โรคไตวายเรื้อรังในสุนัข: สาเหตุ อาการ การรักษา

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 26, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

โรคไตวายเรื้อรังเป็นโรคที่เกิดอันเนื่องมาจากความเสื่อมตามอายุ ส่วนใหญ่พบได้มากในสุนัขแก่ พบว่าสุนัข 9 ใน 1000 ตัวจะป่วยด้วยปัญหาของโรคไต โรคไตที่กล่าวถึงมักจะกล่าวในแง่ของการกรองของหน่วยไต (filtration unit) ที่มีประสิทธิภาพลดลง แต่ในความเป็นจริงปัญหาของโรคไตอาจเกิดได้จากปัญหาอื่นๆ เช่น ปัญหาของท่อไตที่ไม่สามารถดูดกลับแร่ธาตุและสารอาหารกลับเข้ากระแสเลือดได้ หรือปล่อยให้มีหลุดรอดของโปรตีนสูญเสียไปกับปัสสาวะ (protein-losing nephropathy; PLN) สังเกตุได้ว่าปัญหาของการเกิดโรคไตนั้นเป็นไปได้หลายรูปแบบ จะขอจัดกลุ่มดังนี้

สาเหตุของการเกิดโรคไต

  • การติดเชื้อ เช่น โรคฉี่หนู (leptospirosis)
  • การใช้ยาที่ทำให้ไตทำงานหนักมากขึ้น เช่น กลุ่มของยาขับปัสสาวะ (diuretic drugs)
  • ภาวะภูมิคุ้มกันไวเกิน (hypersensitivity) ที่ทำให้เกิดกลุ่มก้อนภูมิคุ้มกัน (immune complex) ไปอุดตันของหลอดเลือดฝอยที่ไต
  • ปัญหาของโรคในระบบขับถ่ายปัสสาวะ เช่น การอุดตันของท่อปัสสาวะเนื่องจาก ก้อนนิ่วหรือต่อมลูกหมากโต
  • ปัญหาของโรคทางระบบอื่น เช่น โรคหัวใจที่ทำให้เลือดไปเลี้ยงไตไม่เพียงพอได้ โรคเบาหวานที่ทำให้มีการสะสมของ amyloid ที่ไต ความดันโลหิตสูงที่ทำให้เกิดการหลุดของโปรตีนอกอไปกับปัสสาวะ (PLN)

พันธ็สุนัขที่มีควาเมสี่ยงต่อการเกิดโรค

  • Samoyed
  • Bull Terrier
  • Cairn Terrier
  • German Shepherd
  • English Cocker Spaniel

อาการของโรคไตวาย

โรคไตวายเรื้อรังจะทำให้สุนัขค่อยๆมีอาการแย่ลง เนื่องมาจากการเพิ่มขึ้นของเสียในร่างกายที่ไตไม่สามารถขับออกไปได้ โดยของเสียเหล่านี้คือสารจำพวกยูเรีย ซึ่งหากมีปริมาณมากจะทำให้เกิดผลตามมาต่อระบบต่างๆ ดังนี้

  • อาการชักเนื่องจากเซลล์สมองถูกทำลาย
  • ตาบอด
  • อาเจียน ท้องเสีย
  • ปัสสาวะในปริมาณมาก (polyuria) และใส และยังทำให้มีอาการหิวน้ำและกินน้ำมาก (polydipsia)
  • เกิดการสะสมของของเสียจำพวกสารที่เป็นกรดต่างๆ ทำให้เลือดของสัตว์เป็นกรด (metabolic acidosis) ซึ่งส่งผลให้เกิดการกัดเนื้อเยื่อต่างๆ เช่น ลิ้น กระเพาะอาหาร ลำไส้ เป็นต้น
  • ซึม เบื่ออาหาร
  • ไตยังทำหน้าที่ในการสร้างฮอร์โมน erythropoietin ซึ่งมีหน้าที่ในการผลิตเม็ดเลือดแดง เมื่อไตทำงานได้ไม่ดี สัตว์ก็จะเกิดภาวะโลหิตจาง (anemia) ตามมา

การวินิจฉัยโรค

สุนัขที่มีปัญหาโรคไตนอกจากจะแสดงอาการดังที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว จำเป็นจะต้องตรวจเพิ่มเติมถึงการทำงานของไต ได้แก่ การตรวจเลือดเพื่อหาค่าชีวเคมี เช่น blood urea nitrogen หรือปริมาณยูเรียในเลือด รวมถึงครีเอทีนีน (creatinine) ซึ่งเป็นสารที่ใช้บอกถึงการทำงานของการกรองของไต ในสุนัขหากพบว่ามีการสูงขึ้นมากกว่า 1.6 mg/mL แสดงให้เห็นว่าไตมีความเสียหายไปมากกว่า 75% แล้ว นอกจากนี้ค่าความอัดแน่นของเลือดเลือดแดงก็มีความสำคัญ เพราะเม็ดเลือดแดงเป็นตัวลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์ทั่วร่างกาย หากมีในปริมาณน้อยจะทำให้สัตว์เกิดภาวะช็อกได้ การตรวจวัดความดันเพื่อประเมินค่าความดันโลหิต และการตรวจปัสสาวะ เพื่อดูการสร้างเข้มข้นของไต รวมถึงดูการหลุดออกมาของโปรตีน (PLN) ซึ่งเป็นตัวประเมินอาการโรคว่าแย่ลงและมีโอกาสเสียชีวิตมากน้อยเพียงใด นอกจากนี้การทำอัลตร้าซาวด์เพื่อดูขนาดของไตรวมถึงสังเกตความผดิปกติบางขนิด เช่น การพอกของแคลเซียม เนื้องอก และการเกิดนิ่ว เป็นต้น

การรักษา

โรคไตวายเรื้อรังเป็นโรคไม่มีทางรักษาให้หาย เนื่องจากเป็นความเสื่อมตามอายุ และเซลล์ของเนื้อเยื่อไตก็ไม่สามารถสร้างขึ้นใหม่ได้ เมื่อเกิดปัญหาโรคไต สิ่งที่ทำให้อาการสุนัขแย่ลงคือการคั่งค้างอยู่ของของเสียและกรด การจัดการให้สิ่งเหล่านี้หมดไป ทำได้โดยการให้สารน้ำทดแทน และช่วยเจือจางสารที่เราไม่ต้องการ การให้สารน้ำอาจเติมวิตามินบำรุงและช่วยทดแทนน้ำและแร่ธาตุที่สูญเสียไปโยไม่ได้รับกลับเข้ามา และยังสามารถเติมแร่ธาตุที่ขาดและแก้ไขปัญหาเลือดเป็นกรดด้วย หากสุนัขมีอาการอาเจียนหรือท้องเสียอาจต้องให้การรักษาตามอาการ คือยาลดอาเจียนและยาลดการขับถ่าย การให้ตัวจับฟอสฟอรัสเนื่องจากในภาวะโรคไตจะทำให้การสร้างแคลเซียมลดลงไปเกิดความผิดปกติของสมดุลแคลเซียมและฟอสฟอรัส หากมีความดันสูงหรือมีโปรตีนหลุดออกมาในปัสสาวะควรได้รับยาลดความดันหรือยาในกลุ่ม angiotensin converting enzyme inhibitors อาจต้องทำการฉีดฮอร์โมน erythro poietin เพิ่มหากเกิดภาวะโลหิตจาง และจะต้องฉีดไปตลอดจนกระทั่งปัญหาโรคไตดีขึ้น ร่วมกับการควบคุมอาหาร ซึ่งอาหารที่ใช้ในการควบคุมโรคไตคืออาหารที่จำกัดเกลือ โปรตีน แคลเซียม และฟอสฟอรัส

การดูแลและจัดการ

สุนัขมักจะมีปัญหาถ่ายปัสสาวะมาก จนทำให้เกิดอาการแห้งน้ำ ควรได้รับน้ำในปริมาณที่พอเหมาะในแต่ละวัน แต่เนื่องจากสุนัขอาจจะกินได้ไม่ถึงที่กำหนด จึงควรให้สารน้ำเข้าใต้ผิวหนังเพิ่มหรือเข้าเส้นเลือดเพื่อทำให้การทำงานของไตยังคงดำเนินได้อย่างปกติ ความสำคัญอีกอย่างคือการควบคุมอาหาร เนื่องจากปริมาณของเสียในเลือดนั้นมาจากอาหารเป็นหลัก หากไม่ควบคุมอาหารขอเงีสยที่ทำให้เกิดความรุนแรงต่อร่างกายสุนัขก็จะยิ่งมีมากและส่งผลร้ายตามมา

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามสัตวแพทย์ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปหรือวีดีโอของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ