มะเร็งและโรคร้าย

ริดสีดวงทวาร

สาเหตุการเกิดโรคริดสีดวงทวาร วิธีการป้องกันและการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ
เผยแพร่ครั้งแรก 25 ต.ค. 2018 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 1 ก.ค. 2019 เวลาอ่านประมาณ 6 นาที
ริดสีดวงทวาร

โรคริดสีดวงทวาร (Haemorrhoids หรือ Piles) คือการบวมอันเนื่องมาจากหลอดเลือดมากมายขยายใหญ่ขึ้น ณ ตำแหน่งที่เป็นได้ทั้งภายใน หรือรอบทวารหนัก (บนไส้ตรงและปากทวาร) โดยส่วนมากโรคริดสีดวงทวารจะไม่ทำให้เกิดอาการใดๆ และผู้ป่วยบางรายอาจจะไม่รู้ตัวว่าตนเองมีภาวะนี้ด้วยซ้ำ

อาการของโรคริดสีดวงทวาร

ปกติโรคริดสีดวงทวารมักไม่ทำให้เกิดอาการใดๆ แต่หากมีอาการขึ้นมาก็มักจะมีลักษณะอาการดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจและรักษาริดสีดวงทวารวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 940 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

192
  • เลือดออกหลังจากถ่ายหนัก (เลือดที่ออกมักจะมีสีแดงสด)
  • คันก้น
  • เกิดติ่งหรือก้อนห้อยอยู่ข้างนอกทวารหนัก ซึ่งต้องถูกกดเข้าข้างในหลังจากถ่ายหนัก
  • มีมูกออกจากทวารหลังจากถ่ายหนัก
  • อาการปวด แดง และบวมรอบทวารหนัก
  • อาจจะมีอาการกลั้นอุจจาระไม่ได้ หรือรู้สึกตุงบริเวณก้นได้
  • การไหลเวียนเลือดถูกชะลอลง เนื่องจากถูกก้อนเนื้อขวางไว้
  • คลำเจอก้อนบริเวณที่เป็นโรค เนื่องจากริดสีดวงมีการแข็งตัวของเลือดคั่งอยู่ภายใน ส่วนมากเป็นริดสีดวงภายนอก

อาการของโรคริดสีดวงทวารนั้นมักจะหายไปเองด้วยการรักษาง่ายๆ ซึ่งคุณสามารถหาซื้อยามารักษาด้วยตัวเองจากร้านขายยาทั่วไป โดยไม่ต้องใช้ใบสั่งจากแพทย์ อย่างไรก็ตาม ควรแจ้งแพทย์หากอาการของคุณไม่ดีขึ้น เช่น มีอาการเจ็บปวด หรือเลือดออก เพื่อตรวจหาภาวะสุขภาพร้ายแรงต่างๆ

สาเหตุของการเกิดโรคริดสีดวงทวาร

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดของการเกิดโรคริดสีดวงทวาร แต่ก็เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับภาวะความดันของเส้นเลือดรอบ และภายในทวารหนัก โดยความดันที่สูงขึ้นนี้จะทำให้หลอดเลือดภายในทวารบวมและอักเสบขึ้น

หลายกรณีคาดว่า สาเหตุเกิดจากการเบ่งอุจจาระอย่างแรงระหว่างการถ่ายหนักเนื่องจากมีอาการท้องผูก ซึ่งเป็นอาการที่มักเกิดกับผู้ที่ไม่ได้รับประทานใยอาหารเพียงพอ นอกจากนี้ริดสีดวงยังสามารถเกิดกับผู้ที่มีอาการท้องร่วงเรื้อรังได้ด้วย

การวินิจฉัยโรคริดสีดวงทวาร

แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคริดสีดวงทวารได้จากการตรวจสอบทวารหนักเพื่อมองหาเส้นเลือดที่บวมออก โดยผู้ป่วยจะต้องแจ้งอาการต่างๆ ทั้งหมดกับแพทย์ เช่น น้ำหนักลดในช่วงที่ผ่านมา กิจจะลักษณะการเคลื่อนตัวของลำไส้เปลี่ยนแปลงไป หรือมีอุจจาระเหนียว หรือสีคล้ำมาก

หากวิธีตรวจทวารหนักไม่พบ แพทย์จะใช้การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ (Proctoscopy) เพื่อตรวจภายในลำไส้ใหญ่ส่วนปลายทั้งหมด โดยวิธีการตรวจนี้จำเป็นต้องตรวจโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

ประเภทของโรคริดสีดวงทวาร

หลังจากเข้ารับการตรวจทวารหนัก หรือส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญแล้ว แพทย์จะสามารถชี้ชัดประเภทของริดสีดวงได้ โดยริดสีดวงทวารนั้นสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งภายนอกและภายใน มีรายละเอียดดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจและรักษาริดสีดวงทวารวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 940 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

192
  • ริดสีดวงภายในจะเกิดอยู่บนท่อทวารส่วนบน
  • ริดสีดวงภายนอกมักจะเกิดบนส่วนล่างของทวาร (ใกล้กับปากทวารมากที่สุด)

ระดับความรุนแรงของโรคริดสีดวงทวาร

โรคริดสีดวงทวารสามารถจำแนกได้ตามขนาด และความรุนแรงของโรค ดังนี้

  • ระดับแรก การบวมมีขนาดน้อย เกิดขึ้นบนเยื่อบุภายในของทวารหนัก และมักจะมองไม่เห็นจากภายนอก
  • ระดับที่สอง การบวมมีขนาดใหญ่ขึ้น และอาจจะดันตัวออกมานอกทวารเวลาที่ถ่ายหนัก แต่จะหายกลับไปข้างในเมื่อเสร็จสิ้นการถ่ายหนัก
  • ระดับที่สาม มีก้อนเนื้ออ่อนๆ หนึ่งก้อนขึ้นไปห้อยลงมาจากทวารหนัก และสามารถดันกลับเข้าข้างในได้ (Prolapsing and reducible)
  • ระดับที่สี่ ก้อนขนาดใหญ่ห้อยลงมาจากทวารหนัก และไม่สามารถดันกลับเข้าไปได้ (Irreducible)

โดยแพทย์จำต้องทราบทั้งขนาด และประเภทของริดสีดวงที่คุณเป็น เพื่อใช้กำหนดทิศทางการรักษาที่ดีที่สุด หากไม่แน่ใจว่า เป็นโรคริดสีดวงทวารระดับไหน ถามหมอได้ ที่นี่ เลย

การรักษาโรคริดสีดวงทวาร

โรคริดสีดวงทวารมักจะหายไปเองภายในเวลาไม่กี่วันโดยไม่ต้องเข้ารับการรักษาใดๆ ซึ่งริดสีดวงที่เกิดระหว่างการตั้งครรภ์ก็มักจะดีขึ้นเองหลังคลอดเช่นกัน

แต่หากมีอาการรุนแรงขึ้น ก็ไม่ควรเพิกเฉย และรีบไปพบแพทย์ หรือเภสัชกร เพื่อรับยามารักษา หรือทำหัตถการทางการแพทย์ เช่น Banding การฉีดยา บางรายหากมีอาการรุนแรงมากก็อาจจำเป็นต้องรักษาด้วยวิธีการผ่าตัด โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. การใช้ยารักษาโรคริดสีดวงทวาร

เป็นการรักษาโรคริดสีดวงภายนอก โดยใช้ยาทาลงทวารหนักโดยตรง หรือยาเม็ดที่หาได้จากร้านขายยาทั่วไป เพื่อบรรเทาอาการ และทำให้คุณถ่ายคล่องขึ้นได้ โดยยาแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มดังนี้

  • ยาทาภายนอก ได้แก่ ครีม ขี้ผึ้ง และยาเหน็บ มีหลากหลายยี้ห้อ สามารถซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไปโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งจากแพทย์ มีสรรพคุณช่วยลดอาการบวมและไม่สบายตัว แต่มีข้อควรระวังคือ ไม่ควรใช้ยาติดต่อกันเกิน 1 สัปดาห์ (ห้ามใช้ยามากกว่าหนึ่งประเภทพร้อมกัน)
  • ครีมคอร์ติโคสเตียรอยด์ สำหรับคนที่มีมีอาการอักเสบรุนแรงภายใน และรอบทวารหนัก เป็นตัวยาที่ประกอบด้วยสารสเตียรอยด์ สั่งจ่ายโดยแพทย์เท่านั้น ไม่ควรใช้ครีมคอร์ติโคสเตียรอยด์นานกว่า 1 สัปดาห์ต่อครั้ง เนื่องจากจะทำให้ผิวหนังรอบทวารหนักบาง และทำให้อาการระคายเคืองรุนแรงขึ้น
  • ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตตามอล จะช่วยลดอาการปวดจากโรคริดสีดวงทวารได้ อย่างไรก็ตาม หากมีอาการเลือดออก ให้หลีกเลี่ยงยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (Non-steroid Anti-Inflammatory Drugs: NSAID) เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) เพราะจะทำให้เลือดออกจากลำไส้ตรงมากขึ้น
  • ยาระบาย หากคุณมีอาการท้องผูก แพทย์จะจัดจ่ายยาระบายเพื่อช่วยให้การขับถ่ายง่ายขึ้น

2. การรักษาโรคริดสีดวงทวารที่ไม่ใช้การผ่าตัด

หากการปรับเปลี่ยนอาหารการกิน และการใช้ยา ไม่ทำให้อาการดีขึ้น แพทย์จะส่งคุณไปพบผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจโรคริดสีดวงทวารอย่างละเอียด และแนะนำวิธีการรักษาที่เหมาะสม โดยวิธีการรักษาริดสีดวงทวารภายนอกโดยไม่ใช้การผ่าตัด มีดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจและรักษาริดสีดวงทวารวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 940 บาท ลดสูงสุด 5%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

192
  • Banding (แบนดิง) คือการพันแถบอีลาสติกแน่นๆ รอบฐานของริดสีดวง เพื่อตัดขาดการไหลเวียนโลหิตที่มาเลี้ยงติ่งเนื้อ ทำให้ติ่งของริดสีดวงหลุดออกภายใน 1 สัปดาห์ หากมีเลือดออกจากทวารเพียงเล็กน้อยถือว่าปกติ แต่หากมีเลือดออกมากเกินไป เช่น มีสีแดงสด หรือมีลิ่มเลือดปนออกมา ให้ไปพบแพทย์ทันที
  • ฉีดสารระคายเคืองเส้นเลือด (Sclerotherapy) เข้าไปในหลอดเลือดภายในทวารหนัก เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดด้วยการทำให้ปลายประสาท ณ ตำแหน่งที่ฉีดชา และทำให้เนื้อเยื่อของริดสีดวงแข็งขึ้นจนทำให้เกิดแผล หลังจากนั้น 4-6 สัปดาห์ ริดสีดวงทวารก็จะลดขนาดลงในที่สุด
  • การรักษาด้วยกระแสไฟฟ้า (Electrotherapy) หรือที่เรียกว่า Electrocoagulation เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีริดสีดวงทวารขนาดเล็กแทนวิธี Banding โดยจะทำให้การไหลเวียนเลือดไปยังริดสีดวงหนืด ส่งผลให้ติ่งริดสีดวงหดลง และหากจำเป็นก็สามารถดำเนินการกับริดสีดวงมากกว่าหนึ่งจุดได้ภายในหนึ่งครั้ง

3. การรักษาโรคริดสีดวงทวารด้วยวิธีการผ่าตัด

แม้ว่าโรคริดสีดวงส่วนมากจะสามารถรักษาได้ด้วยการใช้ยา หรือวิธีอื่นๆ ที่ไม่ใช่การผ่าตัด แต่ก็มีผู้ป่วยประมาณ 1 ใน 10 ที่ต้องเข้ารับการผ่าตัด เนื่องจากมีอาการรุนแรง โดยส่วนใหญ่มักผ่าตัดริดสีดวงภายนอก มีหลายวิธีดังนี้

  • การผ่าตัดริดสีดวงทวารหนัก (Haemorrhoidectomy) เป็นหัตถกรรมกำจัดริดสีดวงทวารภายนอกออก มักดำเนินการด้วยการใช้ยาสลบกับผู้ป่วย ซึ่งจะทำให้หมดสติไปตลอดกระบวนการผ่าตัดโดยไม่รู้สึกเจ็บปวด
  • การเย็บผูกริดสีดวงทวาร (Haemorrhoidal artery ligation) เป็นหัตถกรรมลดการไหลเวียนโลหิตไปเลี้ยงริดสีดวงทวาร มักใช้ยาสลบกับผู้ป่วย และสอดแท่งอัลตราซาวด์เข้าไปในทวารหนัก โดยแท่งดังกล่าวจะปล่อยคลื่นเสียงความถี่สูงทำให้ศัลยแพทย์สามารถหาตำแหน่งของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงริดสีดวงได้
    ซึ่งหลอดเลือดเหล่านั้นจะถูกเย็บปิดเพื่อหยุดการไหลของโลหิตไปยังริดสีดวงทวารลง ทำให้ติ่งริดสีดวงหดลงภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์
  • การใช้เครื่องมือตัดเย็บเยื่อบุลำไส้ (Stapled haemorrhoidopexy) เป็นกระบวนการผ่าตัดริดสีดวงทวารทั่วไปที่ใช้รักษาภาวะริดสีดวงหย่อน เป็นวิธีที่เจ็บน้อยที่สุด แต่มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงหลังการเย็บติด เช่น เกิดฝีคัณฑสูตร (Anal Fistula) ไปยังช่องคลอด หรือเกิดการฉีกขาดของลำไส้ตรง

หลังการผ่าตัด หากคุณมีอาการเลือดออกมาก ไข้สูง มีปัญหาเกี่ยวกับการปัสสาวะ อาการเจ็บปวดทรุดลง หรือรอบทวารหนักบวม ให้รับไปพบแพทย์ทันที

ความเสี่ยงทั่วไปจากการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

แม้ว่าความเสี่ยงต่อภาวะร้ายแรงจะมีน้อย แต่การผ่าตัดริดสีดวงก็ยังมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนบ้างเช่นกัน ดังนี้

  • เลือดออกหรือถ่ายลิ่มเลือดออก มักจะเกิดหลังการผ่าตัด 1 สัปดาห์ขึ้นไป
  • การติดเชื้อ ซึ่งทำให้เกิดหนองสะสมภายใน ส่วนมากแพทย์มักจะสั่งยาปฏิชีวนะให้ผู้ป่วยหลังการผ่าตัดเพื่อป้องกันการเกิดภาวะติดเชื้อนี้
  • ภาวะขับปัสสาวะลำบาก
  • ภาวะกลั้นอุจจาระไม่อยู่
  • เกิดฝีคัณฑสูตรที่ทวารหนัก
  • การตีบแคบของท่อทวาร (Stenosis)

อย่างไรก็ตาม ปัญหาเหล่านี้มักจะรักษาได้ด้วยการใช้ยา หรือการผ่าตัดเพิ่มเติม ซึ่งผู้ป่วยสามารถปรึกษาความเสี่ยงต่างๆ จากการผ่าตัดกับศัลยแพทย์ก่อนการตัดสินใจได้

4. วิธีการรักษาโรคริดสีดวงทวารหนักอื่นๆ

ตัวเลือกการรักษาอื่นๆ ที่มีในปัจจุบันคือ การแช่แข็ง และการใช้เลเซอร์ อย่างไรก็ตาม ศัลยแพทย์ที่สามารถดำเนินการรักษาเหล่านี้ได้ยังคงมีอยู่ไม่มาก

การป้องกันโรคริดสีดวงทวาร

หลักการปฏิบัติต่อไปนี้นอกจากจะช่วยลดการกลับมาของโรคริดสีดวงทวาร ยังสามารถป้องกันการเกิดโรคขึ้นได้อีกด้วย

  • ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่ช่วยลดภาระที่หลอดเลือดภายใน และรอบทวาร
  • เพิ่มปริมาณกากใยอาหารที่รับประทานทีละน้อย โดยแหล่งกากใยอาหารที่ดี เช่น ผัก ผลไม้ ข้าว พาสต้า และขนมปัง
  • ดื่มน้ำให้มากๆ โดยเฉพาะน้ำเปล่า พยายามเลี่ยงหรือลดปริมาณคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ลง
  • อย่าอั้นการขับถ่าย เพราะจะทำให้อุจจาระแข็ง และแห้ง จนอาจทำให้ต้องเบ่งออกในที่สุด
  • เลี่ยงยาที่ทำให้เกิดอาการท้องผูก เช่น ยาแก้ปวดที่มีส่วนประกอบของโคเดอีน (Codeine)
  • ลดน้ำหนัก หากคุณมีน้ำหนักเกิน
  • ออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อป้องกันอาการท้องผูก และยังลดความดันโลหิต และช่วยคุณลดน้ำหนักได้อีกด้วย
  • พยายามเลี่ยงการเบ่งอุจจาระ เพราะจะทำให้อาการริดสีดวงทวารทรุดลง
  • ควรใช้ผ้าชื้นเช็ดทวารหนัก แทนการใช้กระดาษแห้ง หรือใช้กระดาษเย็นในการทำความสะอาดหลังการถ่ายหนัก และไม่ควรขยี้แรงๆ

2 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
The prevalence of hemorrhoids in adults., Riss S, Weiser FA, Schwameis K, Riss T, Mittlböck M, Steiner G, Stift A, Int J Colorectal Dis. 2012 Feb;27(2):215-20. Epub 2011 Sep 20.
The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation. An epidemiologic study., Johanson JF, Sonnenberg A , Gastroenterology. 1990;98(2):380.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
โรคริดสีดวงทวาร มีเลือดออกขณะขับถ่ายและหลังขับถ่าย
โรคริดสีดวงทวาร มีเลือดออกขณะขับถ่ายและหลังขับถ่าย

โรคริดสีดวงคืออะไร บอกสาเหตุและอาการ รวมถึงวิธีการรักษาและป้องกัน

การฟื้นตัวหลังการผ่าตัดริดสีดวงทวาร
การฟื้นตัวหลังการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

อะไรที่คุณคาดว่าจะเกิดขึ้นได้บ้างหลังจากรักษาริดสีดวงทวาร