหมือนกับการแพ้นม ซึ่งเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่ตอบสนองโปรตีนในนมมากกว่าปกติ

หากมีอาการแพ้นม มักจะมีอาการแพ้หลังจากทานนมทันที เช่นผื่นคัน หายใจเสียงวี๊ดและอาเจียน

สาเหตุของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

เมื่อมีการรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีส่วนประกอบของน้ำตาลแลคโตส ลำไส้เล็กก็จะมีการหลั่งเอนไซม์ที่ชื่อแลคเตสออกมาเพื่อช่วยย่อยน้ำตาลจากนมด้วยปฏิกิริยาเคมีที่ใช้แยกโมเลกุลของสารด้วยน้ำ ซึ่งเอนไซม์แลคเตสนี้ก็จะเร่งให้เกิดกระบวนการย่อยน้ำตาลแลคโตส ให้กลายเป็นน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยวคือน้ำตาลกลูโคสและกาแลคโตส ที่สามารถดูดซึมเข้ากระแสเลือดได้ต่อไป

มีหลายคนที่มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส หรือเรียกว่า hypolactasia ซึ่งเป็นภาวะที่ลำไส้เล็กผลิตเอนไซม์แลคเตสได้น้อยกว่าปกติ ภาวะนี้อาจทำให้เกิดความผิดปกติของการดูดซึมแลคโตส ทำให้น้ำตาลแลคโตสที่ไม่ถูกย่อยเดินทางเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ แบคทีเรียในลำไส้ใหญ่จะทำการย่อยน้ำตาลแลคโตส เกิดเป็นแก๊สและของเหลวในลำไส้ใหญ่

คุณจะมีภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตสหากมีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสหรือมีปัญหาในการดูดซึมน้ำตาลแลคโตสซึ่งทำให้เกิดปัญหาทางระบบย่อยอาหาร (แม้ว่าอาจจะไม่ได้เกิดปัญหานี้ทุกครั้ง)

ประเภทของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสหลายประเภทที่ทำให้เกิดภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

ประเภทที่พบบ่อยที่สุดของภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสคือ การขาดเอนไซม์แลคเตสปฐมภูมิ (Primary lactase deficiency หรือ lactase nonpersistence) ซึ่งเกิดเมื่อการสร้างเอนไซม์แลคเตสค่อยๆ ลดลงเมื่อมีอายุมากขึ้น โดยมักเริ่มลดลงหลังจากอายุ 2 ปีขึ้นไป ภาวะนี้จะเป็นมากขึ้นเมื่อมีการทำงานของ LCT gene ลดลงตามเวลา (ซึ่งการทำงานของยีนนี้ถูกควบคุมโดยลำดับ DNA ในยีน MCM6 ซึ่งอยู่ใกล้ๆ กัน)

ผู้ใหญ่ที่สามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของยีน MCM6 ที่ทำให้ยีน LCT เกิดการทำงานตลอดเวลา ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสแต่กำเนิด (congenital lactase deficiency) เป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมที่พบได้น้อยมาก ซึ่งทำให้ลำไส้ใหญ่ผลิตเอนไซม์แลคเตสได้น้อยมากหรือไม่ผลิตเลยตั้งแต่กำเนิด ภาวะนี้เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน LCT ซึ่งทำหน้าที่สั่งการให้ผลิตเอนไซม์ คุณจะมีภาวะนี้แต่กำเนิดได้เมื่อทั้งพ่อและแม่ของคุณสงผ่านยีนที่มีการกลายพันธุ์นี้มาให้คุณ

แต่ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส ก็ไม่ได้จำเป็นต้องมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมเสมอไป

ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสทุติยภูมิ (Secondary or acquired lactase deficiency) เกิดขึ้นเมื่อมีการติดเชื้อหรือเป็นโรค เช่น โรคเซลิแอค ลำไส้อักเสบติดเชื้อ หรือ Crohn’s disease (โรคลำไส้อักเสบ – Inflammatory bowel disease ชนิดหนึ่ง) ที่ทำลายลำไส้เล็ก การรักษาโรคที่เป็นสาเหตุมักจะทำให้ภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตสหายกลับเป็นปกติได้

ความชุกและสถิติของภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส

ความสามารถในการย่อยน้ำตาลแลคโตสในผู้ใหญ่เป็นภาวะที่พบในมนุษย์เท่านั้น และเพิ่งมีการพัฒนาเมื่อ 10,000 ปีที่ผ่านมา

อย่างไรก็ตาม มีประชากรบนโลกประมาณ 65% ที่มีภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสไม่มากก็น้อยในวัยผู้ใหญ่ อ้างอิงจากบทความใน International Dairy Journal ปี 2012 และความชุดของภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสก็มีความหลากหลายอย่างมากในประชากรแต่ละเชื้อชาติ

การกลายพันธุ์ของยีนที่ทำให้ยังสามารถผลิตเอนไซม์แลคเตสได้นั้นเชื่อว่าเริ่มเกิดจากการคัดเลือกของธรรมชาติพร้อมๆ กับการทำฟาร์มนม ดังนั้นจึงพบว่าประชากรที่สืบเชื้อสายมาจากทางยุโรปตอนเหนือส่วนมากสามารถย่อยน้ำตาลแลคโตสได้

แต่ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสมักพบได้บ่อยในคนที่สืบเชื้อสายมาจาก

  • ชาวแอฟริกันตะวันตก
  • ชาวอาหรับ
  • ชาวยิว
  • ชาวกรีก
  • ชาวอิตาเลียน

ภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตสยังพบได้ในชาวเอเชียและชาวพื้นเมืองของอเมริกาเกือบทุกคน อ้างอิงจากรายงานในวารสาร Pediatrics ปี 2006

ในสหรัฐอเมริกา ผู้ที่อาจมีภาวะไม่ทนน้ำตาลแลคโตส ได้แก่ชาวแอฟริกันอเมริกัน ชาวอเมริกันพื้นเมือง ชาวเอเชียอเมริกัน หรือกลุ่มฮิสแปนิกแหรือละติน

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ท้องผูกบ่อยๆอาจเป็นโรคอะไรได้บ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดบิดท้องข้างซ้าย เวลาไม่ขับถ่าย เป็นอาการของโรคไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
คนเราจะเป็นมะเร็งได้ทุกช่วงของอายุไหม
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่