อาหารเพิ่มโปรตีน (high protein diet)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 29, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

โปรตีนเป็นสารอาหารที่จำเป็นอย่างยิ่งต่อร่างกาย ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของเซลล์และเนื้อเยื่อ ร่างกายต้องได้รับอย่างเพียงพอทั้งคุณภาพและปริมาณ โปรตีนเป็นอินทรียสารที่มีคาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน ไนโตรเจน และธาตุอื่นๆ เช่น กำมะถัน ฟอสฟอรัส เป็นต้น ดังนั้นอาการเพิ่มโปรตีน จึงเป็นอาหารที่มีปริมาณโปรตีนสูงกว่าอาหารที่รับประทานทั่วไป (ประมาณ 100-150 กรัมต่อวัน) ซึ่งอาหารนี้นอกจากจะจำเป็นสำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคขาดโปรตีนและพลังงานยังนำมาใช้กับผู้ป่วยมีอาการ ดังต่อไปนี้

              1)    ได้รับโปรตีนในชีวิตประจำวันไม่เพียงพอร่างกายอยู่ในภาวะแคแทบอลิซึม (catabolism) ซึ่งเป็นปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นในร่างกายที่มีการสลายสาร โดยเปลี่ยนสภาพจากสารที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่ให้มีโมเลกุลขนาดเล็กลง ทำให้ร่างกายต้องการโปรตีนสูงเพิ่มขึ้นกว่าปกติ เช่น ไข้สูง วัณโรค ผ่าตัดใหญ่ โรคติดเชื้อ หรือโรคเรื้อรัง เป็นต้น

              2)    การสูญเสียโปรตีนไปจากร่างกาย  ซึ่งอาจเกิดจากผู้ป่วยเป็นโรคไตที่มีการล้างไต ทำให้มีการสูญเสียโปรตีนไป ถูกไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวก หรือมีการผ่าตัดที่เสียเลือดมากติดต่อกันเป็นเวลานาน

              3)    การดูดซึมโปรตีนผิดปกติในร่างกาย  เช่น  โรคท้องร่วงอย่างรุนแรง ลำไส้ใหญ่อักเสบหรือเป็นแผลในอวัยวะทางเดินอาหาร

              4)    ความผิดปกติของตับที่ไม่สามารถสังเคราะห์โปรตีนได้ตามปกติ  เช่น  ตับอักเสบร่างกายจึงต้องการโปรตีนเพื่อไปซ่อมแซม

              5)    ขาดโปรตีนมาก่อน (protein energy malnutrition)  มีภาวะของโรคควาซิออร์คอร์ทำให้ต้องจัดอาหารเพิ่มโปรตีนให้กับผู้ป่วย

              6)    โรคอื่นๆ  ที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดการสูญเสียโปรตีน  เช่น สูญเสียโปรตีนจากโรคไตบางระยะ โดยร่างกายจะปล่อย albumin ออกมาในปัสสาวะ การเสียโลหิตมาก แผลไฟไหม้ หรือ น้ำร้อนลวก เป็นต้น

              ลักษณะอาหารเพิ่มโปรตีน

              โดยปกติความต้องการโปรตีนของบุคคลทั่วไปในวัยผู้ใหญ่ประมาณ 0.75 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ปริมาณโปรตีนที่ควรได้รับจากอาหารในหนึ่งวันของคนปกติควรได้รับประมาณ 45 – 60 กรัม และถ้าเป็นอาหารที่เพิ่มโปรตีน ควรได้รับโปรตีนจากอาหารประมาณวันละ 70 – 120 กรัมต่อวัน ลักษณะอาหารเพิ่มโปรตีนอาจเป็นอาหารธรรมดา หรือ อาหารอ่อนก็ได้ ขึ้นอยู่กับอาการที่ผู้ป่วยเป็นอยู่ในขณะนั้น ลักษณะของกับข้าวของอาหารประเภทนี้ไม่แตกต่างจากของคนปกติทั่วไป ดังนั้นสามารถใช้รายการอาหารร่วมกับอาหารธรรมดา และอาหารอ่อนได้ เพียงแต่ต้องดัดแปลงให้มีโปรตีนสูง ตามที่แพทย์กำหนดในแผนการรักษาเท่านั้น (รุจิรา, 2552)

              หลักการจัดอาหารเพิ่มโปรตีน

              1)    อาหารที่จัดควรเป็นอาหารที่ให้โปรตีนคุณภาพดี  (high biological value protein) หรือเป็นโปรตีนที่มีคุณภาพสมบูรณ์ เช่น เนื้อสัตว์ นม ไข่ ปลา จัดปริมาณ 2/3  หรือ 3/4 ของ โปรตีนทั้งหมด และโปรตีนจากข้าวและธัญพืชอีก 1/3-1/4ของโปรตีนที่เหลือ

              2)    อาหารต้องให้พลังงานเพียงพอ  โดยมาจากคาร์โบไฮเดรต ซึ่งควรได้จากข้าว แป้ง และอาหารธรรมชาติอื่นๆ เช่น ผัก ผลไม้ ส่วนไขมันเป็นแหล่งที่ให้พลังงานสูงกว่าอาหารชนิดอื่นๆ

              3)    กระจายมื้ออาหารมากกว่า 3 มื้อ  เพราะแต่ละมื้อจะมีจำนวนของเนื้อสัตว์ นม ไข่ มากจนผู้ป่วยไม่สามารถรับประทานได้หมด ดังนั้นควรจัดให้เป็นวันละ 4-5 มื้อ

              4)    เพิ่มอาหารเสริมโปรตีนสูง  เช่น นมสด นมถั่วเหลือง ไอศกรีม (ทำจากนม) และของกินเล่น เช่น ลูกชิ้นเนื้อ หมู และปลา ควรให้ผู้ป่วยเป็นอาหารว่าง

              5)    เครื่องปรุงรสต่างๆ เช่น น้ำปลา น้ำตาล ซีอิ้วขาวซอสต่างๆ เติมได้ตามปกติ แต่ถ้าต้องจำกัดโซเดียมด้วยควรงดโดยเด็ดขาด และควรคำนวณจำนวนโซเดียมควบคู่ไปกับการให้โปรตีนในหนึ่งมื้อและหนึ่งวันด้วย

              6)    เพิ่มเนื้อสัตว์ประเภทตามแห้งเป็นตัวเลือก  เช่น เนื้อหมู ปลา กุ้ง หมูแผ่น หมูหยอง เนื้อสวรรค์ ถ้าไม่จำกัดโซเดียมให้ผู้ป่วยได้ตามปกติ

              7)    ดัดแปลงใช้นมไขมันต่ำแทน  เนื่องจากอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพ 1 ส่วนจะมีโปรตีนโดยเฉลี่ย 7 กรัม และไขมันโดยเฉลี่ย 5 กรัมในขณะที่น้ำนมมีโปรตีน 8 กรัม ไขมัน 10 กรัม ดังนั้นเมื่อเพิ่มโปรตีน ปริมาณไขมันจะเพิ่มขึ้นด้วย ซึ่งเป็นการเพิ่มพลังงานให้สูงขึ้นและอาจจะสูงเกินกว่าที่แพทย์กำหนด ในกรณีนี้อาจดัดแปลงโดยเลือกนมที่ไม่มีไขมันหรือพร่องไขมันแทน

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "พื้นฐานโภชนบำบัด" โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อัจฉรา ดลวิทยาคุณ จากสำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่