โรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ (Gastroenteritis)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 19, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 358,386 คน

ความหมาเป็นการอักเสบของกระเพาะอาหารและลำไส้ ส่วนใหญ่พบที่ลำไส้เล็ก โดยมีอาการท้องเสีย ปวดท้อง ท้องเกร็งเป็นตะคริว รวมกับอาการคลื่นไส้ อาเจียน มีไข้ เบื่ออาหาร ท้องอืด ปวดท้องรอบ ๆ สะดือ และปวดด้านขวาช่วงล่าง

สาเหตุ ติดเชื้อจากคนสู่คน โดยการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนอุจจาระ อาจเรียกว่าอาหารเป็นพิษ (Food poisoning) การรับประทานอาหารที่ไม่สุก เช่น ไข่ดิบ (อาจมีเชื้อ Salmonella) เนื้อสัตว์ไม่สุก (อาจมีเชื้อ E.coli) เป็นต้น หรือดื่มนม น้ำผลไม้ ไอศกรีม ที่ไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้อ ซึ่งอาจเกิดจากเชื้อ Vibrio cholera, Shigella bacilli และ Staphylococcus aureus ผู้ป่วยที่ได้รับยาปฏิชีวนะหรือยาต้านจุลชีพขนาดสูง ๆ ติดต่อกันเป็น เวลามากกว่า 7 วัน หรือได้รับยา H2 Blocker ได้รับยากดภูมิต้านทาน อาจพบในผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง ไตวายเรื้อรัง ผู้ป่วยที่ต้องเตรียมลำไส้ก่อนผ่าตัด ผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจทางเดินอาหารด้วยเครื่องมือหรือต้องสวนล้างลำไส้ ผู้ป่วยที่ใช้ยาระบาย ยากระตุ้นทางเดินอาหาร หรือเข้ารับการรักษาอยู่ในโรงพยาบาลนาน ๆ และผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด

พยาธิสรีรภาพ โดยปกติจุลชีพประจำถิ่น (Normal flora) ที่อาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่ จะป้องกันการเพิ่มจำนวนของเชื้อโรค แต่เมื่อจุลชีพประจำถิ่นถูกทำลายด้วยจุลชีพก่อโรคหรือจากการใช้ยาต้านจุลชีพ เช่น Clindamycin, Penicillins, Cephalosporins, Aminoglycosides จะเป็นสาเหตุของการเกิดเยื่อบุลำไส้ใหญ่อักเสบ หรือเกิดเซลล์เยื่อบุตายได้ โดยสารพิษที่หลั่งจากจุลชีพจะทำลายเยื่อบุลำไส้ มีผลกับการขับน้ำและอิเล็กโทรไลต์เข้าไปในลำไส้จำนวนมากขึ้น ทำให้เกิดการยับยั้งการดูดกลับของโซเดียม โซเดียมจึงผ่านเข้าสู่ลำไส้ใหญ่เพิ่มขึ้น โปรตีนถูกขับเข้าไปในลำไส้ใหญ่มากขึ้นจึงอุ้มน้ำได้มาก ดังนั้นในลำไส้ใหญ่จึงมีน้ำมากเกินกว่าที่ลำไส้ใหญ่จะดูดซึมกลับจึงเป็นสาเหตุให้เกิดอาการท้องเดิน หากเชื้อโรคทำลายเยื่อบุผนังลำไส้จะทำให้มีเลือดออก และเป็นแผลบริเวณลำไส้

อาการ มีอาการท้องเสีย อาจมีถ่ายอุจจาระวันละ 2-3 ครั้ง หรือถ่ายเป็นน้ำมากกว่าวันละ 10 ครั้ง มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องอืด ปวดท้องเป็นตะคริว มีแก๊ส มีไข้

การวินิจฉัยโรค จากอาการท้องเสีย การตรวจทางห้องปฏิบัติการพบเม็ดเลือดขาว อุจจาระมีมูกเลือด ตรวจอุจจาระพบเชื้อ ตรวจโดยการส่องกล้องพบผนังลำไส้บวมอักเสบ เห็นแผ่นสีเหลืองขาวอยู่บนเยื่อบุลำไส้ ตรวจชิ้นเนื้อด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย

การรักษา หากเกิดจากเชื้อ E.coli, Rotavirus และ Salmonella ใช้ยาต้านจุลชีพ Fluoroquinalone งดน้ำงดอาหารทางปากเพื่อให้ลำไส้พักจนกว่าผู้ป่วยจะหยุดอาเจียน ให้ยาลดการบีบตัวของลำไส้ในผู้ป่วยที่มีอาการท้องเสียอย่างรุนแรง โดยให้รับประทานยา Metronidazole หรือฉีดเข้าทางหลอดเลือดดำ หากไม่ได้ผลอาจให้ Vancomycin เพื่อฆ่าเชื้อ (โดยปกติไม่นิยมให้ยาฆ่าเชื้อ เนื่องจากต้องการขจัดจุลชีพออกจากลำไส้ เพราะเมื่อลำไส้บีบตัวช้าลง เชื้อแบคทีเรียจะแบ่งตัวเพิ่มจำนวนและเกาะจับอยู่ในลำไส้) ให้ผู้ป่วยดื่มเครื่องดื่มที่ผสมเกลือแร่ ต่อไปให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารเหลวใสทีละน้อยเท่าที่ผู้ป่วยจะรับประทานได้ ให้สารน้ำ 0.45% NaCl ในผู้ป่วยที่มีภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง หรือให้ K- ในกรณีที่มี K- ในเลือดต่ำ

การพยาบาล บันทึกอาการท้องเสียว่าเริ่มมีอาการเมื่อไร จำนวนครั้ง และลักษณะสีของอุจจาระเป็นอย่างไร มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนหรือไม่ เคยได้รับยาต้านจุลชีพ ประวัติการรับประทานอาหารเมื่อ 5 วันที่ผ่านมา หรือการรับประทานอาหารที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ตรวจดูหน้าท้องอาจพบอาการกดเจ็บ ท้องไป่งตึง พบอาการขาดน้ำ กล้ามเนื้ออ่อนแรงจากภาวะโปแตสเซียมในเลือดต่ำ มีภาวะต่างจากการเผาผลาญ (Metabolic alkalosis) และจากการสูญเสียไบคาร์บอเนต ดูลักษณะของอุจจาระอาจพบมูกเลือด บันทึกปริมาณน้ำเข้า-ออกในร่างกายในแต่ละวัน ตรวจดูบริเวณรอบ ๆ ทวารหนัก หากมีอาการอักเสบ ระคายเคือง ให้ทาครีมและยาที่ช่วยให้ความชุ่มชื้นหลังจากทำความสะอาดบริเวณทวารหนัก ให้ยาต้านจุลชีพตาม

แผนการรักษา ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำในกรณีขาดน้ำและอิเล็กโทรไลต์ ต่อไปให้อาหารเหลวใสทีละน้อย ต่อไปเป็นอาหารอ่อนและอาหารธรรมดาตามลำดับ แนะนำให้ผู้ป่วยล้างมือและรักษาความสะอาดอย่างเคร่งครัด เพื่องกันการแพร่เชื้อไปสู่ผู้อื่น หากอยู่ในโรงพยาบาลจะต้องแยกของใช้ อาทิ แยกหม้อนอน (Bed pan) แนะนำการรับประทานยา การรับประทานอาหาร และการพักผ่อน

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่