ภาวะซีด หรือภาวะโลหิตจาง (Anemia)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 22, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 74,204 คน

ความหมาย

ภาวะโลหิตจางมักพบในคนที่มีอาการอ่อนเพลีย ใจสั่น หน้ามิด วิงเวียน เป็นไข้ ได้รับบาดเจ็บ ตกเลือด อาเจียนหรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือด ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ มีจุดแดงจ้ำเขียวตามตัวหรือเจ็บป่วยเรื้อรังเป็นเวลานาน

สาเหตุ

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ โลหิตจางจากภาวะขาดธาตุเหล็ก หญิงตั้งครรภ์ โรคพยาธิปากขอ โรคกระเพาะ วัณโรค ภาวะไตวาย ริดสีดวงทวาร และโรคมะเร็งที่กระจายไปในกระดูก บางคนขาดเอนไซม์ G-6-PD ซึ่งมักเป็นในเพศชายภายหลังการติดเชื้อ เช่น เชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือได้รับยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะ

พยาธิสรีรภาพ ขึ้นอยู่กับสาเหตุของภาวะโลหิตจาง ซึ่งทำให้เม็ดเลือดแดงลดลง เช่น ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก จะส่งผลให้ระดับฮีโมโกลบินลดลง ทำให้การนำออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อส่วนต่าง ๆ ของร่างกายลดลง และเกิดอาการซีด เวียนศีรษะ เป็นลม อ่อนเพลีย ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี 12 ทำให้ผนังเม็ดเลือดแดงเปราะและแตกง่าย ทำให้มีอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ความจำเสื่อม สับสน แขนขาชา ไม่มีแรง อาหารไม่ย่อย คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องอืด ท้องผูก ท้องเสีย เจ็บปาก ลิ้นเลี่ยนแดง น้ำหนักลด ภาวะโลหิตจางจากการขาดกรดโฟลิก ทำให้เม็ดเลือดแดงมีขนาดใหญ่กว่าปกติ เกิดภาวะซีด ภาวะโลหิตจางจากอะพลาสติก ทำให้เซลล์ต้นกำเนิดในไขกระดูกผิดปกติ เช่น เซลล์ฝ่อทำให้จำนวนเซลล์ในไขกระดูกลดลง เม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้เกิดภาวะซีด

อาการ

มีอาการอ่อนเพลีย ใจสั่น หน้ามืด วิงเวียน เป็นไข้ ตกเลือด อาเจียน ถ่ายเป็นเลือด หรือถ่ายดำ มีจุดแดงจ้ำเขียวตามตัวหรือเจ็บป่วยเรื้อรังเป็นเวลานาน ซีดตามฝ่ามือ ฝ่าเท้า ริมฝีปาก เหงือก เยื่อบุตา กล้ามเนื้ออ่อนแรง ท้องอืด อาหารไม่ย่อย ท้องเดิน เบื่ออาหาร มึนศีรษะ ปวดศีรษะ ตื้นเต้น ตกใจง่าย ซึม ง่วง ความตั้งใจลดลง เหนื่อย หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว ผู้ป่วยขาดเอนไซม์ G-6-PD จะมีปัสสาวะเป็นสีน้ำตาลดำหรือสีโคล่า มีน้ำปัสสาวะน้อย มีอาการซีดและเหลือง

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยภาวะซีด ประกอบด้วย การซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อช่วยคัดกรองภาวะซีด เช่น การตรวจนับเม็ดเลือดอย่างสมบูรณ์ (CBC) ตรวจดูความเข้มข้นของเลือดหรือฮีมาโตคริต (Hct) หรือฮีโมโกลบิน (Hb) เมื่อพบว่าค่าต่ำกว่าปกติถือว่ามีภาวะซีด หาตำแหน่งของเลือดออดโดยตรวจทวารหนักเพื่อดูว่ามีเลือดออกในทวารหนักหรือไม่ ตรวจผิวหนัง เยื่อบุเปลือกตาล่าง ริมฝีปาก ลิ้น ฝ่ามือ เล็บ จะมีสีซีดพร้อมกันทุกส่วน หากมีปัสสาวะสีน้ำตาลดำ ให้นึกถึงภาวะขาดเอนไซม์ G-6-PD ตรวจสเมียร์เลือด

การรักษา

ให้ออกซิเจนสำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะซีดรุนแรง ให้ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงให้ธาตุเหล็กทดแทน ให้เลือด หากมีภาวะช็อกให้ปฐมพยาบาล ให้น้ำเกลือ หากเสียเลือดไม่มาก ให้ห้ามเลือด ให้ยาบำรุง และรักษาโรคที่เป็นสาเหตุทำให้โลหิตจาง

การพยาบาล

แนะนำให้พักผ่อน จำกัดกิจกรรม ลดภาวะเครียด ดูแลให้ร่างกายอบอุ่น พักผ่อนเพียงพอ ดูแลให้ได้รับออกซิเจน ให้เลือดทดแทน บันทึกสัญญาณชีพ บันทึกปริมาณน้ำเข้าออกในร่างกาย ให้อาหารที่มีธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 กรดโฟลิกซึ่งมีมากในเนื้อสัตว์ เลือดหมู ให้รับประทานยาที่มีธาตุเหล็ก ป้องกันการติดเชื้อและอุบัติเหตุ

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่