กองบรรณาธิการ HonestDocs
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HonestDocs

ชักเกร็งกระตุกทั้งตัว (Generalized tonic-clonic seizure)

เผยแพร่ครั้งแรก 15 มิ.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 16 มี.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว เป็นการรบกวนจากสัญญาณไฟฟ้าที่เกิดขึ้นกับกระบวนการทำงานของสมองทั้งสองข้าง ทำให้สมองส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อ เส้นประสาท หรือต่อมต่างๆ จนอาจทำให้เกิดอาการหมดสติและมีการเกร็งของกล้ามเนื้อรุนแรง

อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัวมีอยู่สองระยะ คือระยะ Tonic stage ทำให้กล้ามเนื้อตึง หมดสติ, และอาจทำให้ผู้ป่วยล้มลง ส่วนระยะ Clonic stage คือระยะที่เกิดการเกร็งของกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็วจนตัวกระตุก โดยอาการชักเกร็งทุกระยะ มักจะกินเวลา 1-3 นาที แต่หากอาการชักมีระยะเวลานานกว่า 5 นาทีจะนับว่าเป็นภาวะฉุกเฉินทันที

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 474 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัวสูง ได้แก่

  • ครอบครัวมีประวัติเป็นโรคลมชัก
  • ได้รับบาดเจ็บที่สมอง ซึ่งเกิดจากการกระทบกระแทกที่ศีรษะ
  • การติดเชื้อ
  • เป็นโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

นอกจากนี้ นอนหลับไม่เพียงพอ ความไม่สมดุลของอีเล็กโทรไลท์ (Electrolyte Imbalance) เนื่องจากภาวะสุขภาพอื่น ๆ รวมถึงการใช้ยาหรือแอลกอฮอล์ ก็สามารถทำให้เกิดอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัวได้เช่นกัน

อาการจากการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว

ผู้ที่มีอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว อาจมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้นร่วมด้วย

  • มีความรู้สึกแปลก ๆ (Aura)
  • กรีดร้องหรือร้องไห้โดยไม่ตั้งใจ
  • ไม่สามารถควบคุมกระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้ใหญ่ของตนเองได้ ทั้งระหว่างหรือหลังจากอาการชัก
  • หมดสติและตื่นขึ้นมาพร้อมความสับสนหรือง่วงอีกหลายชั่วโมงจึงจะได้สติ
  • ปวดศีรษะรุนแรงหลังประสบอาการชัก

สาเหตุของการเกิดอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว

อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว อาจเกิดขึ้นได้จากภาวะสุขภาพหลายชนิด เช่น เนื้องอกในสมอง โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) การได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ รวมถึงได้รับสิ่งกระตุ้นดังต่อไปนี้

  • มีโซเดียม แคลเซียม กลูโคส หรือแมกนีเซียมในร่างกายต่ำ
  • การใช้ยาหรือแอลกอฮอล์มากไป หรือจากการถอนยาหรือแอลกอฮอล์
  • การบาดเจ็บหรือติดเชื้อ

ในบางครั้งแพทย์ก็อาจไม่สามารถระบุได้ว่าอาการชักเกร็งเกิดขึ้นจากสาเหตุใด ซึ่งจะต้องมีการวินิจฉัยต่อไป

การวินิจฉัยอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว

มีหลายวิธีที่แพทย์สามารถวินิจฉัยอาการ หรือหาสาเหตุของอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว ดังนี้

  • ตรวจสอบประวัติทางการแพทย์ แพทย์จะสอบถามเกี่ยวกับอาการชัก หรือภาวะสุขภาพอื่นๆ และอาจมีการสอบถามกับผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ เพื่อบรรยายอาการร่วมด้วย นอกจากนี้แพทย์อาจขอให้จดจำสิ่งที่ทำก่อนจะมีอาการชักขึ้นเพื่อช่วยหาว่ากิจกรรมหรือพฤติกรรมใดที่กระตุ้นให้เกิดอาการดังกล่าว
  • การตรวจประสาทวิทยา แพทย์จะดำเนินการทดสอบง่ายๆ เพื่อทดสอบการทรงตัว การประสานงาน ปฏิกิริยาตอบสนอง และทำการประเมินความตึงและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเพื่อดูว่าสามารถหยิบจับหรือเคลื่อนไหวร่างกายได้เป็นปกติหรือไม่
  • การตรวจเลือด แพทย์อาจตรวจเลือดเพื่อพิจารณาปัญหาทางการแพทย์ต่างๆ ที่อาจส่งผลให้เกิดอาการชักขึ้น
  • การถ่ายภาพร่างกาย เทคนิคสแกนสมองบางประเภทสามารถช่วยให้แพทย์ตรวจสอบการทำงานของสมองได้ เช่น วิธีบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (Electroencephalogram (EEG)) ที่แสดงให้เห็นรูปแบบกิจกรรมทางไฟฟ้าภายในสมอง หรือการถ่ายคลื่นสะท้อนแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อให้เห็นภาพของสมอง

การรักษาอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว

อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว สามารถรักษาได้หลายวิธี ดังนี้

  • การใช้ยากันชัก ผู้ป่วยอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัวส่วนมากสามารถควบคุมอาการชักของตนเองได้ด้วยการใช้ยา โดยอาจเริ่มจากการใช้ยาหนึ่งชนิดในปริมาณต่ำก่อน จากนั้นแพทย์อาจเพิ่มปริมาณยาขึ้นตามความจำเป็น บางคนอาจต้องใช้ยากันชักมากกว่าหนึ่งตัว และต้องใช้เวลาในการทดลองหาปริมาณและชนิดของยาที่ได้ผลกับบุคคลนั้นๆ มากที่สุด โดยยาที่ใช้ในการรักษาโรคลมชักมีดังนี้
    • Levetiracetam (Keppra)
    • Carbamazepine (Carbatrol, Tegretol)
    • Phenytoin (Dilantin, Phenytek)
    • Oxcarbazepine (Trileptal)
    • Lamotrigine (Lamictal)
    • Phenobarbital
    • Lorazepam (Ativan)
  • การผ่าตัด การผ่าตัดสมองเป็นทางเลือกในการรักษา กรณีที่ยาไม่สามารถควบคุมอาการชักได้ เชื่อกันว่าตัวเลือกนี้เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพมากกับอาการชักบางส่วนซึ่งจะส่งผลกับสมองส่วนเล็กๆ มากกว่าที่จะเป็นอาการชักเกร็งทั้งตัว
  • การใช้อาหารเสริม มีอาหารเสริมหรือการรักษาทางเลือกสำหรับอาการชักเกร็งทั้งตัวอีกสองประเภท ได้แก่
    • การกระตุ้นเส้นประสาทสมองคู่ที่สิบด้านซ้าย (Vagus Nerve Stimulation) โดยจะมีการปลูกถ่ายอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ทำงานกระตุ้นประสาทที่ลำคอของผู้ป่วยอย่างอัตโนมัติ
    • การรับประทานอาหารแบบคีโตเจนิก (Ketogenic Diet) ที่จะเน้นรับประทานอาหารไขมันสูงแต่มีคาร์โบไฮเดรตต่ำเพื่อช่วยลดอาการชักบางประเภท

การป้องกันอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว

อาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว เป็นอาการที่ยังไม่เป็นที่เข้าใจกันอย่างถ่องแท้ เพราะในบางกรณีอาการนี้ก็ไม่สามารถป้องกันได้เลยหากไม่ทราบว่าเกิดขึ้นจากสิ่งเร้าใด แต่บุคคลทั่วไปสามารถใช้หลักปฏิบัติในชีวิตประจำวันต่อไปนี้ในการป้องกันอาการชักได้

  • หลีกเลี่ยงการบาดเจ็บที่สมอง ด้วยการสวมหมวกกันน็อกขณะขับขี่จักรยานยนต์ หรือสวมเข็มขัดนิรภัยขณะขับรถ เ
  • รักษาสุขอนามัยและหยิบจับอาหารอย่างสะอาดเพื่อเลี่ยงการติดเชื้อ หรือสิ่งสกปรกอื่น ๆ
  • ลดปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง ด้วยการลดความดันโลหิต ลดระดับคอเลสเตอรอล เลิกสูบบุหรี่ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  • ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ควรไปฝากครรภ์ และเข้าพบแพทย์เป็นประจำ เพราะการดูแลครรภ์อย่างถูกต้องจะช่วยเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ที่ส่งผลให้เกิดอาการชักในเด็กได้ และหลังจากที่คลอดแล้ว ก็ควรพาบุตรไปรับวัคซีนป้องกันโรคภัยต่างๆ ที่ช่วยป้องกันผลเสียต่อระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะชักเกร็งผิดปกติ

ผู้ป่วยที่มีอาการชักเกร็งกระตุกทั้งตัว ควรใช้ยากันชักตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด เพราะการหยุดยาเองกะทันหันจะทำให้ร่างกายเริ่มมีอาการชักซ้ำๆ และยาวนานมากขึ้น ซึ่งอาจเป็นเหตุการณ์ร้ายแรงที่เป็นอันตรายถึงชีวิต


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน


10 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Tonic clonic seizures. Epilepsy Society. (Available via: https://www.epilepsysociety.org.uk/tonic-clonic-seizures#.XruAhBP7SB0)
Gursahani R, Gupta N. The adolescent or adult with generalized tonic-clonic seizures. Annals of Indian Academy of Neurology 2012;15(2):81-8. National Center for Biotechnology Information. (Available via: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3345605/)
Tonic-Clonic (Grand Mal) Seizures. Johns Hopkins Medicine. (Available via: https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/epilepsy/tonic-clonic-grand-mal-seizures)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
ลูกเคยไปโรงพยาบาลเพราะชักจากไข้ อยากจะถามคุณหมอว่า การชักการไข้มีผลต่อสมองลูกเมื่อเติบโตไหมคะ การเรียนจะเป็นเช่นไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
จะขอถามเกี่ยวกับสุขภาพของลูกค่ะ เวลาลูกเป็นไข้จะมีอาการชักเกือบทุกครั้ง อยากทราบว่าอาการชักบ่อยๆ จะมีผลต่อระบบสมองหรือเปล่าคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป