อาหารเพิ่มโปรตีน (high protein diet)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 29, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

โปรตีนเป็นสารอาหารที่จำเป็นอย่างยิ่งต่อร่างกาย ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของเซลล์และเนื้อเยื่อ ร่างกายต้องได้รับอย่างเพียงพอทั้งคุณภาพและปริมาณ โปรตีนเป็นอินทรียสารที่มีคาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน ไนโตรเจน และธาตุอื่นๆ เช่น กำมะถัน ฟอสฟอรัส เป็นต้น ดังนั้นอาการเพิ่มโปรตีน จึงเป็นอาหารที่มีปริมาณโปรตีนสูงกว่าอาหารที่รับประทานทั่วไป (ประมาณ 100-150 กรัมต่อวัน) ซึ่งอาหารนี้นอกจากจะจำเป็นสำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคขาดโปรตีนและพลังงานยังนำมาใช้กับผู้ป่วยมีอาการ ดังต่อไปนี้

              1)    ได้รับโปรตีนในชีวิตประจำวันไม่เพียงพอร่างกายอยู่ในภาวะแคแทบอลิซึม (catabolism) ซึ่งเป็นปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นในร่างกายที่มีการสลายสาร โดยเปลี่ยนสภาพจากสารที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่ให้มีโมเลกุลขนาดเล็กลง ทำให้ร่างกายต้องการโปรตีนสูงเพิ่มขึ้นกว่าปกติ เช่น ไข้สูง วัณโรค ผ่าตัดใหญ่ โรคติดเชื้อ หรือโรคเรื้อรัง เป็นต้น

              2)    การสูญเสียโปรตีนไปจากร่างกาย  ซึ่งอาจเกิดจากผู้ป่วยเป็นโรคไตที่มีการล้างไต ทำให้มีการสูญเสียโปรตีนไป ถูกไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวก หรือมีการผ่าตัดที่เสียเลือดมากติดต่อกันเป็นเวลานาน

              3)    การดูดซึมโปรตีนผิดปกติในร่างกาย  เช่น  โรคท้องร่วงอย่างรุนแรง ลำไส้ใหญ่อักเสบหรือเป็นแผลในอวัยวะทางเดินอาหาร

              4)    ความผิดปกติของตับที่ไม่สามารถสังเคราะห์โปรตีนได้ตามปกติ  เช่น  ตับอักเสบร่างกายจึงต้องการโปรตีนเพื่อไปซ่อมแซม

              5)    ขาดโปรตีนมาก่อน (protein energy malnutrition)  มีภาวะของโรคควาซิออร์คอร์ทำให้ต้องจัดอาหารเพิ่มโปรตีนให้กับผู้ป่วย

              6)    โรคอื่นๆ  ที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดการสูญเสียโปรตีน  เช่น สูญเสียโปรตีนจากโรคไตบางระยะ โดยร่างกายจะปล่อย albumin ออกมาในปัสสาวะ การเสียโลหิตมาก แผลไฟไหม้ หรือ น้ำร้อนลวก เป็นต้น

              ลักษณะอาหารเพิ่มโปรตีน

              โดยปกติความต้องการโปรตีนของบุคคลทั่วไปในวัยผู้ใหญ่ประมาณ 0.75 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ปริมาณโปรตีนที่ควรได้รับจากอาหารในหนึ่งวันของคนปกติควรได้รับประมาณ 45 – 60 กรัม และถ้าเป็นอาหารที่เพิ่มโปรตีน ควรได้รับโปรตีนจากอาหารประมาณวันละ 70 – 120 กรัมต่อวัน ลักษณะอาหารเพิ่มโปรตีนอาจเป็นอาหารธรรมดา หรือ อาหารอ่อนก็ได้ ขึ้นอยู่กับอาการที่ผู้ป่วยเป็นอยู่ในขณะนั้น ลักษณะของกับข้าวของอาหารประเภทนี้ไม่แตกต่างจากของคนปกติทั่วไป ดังนั้นสามารถใช้รายการอาหารร่วมกับอาหารธรรมดา และอาหารอ่อนได้ เพียงแต่ต้องดัดแปลงให้มีโปรตีนสูง ตามที่แพทย์กำหนดในแผนการรักษาเท่านั้น (รุจิรา, 2552)

              หลักการจัดอาหารเพิ่มโปรตีน

              1)    อาหารที่จัดควรเป็นอาหารที่ให้โปรตีนคุณภาพดี  (high biological value protein) หรือเป็นโปรตีนที่มีคุณภาพสมบูรณ์ เช่น เนื้อสัตว์ นม ไข่ ปลา จัดปริมาณ 2/3  หรือ 3/4 ของ โปรตีนทั้งหมด และโปรตีนจากข้าวและธัญพืชอีก 1/3-1/4ของโปรตีนที่เหลือ

              2)    อาหารต้องให้พลังงานเพียงพอ  โดยมาจากคาร์โบไฮเดรต ซึ่งควรได้จากข้าว แป้ง และอาหารธรรมชาติอื่นๆ เช่น ผัก ผลไม้ ส่วนไขมันเป็นแหล่งที่ให้พลังงานสูงกว่าอาหารชนิดอื่นๆ

              3)    กระจายมื้ออาหารมากกว่า 3 มื้อ  เพราะแต่ละมื้อจะมีจำนวนของเนื้อสัตว์ นม ไข่ มากจนผู้ป่วยไม่สามารถรับประทานได้หมด ดังนั้นควรจัดให้เป็นวันละ 4-5 มื้อ

              4)    เพิ่มอาหารเสริมโปรตีนสูง  เช่น นมสด นมถั่วเหลือง ไอศกรีม (ทำจากนม) และของกินเล่น เช่น ลูกชิ้นเนื้อ หมู และปลา ควรให้ผู้ป่วยเป็นอาหารว่าง

              5)    เครื่องปรุงรสต่างๆ เช่น น้ำปลา น้ำตาล ซีอิ้วขาวซอสต่างๆ เติมได้ตามปกติ แต่ถ้าต้องจำกัดโซเดียมด้วยควรงดโดยเด็ดขาด และควรคำนวณจำนวนโซเดียมควบคู่ไปกับการให้โปรตีนในหนึ่งมื้อและหนึ่งวันด้วย

              6)    เพิ่มเนื้อสัตว์ประเภทตามแห้งเป็นตัวเลือก  เช่น เนื้อหมู ปลา กุ้ง หมูแผ่น หมูหยอง เนื้อสวรรค์ ถ้าไม่จำกัดโซเดียมให้ผู้ป่วยได้ตามปกติ

              7)    ดัดแปลงใช้นมไขมันต่ำแทน  เนื่องจากอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพ 1 ส่วนจะมีโปรตีนโดยเฉลี่ย 7 กรัม และไขมันโดยเฉลี่ย 5 กรัมในขณะที่น้ำนมมีโปรตีน 8 กรัม ไขมัน 10 กรัม ดังนั้นเมื่อเพิ่มโปรตีน ปริมาณไขมันจะเพิ่มขึ้นด้วย ซึ่งเป็นการเพิ่มพลังงานให้สูงขึ้นและอาจจะสูงเกินกว่าที่แพทย์กำหนด ในกรณีนี้อาจดัดแปลงโดยเลือกนมที่ไม่มีไขมันหรือพร่องไขมันแทน

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "พื้นฐานโภชนบำบัด" โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อัจฉรา ดลวิทยาคุณ จากสำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่