ความหมายและสาเหตุของโรคขาดโปรตีนและพลังงาน

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 29, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ความหมายของภาวะทุพโภชนาการ

              โภชนาการ  เป็นกระบวนการที่ร่างกายเปลี่ยนแปลงสารอาหารที่บริโภคเข้าไปใช้ประโยชน์เพื่อการเจริญเติบโต และซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกาย ในทางตรงกันข้ามถ้าร่างกายขาดสารอาหารเพื่อใช้ในการเจริญเติบโตจะส่งผลถึงสุขภาพหรือเรียกว่า ภาวะทุพโภชนาการ ซึ่งได้มีผู้ให้ความหมายของภาวะทุพโภชนาการไว้ดังนี้

              ภาวะทุพโภชนาการ (malnutrition)  หมายถึง ภาวะที่ร่างกายขาดสารอาหารชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือมากกว่า ส่งผลให้การพัฒนาทางด้านร่างกายลดลง หรือเกิดโรคทางคลินิกที่เฉพาะเจาะจง เช่น โรคขาดธาตุเหล็ก โรคโลหิตจาง โรคคอพอก เป็นต้น นอกจากนี้ยังรวมถึงการที่ร่างกายได้รับสารอาหารต่างๆ ไม่ถูกสัดส่วน ไม่ว่าจะเป็นการได้รับสารอาหารน้อยกว่าความต้องการของร่างกายหรือได้รับสารอาหารมากเกินไป (Joshi, 2010)

              ภาวะทุพโภชนาการ (malnutrition) หมายถึง สภาพร่างกายที่ได้รับสารอาหารไม่ถูกสัดส่วนกับความต้องการ ซึ่งอาจได้รับในปริมาณที่น้อยจนทำให้สารอาหารและพลังงาน หรืออาจได้รับในปริมาณที่มากเกินไปจนทำให้เกิดโรคอ้วนได้ (ขนิษฐา , 2552)

              สภาพของร่างกายที่เกิดจากการขาดสารอาหาร หรืออาจเรียกได้ว่า โรคที่เกิดจากการขาดสารอาหาร ซึ่งสภาพทุพโภชนาการเป็นเหมือนสัญญาณบอกถึงอันตรายที่อาจทำให้เกิดการเสียชีวิตและเจ็บป่วยได้ พบมากในกลุ่มวัยเด็กและหญิงตั้งครรภ์ โดยพบว่า เด็กก่อนวัยเรียนร้อยละ 26% จาก 560 ล้านคนที่อาศัยอยู่ในประเทศกำลังพัฒนามีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ (<-2SD) นอกจากนั้นยังมีรายงานมากกว่า 50% ของการเสียชีวิตในวัยเด็กที่มีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ในระดับที่ 2 มีสาเหตุการเสียชีวิตหลังจาก 4 โรค คือ ปอดบวม ท้องเสีย หัด และมาลาเรีย (Humphrey , 2008)

              สาเหตุของทุพโภชนาการ

              รัฐบาลกำลังผลักดันให้ประเทศไทยเป็นครัวโลก แต่ยังคงต้องยอมรับว่าประชาชนในประเทศบางภูมิภาคยังคงประสบปัญหาภาวะทุพโภชนาการ ดังนั้นการแก้ไขหรือปรับปรุงภาวะโภชนาการ จำเป็นต้องทราบสาเหตุที่ทำให้เกิดปัญหา เพื่อนำมาพิจารณาวิธีการแก้ไขปัญหาให้ตรงกับสาเหตุ ซึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดภาวะทุพโภชนาการในประเทศไทยแบ่งออกได้ ดังนี้

              1)  ความรู้  อาหารที่ดีที่สุดของเด็กตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 6 เดือน ได้แก่ น้ำนมแม่ แม่ที่ไม่สามารถเลี้ยงลูกด้วยนมตัวเองได้แล้วใช้นมวัวเลี้ยงลูก ถ้าเลือกใช้นมผิดๆ เช่น การใช้นมข้นหวาน หรือเลือกใช้ถูกแต่ผสมผิดสัดส่วน ไม่พิถีพิถันในเรื่องความสะอาดเกี่ยวกับการชงนมข้นหวาน หรือเลือกใช้ถูกแต่ผสมผิดสัดส่วน ไม่พิถีพิถันในเรื่องความสะอาดเกี่ยวกับชงนมทำให้เด็กเป็นโรคติดเชื้อขึ้น สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้เด็กป่วยเป็นโรคขาดสารโปรตีนและแคลอรีได้ หลังอายุ 6 เดือนไปแล้ว เด็กไทยในชนบทยังได้สารอาหารที่ด้อยในคุณค่าทางโภชนาการ คือ ได้ข้าวเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งด้อยทั้งกำลังงานและโปรตีน จึงก่อให้เกิดปัญหาหารขาดโปรตีนและแคลอรีขึ้น

              2)  ความยากจน  ครอบครัวที่มีฐานะยากจนและสมาชิกในครอบครัวมีจำนวนมาก ย่อมประสบปัญหาการได้อาหารที่เพียงพอและคุณภาพดี

              3)  ความเชื่อ  ความเชื่อหลายอย่างเป็นความเชื่อที่ทำให้เกิดโรคขาดโปรตีนและแคลอรี เช่น การงดของแสลงในระหว่างการตั้งครรภ์ และให้นมบุตร

              4)  เกิดจากโรคทางกายของผู้ป่วย  ซึ่งทำให้ผู้ป่วยกินได้ไม่เพียงพอ หรือมีปัญหาด้านการดูดซึม การนำสารอาหารไปใช้ หรืออยู่ในสภาวะที่มีความต้องการพลังงานมากกว่าปกติ เช่น เป็นไข้ติดเชื้อ เป็นต้น

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "พื้นฐานโภชนบำบัด" โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อัจฉรา ดลวิทยาคุณ จากสำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เด็กน้ำหนักน้อยเกิดจากสาเหตุอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อยากอ้วนขึ้นต้องทำไงดีครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมฉันถึงไม่อ้วนสักที น้ำหนักไม่ขึ้น
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมเด็กไทยถึงเป็นโรคอ้วนเยอะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่