มะเร็งช่องปาก (CA of oral cavity)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 16, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ความหมาย มะเร็งของส่วนต่างๆ ในช่องปาก ตั้งแต่ริมผีปากเข้าไปจนถึงโคนลิ้น ได้แก่ มะเร็งของริมฝีปาก มะเร็งลิ้น มะเร็งเหงือก มะเร็งเยื่อบุกระพุ้งแก้มในปาก มะเร็งเพดานปาก และมะเร็งพื้นปากใต้ลิ้น

สาเหตุ เกิดจากการระคายเคืองเรื้อรังในช่องปากเป็นเวลานานๆ ร่วมกับไม่ได้รับการรักษาความสะอาดภายในช่องปาก การระคายเคืองเรื้อรังในช่องปาก ได้แก่ ฟันเก/ฟันคม ทำให้ครูดลิ้นหรือกระพุ้งแก้มจนทำให้เป็นแผลเรื้อรัง ฟันปลอมที่ไม่พอดีจนครูดกับเหงือกหรือเพดานปาก การสูบบุหรี่จัดทำให้เยื่อบุในช่องปากหนาเป็นฝ้าขาว การดื่มสุราและแอลกอฮอล์ทำให้ระคายเคืองเยื่อบุช่องปาก การกินหมากปูนกัดเยื่อบุในปากเกิดแผล เคี้ยวยาเส้นหรือยานัตถุ์ ใช้ยาฉุนหรือยาจืดถูฟันแล้วจุกไว้ที่ริมฝีปากและใต้ลิ้นจะทำให้เยื่อบุในช่องปากหนาเป็นฝ้าขาวๆ และเป็นแผล ไม่รักษาความสะอาดในช่องปากเกิดหมักหมมของเศษอาหารทำให้ฟันผุเกิดการอักเสบเป็นแผลมะเร็งได้ นอกจากนี้อาจเกิดจากการได้รับเชื้อไวรัส เช่น Herpes virus เป็นต้น

พยาธิสรีรภาพ มะเร็งช่องปาก เป็นมะเร็งชนิด Squamous cell carcinoma เกิดจากการระคายเคืองจากการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา จุกยาฉุน แอลกอฮอล์ ยาสูบ ทำให้เยื่อบุของทางเดินอาหารและทางเดินหายใจส่วนบนเกิดจากการระคายเคือง ทำให้โครงสร้างของเซลล์เยื่อบุเปลี่ยนไป เป็นผลทำให้เกิด Squamous cell carcinoma โดยมีลักษณะ 4 แบบ ได้แก่

1) เป็นเนื้อที่หนาขึ้น (Exophytic)

2) เป็นแผลที่มีเลือดออกได้ง่าย (Ulceration)

3) เป็นแผลตื้นและขยายเข้าไปใต้ชั้นกล้ามเนื้อของช่องปากและคอ (Infiltraton)

4) เป็นเหมือนหูด นูนขึ้นแต่ไม่ลุกลามหรือกระจายไปที่อื่น (Verrucous)

อาการ มีฝ้าขาวๆ ที่เยื่อบุช่องปาก จนเป็นปื้นหนาสีขาวหรือสีแดง ซึ่งเป็นปื้นที่เกิดเลือดออกได้ง่าย และกลายเป็นมะเร็ว อาจเป็นตุ่มเล็กๆ แล้วแตกออกเป็นแผล มีแผลที่เหงือกและฟันโยกหลังจากถอนฟันแล้วแผลไม่หายต่อมาแผลโตกลายเป็นก้อนแบบดอกกะหล่ำปลี อาจมีเลือดหรือน้ำเหลืองไหลออกจากแผล อาจพบแผลเรื้อรังในช่องปากที่รักษาไม่หายและไม่ปวด หากเป็นมะเร็วที่ต่อมทอนซิล จะพบต่อม

ทอนซิลโตข้างที่เป็นแผล ไม่มีอาการปวด หากเป็นมะเร็งที่ลิ้น จะพบเป็นก้อนแข็งที่ลิ้น ทำให้กลืนและพูดลำบาก มีอาการเจ็บลิ้นและปวดร้าวไปที่หู เนื่องจากก้อนมะเร็งไปกดเส้นประสาทที่ลิ้น (lingual nerve) ซึ่งเป็นแขนงของเส้นประสาทที่ขากรรไกรล่าง (Mandible nerve) มะเร็งในช่องปากในระยะแรกจะไม่ปวด เมื่อก้อนโตเป็นแผล ขยายใหญ่จะมีลักษณะเป็นหงอนไก่หรือดอกกะหล่ำ มีเลือดออก ปากมีกลิ่นเหม็น มีปัญหาการกลืน การพูด น้ำหนักลด มะเร็งจะแพร่กระจายลุกลามไปขากรรไกร พื้นปาก และกระดูกไฮออยด์ ต่อมน้ำเหลืองใต้คาง ใต้ขากรรไกรล่าง

การวินิจฉัยโรค จากประวัติมีสาเหตุเกิดโรค อาการ และการตรวจพบแผลในช่องปากพบก้อนบริเวณต่อมน้ำเหลือง การวินิจฉัยที่แน่นอน จากการตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) ส่งตรวจทางพยาธิวิทยา ผลการตรวจชิ้นเนื้อเยื่อของเซลล์ที่เปลี่ยนแปลง การตรวจการลุกลามของก้อนมะเร็งโดยตรวจ CT, MRI, Chest X-ray, Liver scan, Scan เพื่อดูการกระจายไปยัง ปอด ตับ และกระดูก

การรักษา การฉายรังสี การใช้เคมีบำบัด และการผ่าตัด ซึ่งขึ้นกับชนิดของเซลล์มะเร็ง และระยะของโรค โดยผ่าตัดเอาก้อนมะเร็งออกและเนื้อเยื่อรอบๆ ก้อนมะเร็งออกให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ อาจฉายรังสีหลังการผ่าตัดที่ไม่สามารถตัดออกได้หมด หรือฉายรังสีเพื่อประคับประคองในรายที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้ บางรายอาจใช้การฝังแร่ เช่น มะเร็งที่ปลายลิ้น เป็นต้น การใช้เคมีบำบัดจะใช้เมื่อมะเร็งลุกลามไปอวัยวะข้างเคียงหรือกระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ อาจใช้ก่อนหรือหลังผ่าตัด หรือหลังการฉายแสง หลังการผ่าตัดส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะได้รับการให้อาหารทางสายยางให้อาหารเพื่อป้องกันการติดเชื้อของแผลผ่าตัด บางรายอาจต้องเจาะคอไว้ชั่วคราว

การพยาบาล ดูแลให้สารน้ำ อิเล็กโทรไลต์ และสารอาหารทางหลอดเลือดดำ หรือให้อาหารทางสายยางตามแผนการรักษา ให้ผู้ป่วยบ้วนปากด้วยน้ำเกลือและดื่มน้ำมากๆ สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดเพื่อป้องกันปากแห้ง ให้การพยาบาลในระยะก่อนและหลังผ่าตัด โดยให้ความรู้เรื่องโรค หากเป็นมะเร็งระยะเริ่มแรก โดยทำผ่าตัดเอาก้อนมะเร็งและเนื้อเยื่อรอบๆ ก้อนมะเร็งออกให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ (Wide excision) อาจทำผ่าตัดมะเร็งที่ลุกลามไปที่ขากรรไกรล่างโดยทำด้วยการย้ายเปลี่ยนตำแหน่งของผิวหนังที่ตัดออกมาซ่อมแซมส่วนอื่น (Flap) หรือทำการปลูกกระดูก (Bone graft) หากผ่าตัดออกไม่หมดอาจฉายรังสี ฝังแร่ร่วม

ด้วย ส่วนในรายที่มะเร็งลุกลามไปยังอวัยวะอื่น จะให้เคมีบำบัดอาจให้ก่อนหรือตามหลังการผ่าตัดหรือการฉายรังสี หลังผ่าตัดให้ยาแก้ปวดตามแผนการรักษา แนะนำวิธีผ่อนคลายหรือทำสมาธิร่วมด้วย จัดให้ผู้ป่วยนอนศีรษะสูง ดูแลให้ได้รับยาปฏิชีวนะ ช่วยพยุงศีรษะขณะลุกนั่ง บันทึกสัญญาณชีพจนกว่าจะคงที่ ดูแลให้ผู้ป่วยหายใจได้สะดวก ดูดเสมหะและน้ำลายที่คั่งค้างในปาก ให้ออกซิเจนตามแผนการรักษา ให้ไอและหายใจลึกๆ ทุก 2 ชั่วโมง ตรวจแผลเพื่อดูว่ามีเลือดออกหรือไม่ ให้ผู้ป่วยได้รับน้ำอย่างเพียงพอ ดูแลให้ผู้ป่วยรักษาความสะอาดปากโดยบ้วนปากด้วยน้ำเกลือ ให้การพยาบาลเพื่อให้การสื่อสารมีประสิทธิภาพโดยใช้ท่าทางประกอบการพูด ใช้บัตรคำ ใช้วิธีเขียน ให้การพยาบาลเพื่อให้ผู้ป่วยนอนหลับได้เพียงพอ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่