โรคกรดไหลย้อน (Gastroesophageal reflux disease; GERD)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 19, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ความหมาย เป็นอาการทางคลินิกและ/หรือการเปลี่ยนแปลงและการทำลายของเนื้อเยื่อหลอดอาหาร ซึ่งเป็นผลมาจากการไหลย้อนกลับของน้ำย่อยจากกระเพาะอาหาร (Gastro content) ไปยังหลอดอาหาร หากผนังหลอดอาหารสัมผัสกับน้ำย่อยจากกระเพาะอาหารเป็นเวลานานและบ่อย จะทำให้หลอดอาหารอักเสบ และอาจมีภาวะแทรกซ้อนอย่างรุนแรง

สาเหตุ ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่เชื่อว่าการหย่อนสมรรถภาพของหูรูดหลอดอาหาร ส่วนปลายเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดภาวะกรดไหลย้อน หากมีการรับประทานที่มากเกินไป ทำให้กระเพาะอาหารยืดขยายเต็มที่ อาจมีผลต่อการทำงานของหูรูดหลอดอาหารส่วนปลาย ทำให้ไม่สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อาจเกิดจากมีไส้เลื่อนที่กะบังลม (Hiatal herniation) อาจมีปัจจัยที่ทำให้แรงหดรัดของหูรูดหลอดอาหารส่วนปลายลดลง ได้แก่ อาหารไขมัน อาหารทอด หอม กระเทียม อาหารที่มีรสเผ็ด พิซซ่า อาหารที่มีส่วนผสมของมะเขือเทศ เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ นิโคตินในบุหรี่ ช็อกโกแลต ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว ส่วนยาที่มีผลได้แก่ Calcium. channel blocker, Nitrates, Theophylline, Diazepam และยากลุ่ม Nonsteroid anti-inflammatory drugs (NSAIDs) (ยาในกลุ่มนี้ช่วยให้ระดับของเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนสูงขึ้น ซึ่งมีผลทำให้การบีบตัวของกล้ามเนื้อบริเวณหูรูดส่วนปลายอ่อนแรง) รวมทั้งการมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้นด้วย เช่น คนอ้วน หญิงตั้งครรภ์ การยกของหนัก เป็นต้น นอกจากนี้ อาจมีปัจจัยจากพันธุกรรม และมีอาหารค้างอยู่ในกระเพาะอาหารนาน

พยาธิสรีรภาพ ภาวะ GERD เกิดจากความผิดปกติของหูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง จากความสามารถในการกำจัดกรดออกจากหลอดอาหารลดลง เนื่องจากมีการขับเคลื่อนอาหารภายในหลอดอาหารลดลง ทำให้ระยะเวลาที่กรดสัมผัสกับเยื่อบุหลอดอาหารนานขึ้น เกิดจากส่วนประกอบและปริมาณของสารที่ไหลย้อนกลับ เช่น กรด น้ำดี น้ำย่อยเปปซิน ความทนทานของเยื่อบุหลอดอาหารลดลง กระเพาะอาหารว่างช้าลงหรือกระเพาะอาหารมีปริมาตรเพิ่มขึ้น ภาวะกรดไหลย้อน จะทำให้เซลล์ของหลอดอาหารได้รับการระคายเคืองจากกรดในกระเพาะอาหารเป็นเวลานาน ทำให้เซลล์ของหลอดอาหารเปลี่ยนเป็นเซลล์มะเร็งได้ เรียกว่า Barrett's esophagus มักพบในผู้ใหญ่ที่มีปัญหากรดไหลย้อนมาหลายปี หรืออาจทำให้เกิดการตีบแคบของหลอดอาหาร (Esophageal stricture) นอกจากนี้ยังอาจพบโรคแทรกซ้อนของปอด เช่น โรคหอบหืดที่มีอาการกำเริบขึ้น (Asthma exacerbation) มีอาการไอ เรื้อรัง ปอดอักเสบ เป็นต้น

อาการ อาการแสบร้อนบริเวณหน้าอก (Heartburn) เป็นอาการแรกที่พบ อาจมีอาการแสบร้อนบริเวณใต้หรือด้านหลังกระดูกหน้าอก อาจแสบร้าวไปที่หลังและขากรรไกรอาจมีระยะเวลานานตั้งแต่ 20 นาทีถึง 2 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหาร อาการนี้จะสัมพันธ์กับมื้ออาหาร โดยเฉพาะมื้ออาหารที่รับประทานมาก ๆ หรืออยู่ในท่านอนราบ หรือการออกกำลังกาย อาการกรดไหลย้อนจะไม่สัมพันธ์กับอาการคลื่นไส้หรืออาการเรอ ผู้ป่วยจะรู้สึกมีรสเปรี้ยวของกรดและรสขมของน้ำดีบริเวณคอหอย (Pharynx) ต่อมน้ำลายจะขับน้ำลายออกมาในปากมาก จะรู้สึกร้อนในท้องและเรอเปรี้ยว มีอาการเรอบ่อย หรือมีแก๊สในกระเพาะอาหารมากเกิน มีอาการกลืนลำบาก (Dysphagia) หรือเจ็บปวดเวลากลืน (Odynophagia) เหมือนมีอะไรมาจุกที่คอ เนื่องจากหลอดอาหารอักเสบหรือเคลื่อนไหวผิดปกติ ไอ เวลากลางคืน ไอแห้งๆ หายใจมีเสียงหวีด มีการเกร็งของหลอดลม และมีการกำเริบของหอบหืด มีเสียงแหบ เจ็บหรือ แสบคอโดยเฉพาะช่วงตื่นนอนตอนเช้า ไอเรื้อรัง มีอาการกระแอมบ่อย ๆ และมีอาการเจ็บหน้าอก หากเป็นเด็กจะมีอาการอาเจียนบ่อย อาเจียนมาก เวลาร้องให้ น้ำหนักลด มีหลอดอาหารอักเสบ

การวินิจฉัย จากประวัติ วินิจฉัยตามอาการ ชั่งน้ำหนัก ฟังปอด ส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร และลำไส้เพื่อประเมินความรุนแรงของเยื่อบุหลอดอาหารและหลอดอาหารตีบ หรือเอกซเรย์กลืนสารทึบแสง ตรวจทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ตรวจการบีบตัวของหลอดอาหารและตรวจวัดความเป็นกรด-ด่างในหลอดอาหาร

การรักษา โดยเปลี่ยนแปลงรูปแบบการดำเนินชีวิต ได้แก่ หยุดสูบบุหรี่ ควบคุมน้ำหนัก งดดื่มสุรา หลีกเลี่ยงการสวมเสื้อผ้าที่คับแน่น ไม่ควรรับประทานอาหารในช่วงเวลา 2-3 ชั่วโมงก่อนนอน นอนศีรษะสูง และไม่ควรนอนตะแคงขวา รักษาด้วยยาลดกรด ให้ยากลุ่ม H2 antagonists เช่น Cimetiine Ranitidine Famotidine zatidine ยากลุ่ม Proton pump inhibitors (PPIs) เช่น Omeprazole, Lansoprazole, Pantoprazole, Rabeprazole และ Esomeprazole และยากลุ่มProkinetic drugs (PKS) อาจต้องผ่าตัดในกรณีที่ใช้ยาและปรับพฤติกรรมสุขภาพเรื่องการรับประทานอาหาร และการดำเนินชีวิตแล้วไม่ได้ผล โดยการทำ Fundoplicaton คือ การผ่าตัดเอาส่วนต้นของกระเพาะอาหารหุ้มหูรูดหลอดอาหารส่วนปลายไว้ หรือเรียกว่า ผูกหูรูดกระเพาะอาหาร เพื่อเป็นการจัดบริเวณหูรูดป้องกันน้ำย่อยจากกระเพาะอาหารไหลย้อน

การพยาบาล แนะนำให้ปรับเปลี่ยนนิสัยการรับประทานที่ไม่ถูกต้อง เช่น รับประทานอาหารมือเย็นในตอนดึกแล้วเข้านอนเลย ชอบรับประทานของขบเคี้ยวตลอดทั้งวัน ไม่ชอบรับประทานผลไม้สด เป็นต้น โดยแนะนำให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารมือละน้อย ๆ บ่อยครั้งขึ้น อาจเป็นวันละ 4-6 มื้อ อาหารไขมันต่ำ มีโปรตีนให้เพียงพอรับประทานอาหารช้า ๆ เคี้ยวให้ละเอียด งดรับประทานอาหารในช่วงเวลา 2-3 ชั่วโมงก่อนนอน หลีกเลี่ยงการรับประทานของขบเคี้ยวก่อนนอน ไม่ควรนอนทันทีหลังรับประทานอาหารอย่างน้อย 3 ชั่วโมง หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดอาการแสบหน้าอก ส่วนพฤติกรรมทางสังคมที่ไม่ถูกต้อง เช่น ชอบออกงานสังคมที่มีงานเลี้ยงสังสรรค์บ่อย ๆ ไม่ออกกำลังกาย สูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์เป็นประจำ เป็นต้น โดยลดการดื่มชา กาแฟ รวมทั้งอาหารที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน งดดื่มแอลกอฮอล์ ควบคุมน้ำหนัก งดสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงการสวมเสื้อผ้าที่รัดบริเวณหน้าท้อง หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือไม่ควรอยู่ในท่าโค้งตัวนาน ๆ ไม่ควรนอนราบ พยายามนอนในท่าศีรษะสูงประมาณ 15-20 เซนติเมตร โดยหมุนหัวเตียงให้สูงแทนการหนุนหมอนสูง เพราะจะทำให้ปวดคอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และพยายามหลีกเลี่ยงความเครียดทำใจให้สบาย

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่