คอพอกคืออะไร

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 31 ก.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 928,520 คน

โรคคอพอก คือภาวะที่ส่งผลให้ขนาดของต่อมไทรอยด์มีขนาดใหญ่ขึ้น ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกคน แต่จะพบได้ในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย และบางครั้งก็อาจส่งผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์ด้วย

โรคคอพอกเกิดได้จากหลายสาเหตุ จึงทำให้มีการจำแนกภาวะนี้ออกเป็นหลายประเภท ดังนี้

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad
  • คอพอกชนิดประจำถิ่น (Colloid Goiter) เกิดจากการที่ร่างกายขาดไอโอดีนซึ่งเป็นแร่ธาตุสำคัญต่อการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ ผู้ที่มีคอพอกชนิดนี้มักอาศัยอยู่ในพื้นที่ขาดแคลนแหล่งอาหารที่มีไอโอดีน
  • คอพอกชนิดธรรมดา(Nontoxic Goiter) ยังไม่มีสาเหตุที่แน่ชัด แต่ก็อาจเกิดจากการใช้ยา เช่น ลิเทียม (Lithium) ที่ใช้รักษาภาวะผิดปกติของอารมณ์ เช่น โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar Disorder) โรคคอพอกชนิดนี้ไม่ส่งผลต่อกระบวนการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งหมายความว่าร่างกายยังคงมีฮอร์โมนชนิดนี้อยู่ในระดับปกติ แม้จะมีต่อมไทรอยด์โตก็ตาม
  • คอพอกชนิดหลายก้อน (Multinodular Goiter) จะมีปุ่มขนาดเล็กหนึ่งปุ่มขึ้นไปบนต่อมไทรอยด์ โดยปุ่มเหล่านี้ก็มีความสามารถในการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมาเช่นกัน จึงทำให้ผู้ที่มีภาวะคอพอกชนิดนี้เสี่ยงต่อการเกิดภาวะไทรอยด์เกิน (Hyperthyroidism) สูงขึ้นมาก และโดยทั่วไปแล้วคอพอกชนิดนี้มักจะพัฒนามาจากคอพอกชนิดธรรมดา

อาการของโรคคอพอก

อาการหลักจากโรคคอพอก คืออาการบวมที่ลำคออย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากมีปุ่มเกิดขึ้นบนต่อมไทรอยด์ โดยปุ่มเหล่านี้อาจมีขนาดตั้งแต่เล็กมากไปจนถึงขนาดใหญ่มาก และยิ่งมีปุ่มมากเท่าไรก็จะยิ่งทำให้มีอาการบวมมากขึ้นเท่านั้น ซึ่งอาจส่งผลให้หายใจหรือกลืนลำบาก เสียงแหบแห้ง และวิงเวียนขณะยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ

สาเหตุของการเกิดโรคคอพอก

เป็นสาเหตุหลักของโรคคอพอก คือภาวะขาดไอโอดีน (Iodine Deficiency) เพราะเมื่อร่างกายขาดแคลนแร่ธาตุชนิดนี้ จะทำให้ต่อมไทรอยด์ต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อผลิตฮอร์โมนจนทำให้ต่อมมีขนาดใหญ่กว่าเดิม ส่วนสาเหตุอื่นๆ ของโรคคอพอก ได้แก่

  • โรคคอพอกตาโปน (Graves’ Disease) เกิดขึ้นเมื่อต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมามากกว่าปกติ (Hyperthyroidism) จนทำให้ไทรอยด์มีขนาดโตขึ้น
  • ภาวะต่อมไทรอยด์อักเสบแบบฮาชิโมโต (Hashimoto’s Disease) คือโรคที่ทำให้ต่อมไทรอยด์ไม่สามารถผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมาได้อย่างเพียงพอ จนทำให้เกิดภาวะขาดไทรอยด์ (Hypothyroidism) เมื่อร่างกายมีระดับฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำจะทำให้ต่อมใต้สมองต้องผลิตฮอร์โมนกระตุ้นฮอร์โมนไทรอยด์ (thyroid-stimulating hormone (TSH)) ออกมามากขึ้น จนทำให้ต่อมไทรอยด์มีขนาดใหญ่ขึ้นด้วย
  • การอักเสบ ผู้ที่มีภาวะไทรอยด์อักเสบ (Thyroiditis) จะมีอาการคอพอกร่วมด้วย
  • ปุ่มเล็ก ก้อนซีสต์แข็งๆ หรือก้อนที่เต็มไปด้วยของเหลวสามารถทำให้ต่อมไทรอยด์โตขึ้นได้ แต่โดยทั่วแล้วปุ่มนี้มักจะไม่ใช่เนื้อร้าย
  • มะเร็งต่อมไทรอยด์ (Thyroid Cancer) หากเกิดขึ้นจะทำให้มีอาการบวมที่ข้างใดข้างหนึ่งของต่อม มะเร็งต่อมไทรอยด์เป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยเท่ากับการเกิดปุ่มเล็กหรือเนื้องอกบนต่อมไทรอยด์
  • การตั้งครรภ์ สามารถทำให้ต่อมไทรอยด์ขยายใหญ่ขึ้นได้

นอกจากภาวะทางการแพทย์ที่กล่าวมา คุณอาจมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคคอพอกมากขึ้น หากมีภาวะดังต่อไปนี้

  • อยู่ในครอบครัวที่มีประวัติโรคมะเร็งไทรอยด์ ปุ่มเล็กบนไทรอยด์ และปัญหาอื่นๆ ที่ส่งผลกับต่อมไทรอยด์
  • ไม่ได้รับไอโอดีนจากอาหารเพียงพอ
  • มีภาวะที่ทำให้ปริมาณไอโอดีนในร่างกายลดลง
  • เป็นผู้หญิง และมีอายุเกิน 40 ปี
  • กำลังเข้ารับการบำบัดรังสีที่ลำคอหรือบริเวณหน้าอก โดยรังสีที่ใช้ อาจไปเปลี่ยนกระบวนการทำงานของต่อมไทรอยด์

การวินิจฉัยโรคคอพอก

แพทย์จะทำการตรวจสอบอาการบวมที่ลำคอ และอาจมีการทดสอบวินิจฉัยต่างๆ ร่วมด้วย ได้แก่

  • การตรวจเลือด เพื่อตรวจจับความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและแอนติบอดีที่ผลิตมากขึ้น ซึ่งเป็นปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกายที่มีต่อการติดเชื้อหรือการบาดเจ็บ
  • การสแกนไทรอยด์ โดยภาพสแกนที่ได้จะทำให้เห็นขนาดและภาวะคอพอกของผู้ป่วย
  • การอัลตราซาวด์ ทำให้เห็นภาพของลำคอ ขนาดของคอพอก และเพื่อตรวจสอบว่าที่ต่อมไทรอยด์มีปุ่มหรือไม่ การสแกนวิธีนี้ยังสามารถใช้เพื่อตรวจความเปลี่ยนแปลงต่างๆ กับปุ่มหรือต่อมไทรอยด์ได้เรื่อย ๆ
  • การเจาะตรวจชิ้นเนื้อ เป็นกระบวนการที่มีการนำเนื้อเยื่อไทรอยด์ชิ้นเล็ก ๆ ส่งไปตรวจในห้องปฏิบัติการ

การรักษาโรคคอพอก

แพทย์จะพิจารณาและตัดสินใจเลือกแนวทางรักษาจากขนาดและอาการต่างๆ ที่เกี่ยวพันกับต่อมไทรอยด์ เช่น

  • การใช้ยา หากผู้ป่วยมีภาวะไทรอยด์เกินหรือขาด การใช้ยาก็สามารถรักษาภาวะเหล่านี้ได้ โดยยาจะลดขนาดคอพอกลงไปด้วย
  • การผ่าตัดไทรอยด์ (Thyroidectomy) เป็นทางเลือกในการรักษา กรณีที่ผู้ป่วยมีต่อมไทรอยด์ขยายใหญ่เกินไป หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยา
  • การฉายรังสีไอโอดีน ผู้ที่มีภาวะคอพอกแบบหลายปุ่ม จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาฉายรังสีไอโอดีน (Radioactive Iodine (RAI)) โดยจะมีการจัด RAI ให้กลืนลงไปเพื่อให้แล่นไปยังต่อมไทรอยด์ผ่านกระแสเลือด ซึ่ง RAI จะไปทำลายเนื้อเยื่อส่วนเกินของไทรอยด์ออก

หากภาวะคอพอกของผู้ป่วยไม่ได้สร้างปัญหาใดๆ ก็อาจไม่จำเป็นต้องดำเนินการรักษาใด ๆ เลยก็ได้

ที่มาของข้อมูล

Brindles Lee Macon กับ Winnie Yu, goiter (https://www.healthline.com/symptom/goiter), 28 มกราคม 2016

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ไทรอยด์เป็นพิษต้องผ่าทุกเคสหรือเปล่าค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ไทรอยเป็นพิษสามารถหายขาดได้ไหม และยุบไหม
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ไทรอยเป็นพิษ รักษาหายได้หรือไม่คะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำมีโอกาสหายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ตัดต่อมไทรอยด์ไป 1ข้าง มีผลต่อร่างกายแบบไหนบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคไทรอยด์ เกิดขึ้นเองโดยไม่ใช่กรรมพันธุ์ได้หรีอไม่
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่