การมีบุตรยาก (Infertility)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 5, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

การมีบุตรยาก (Infertility)

ความหมาย  

เป็นภาวะที่ภรรยาของคู่สมรสไม่สามารถตั้งครรภ์ได้หลังจากมีความปรารถนาต้องการมีบุตรและพยายามมาแล้วอย่างน้อย 1 ปี หรือการที่คู่สมรสหรือหญิงชายวัยเจริญพันธุ์ที่แต่งงานแล้ว 1 ปีมีเพศสัมพันธ์กันตามปกติ โดยไม่ใช้วิธีคุมกำเนิดแต่ยังไม่ตั้งครรภ์

สาเหตุ

มีสาเหตุจากความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ (พบร้อยละ 3-25) เช่น เนื้องอกของต่อมใต้สมอง (Pituitary tumor) เนื้องอกต่อมหมวกไต (Adrenal tumor) มีความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ โรคเบาหวาน โรคตับแข็ง เป็นต้น

มีสาเหตุจากลูกอัณฑะ (พบร้อยละ 19-41) ซึ่งพบมากที่สุด เช่น มีการโป่งของหลอดเลือดดำ ทำให้เป็นหมัน เป็นต้น

นอกจากนี้อาจเป็นแต่กำเนิด เช่น ท่ออสุจิบิดเบี้ยว ติดเชื้อหรือได้รับบาดเจ็บในระบบทางเดินปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์ สัมผัสกับสารที่รบกวนการสร้างอสุจิ ลูกอัณฑะไม่ลงถุงอัณฑะ สิ่งเหล่านี้ทำให้เป็นหมันได้

มีการอุดกั้นหรืออักเสบของท่อนำอสุจิ มีปัญหาด้านจิตใจ ทำให้ไม่มีอารมณ์ทางเพศ อาจมีสาเหตุจากการผ่าตัด มีการติดเชื้อของต่อมลูกหมาก อัณฑะอักเสบ

สารเคมี ยา และสารอื่น ๆ อาจมีผลต่อการสร้างอสุจิ เช่น การดื่มสุรา กัญชา สเตียรอยด์ ยา Allcopurinal, Cimetidine, Nitrofurantoin, Sulfasalazine, Alphaadrenergic blocker, Ganglion blocker ยาเคมีบำบัด เป็นต้น ซึ่งจะเป็นสาเหตุของการไร้สมรรถภาพทางเพศต่อไป ยาฆ่าแมลงบางชนิดมีผลต่อการเป็นหมัน การสูบบุหรี่ การได้รับรังสี ความร้อน สิ่งเหล่านี้มีผลต่อการเป็นหมัน อวัยวะเพศชายไม่แข็งตัว การหลั่งน้ำกามเร็ว มีการร่วมเพศบ่อยเกินไป สำเร็จความใคร่ด้วยตนเองมากเกินไป มีพฤติกรรมทางเพศผิดปกติ สารที่ใช้หล่อลื่นในระหว่างมีเพศสัมพันธ์บางตัวมีผลต่ออสุจิ

พยาธิสรีรภาพ

ความไม่สมดุลระหว่างฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองและอัณฑะจะมีผลต่อการผลิตและการเจริญเติบโตของอสุจิ เมื่ออัณฑะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอหรืออยู่ในที่มีอุณหภูมิสูงขึ้นจะทำให้ Germ cell ถูกทำลาย การติดเชื้อและการอักเสบของอวัยวะสืบพันธุ์และระบบทางเดินปัสสาวะจะมีผลต่อการสร้างอสุจิ เช่น เชื้อไวรัสและเชื้อแบคทีเรียบางตัวจะทำลายเซลล์ทำให้เกิดการอักเสบ เป็นต้น โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น Gonorrhea, Chlamydia trachomatis เป็นต้น จะเป็นสาเหตุทำให้เกิดอัณฑะฝ่อ เมื่อมีปฏิกิริยาในระบบภูมิคุ้มกันอาจยับยั้งการสร้างอสุจิ

อาการ

ผู้ป่วยจะมีความวิตกกังวลจากการมีบุตรยากเมื่อแต่งงานแล้ว 1 ปีมีเพศสัมพันธ์กันตามปกติ โดยไม่ได้ใช้วิธีคุมกำเนิดแต่ยังไม่ตั้งครรภ์

การวินิจฉัยโรค

จากการซักประวัติ เกี่ยวกับอาชีพ การใช้ยา ระบบสืบพันธุ์ การออกกำลังกาย

ตรวจร่างกาย โดยเฉพาะขนาดของอัณฑะว่ามีหลอดเลือดดำขอดหรือไม่ รวมทั้งความผิดปกติอื่นๆ ของลูกอัณฑะ องคชาต และลักษณะทางเพศ คลำต่อมลูกหมากตรวจหาอาการอักเสบติดเชื้อของต่อมลูกหมาก

ตรวจปัสสาวะ เพื่อดูปริมาณความหนืด ความเข้มข้น การเคลื่อนที่ รูปร่าง และจำนวนอสุจิ จำนวนเม็ดเลือดขาวในน้ำอสุจิและการเกาะกลุ่มของอสุจิ (ปกติในน้ำอสุจิ ประกอบด้วย น้ำอสุจิ 1.5-5 มิลลิลิตรในการหลั่งแต่ละครั้ง มีความเข้มข้นใน 1 มิลลิลิตรมีอสุจิมากกว่า 20 ล้านตัว มีจำนวนทั้งหมดมากกว่า 50-60 ล้านตัว มีการเคลื่อนที่ไม่ต่ำกว่าเกรด 2 หรือร้อยละ 60 มีรูปร่างปกติร้อยละ 60)

ตรวจดูระดับฮอร์โมนจากต่อมไร้ท่อ เพื่อหาเทสโทสเตอโรน โปรเลคติน LH และ FSH การตรวจพิเศษโดยทำ Doppler ultrasonography, MRI บางรายอาจต้องตัดชิ้นเนื้อที่อัณฑะส่งตรวจด้วย

การรักษา

ให้ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนในรายที่มีระดับต่ำ อาจใช้เป็นชนิดแผ่นแปะบริเวณอัณฑะ ลำตัว แขน หรือขาส่วนปลาย หากมีระดับโปรแลคตินสูงอาจรักษาโดยการผ่าตัดเนื้องอกต่อมใต้สมองออกหรือให้ยา Bromocriptine (Parlodel) หลีกเลี่ยงปัจจัยที่จะทำให้กดการสร้างอสุจิ เช่น ความร้อน แอลกอฮอล์ เป็นต้น ไม่อาบน้ำโดยแช่น้ำอุ่นจัด ไม่ใส่เสื้อผ้าที่คับแน่น รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ ให้ฮอร์โมน HCG, Testosterone, Kallikrein, Steroid, Indomethacin, Argine, Vitamin

หากมีหลอดเลือดขอดต้องรักษาโดยการผ่าตัด อาจใช้อสุจิเทียมใส่ไว้ในช่องคลอดระหว่างร่วมเพศก่อนถอนองคชาตออก นอกจากนี้อาจรักษาโดยใช้ยา Ephedrine, Imipramine, Antihistamine หากมีการอุดตันท่ออสุจิรักษาโดยการผ่าตัด หากมีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะหรืออวัยวะสืบพันธุ์ รักษาโดยให้ยาปฏิชีวนะ หากมีสามเหตุจากภูมิคุ้มกัน รักษาโดยใช้สเตียรอยด์

การพยาบาล

ดูแลด้านจิตใจ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีความวิตกกังวลเรื่องการมีบุตรยาก แนะนำการเก็บน้ำอสุจิส่งตรวจ โดยงดมีเพศสัมพันธ์เป็นเวลา 3 วันก่อนเก็บอสุจิ ส่งน้ำอสุจิที่ได้ไปยังห้องตรวจทันทีหรือภายใน 1 ชั่วโมง ควรเก็บด้วยวิธีการสำเร็จความใคร่ด้วยตนเอง (Masturbation) หลีกเลี่ยงการใส่ถุงยางอนามัยหรือใช้สารหล่อลื่นในการร่วมเพศเพราะอาจทำให้อสุจิเคลื่อนที่ไม่ได้ เมื่อได้น้ำอสุจิต้องเก็บไว้ในอุณหภูมิปกติ

ให้คำแนะนำวิธีป้องกันการมีบุตรยาก ดังนี้

  • หลีกเลี่ยงการดื่มสุรา กัญชา สเตียรอยด์ ยา Allopurinal, Cimetidine, Nitrofurantoin, Sulfasalazine, Alpha-adrenergic blocker, Ganglion blocker และยาเคมีบำบัด
  • หลีกเลี่ยงการเผชิญกับยาฆ่าแมลง งดสูบบุหรี่ การได้รับรังสี
  • รักษาอุณหภูมิของลูกอัณฑะให้เย็น หลีกเลี่ยงจากความร้อนที่มากเกิน เช่น การแช่ตัวในน้ำอุ่น หรือสวมเสื้อผ้าที่คับแน่นจนเกินไป
  • หลีกเลี่ยงการแพร่กระจายเชื้อโรคจากการมีเพศสัมพันธ์ โดยจำกัดคู่นอนและใช้ถุงยางอนามัย
  • ทำจิตใจให้เบิกบานอยู่เสมอ ไม่เครียด
  • รับประทานอาหารให้สมดุล และครบ 5 หมู่

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือโรค" โดยปราณี ทู้ไพเราะ จากจากโรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

มีลูกยากมีวิธีแก้ไหม
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่