ปากแหว่ง/เพดานโหว่ (Cleft lip/Cleft palate)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 16, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ความหมาย ปากแหว่ง หมายถึง เพดานส่วนหน้าแยกไม่เชื่อมประสานกันตามปกติ เพดานโหว่ หมายถึง เพดานส่วนหลังแยกจากกัน

สาเหตุ ที่เกิดยังไม่ทราบแน่ชัด แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม บิดามารดาที่มีปากแหว่ง เพดานโหว่ บุตรจะมีโอกาสเป็นถึงร้อยละ 60 ภาวะแวดล้อมที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารก โดยเฉพาะในระยะ 12 สัปดาห์แรก เช่น มารดาที่มีภาวะขาดสารอาหาร มีการติดเชื้อ ได้รับยาบางชนิด สารเสพติดหรือได้รับรังสี เป็นต้น ปากแหว่งพบมากในผู้ชาย เพดานโหว่พบมากในผู้หญิง

พยาธิสรีรภาพ ระหว่างการตั้งครรภ์เป็นเดือนที่ 2 จะมีการพัฒนาของใบหน้าส่วนด้านหน้า ด้านข้าง และเพดานปาก เนื่องจากโครโมโซมมีความผิดปกติ พันธุกรรมที่ผิดปกติ หรือปัจจัยจากสิ่งแวดล้อม ริมฝีปากหรือเพดานปากรวมตัวกันอย่างไม่สมบูรณ์ ความพิการหรือผิดรูปอาจเป็นเพียงปุ่มหรือมีรอยแยกที่สมบูรณ์ เพดานโหว่อาจเป็นแบบบางส่วนหรือแบบสมบูรณ์ รอยแยกอย่างสมบูรณ์ประกอบด้วยเพดานอ่อน กระดูกของกรามบน เบ้าฟันที่อยู่ข้างกราม ปากแหว่งเพดานโหว่เป็นความผิดปกติที่รุนแรงมากที่สุด รอยแยกนี้จะเกิดขึ้นตั้งแต่เพดานอ่อนไปถึงด้านข้างของจมูกซึ่งจะแยกกรามออกจากกัน

อาการ มีความผิดปกติของริมฝีปากและเพดานที่สามารถสังเกตเห็นได้ตั้งแต่แรกเกิด ปากแหว่ง จะพบว่าเด็กดูดนมลำบาก หายใจทางปาก ส่วนเพดานโหว่ มักมีการติดเชื้อโดยเฉพาะปอดอักเสบจากการสำลัก มีเสียงเปลี่ยน มีปัญหาเกี่ยวกับการได้ยิน เนื่องจากมีหูชั้นกลางอักเสบ

การวินิจฉัยโรค โดยการตรวจในช่องปากจากการใช้นิ้วใส่ถุงมือสอดเข้าไปตรวจที่บริเวณเพดานจะพบบริเวณเพดานมีความผิดปกติ และตรวจดูความสามารถในการดูดนมของเด็กด้วย

การรักษา ทำผ่าตัดเพื่อตกแต่งปากแหว่ง (Cheiloplasty) การผ่าตัดแก้ไขปัญหาปากแหว่งมีวัตถุประสงค์เพื่อทำให้ริมฝีปากและจมูกเป็นปกติ อาจทำผ่าตัดโดยเร็วในช่วง 2-3 สัปดาห์หลังคลอดก่อนที่ทารกแรกเกิดจะกลับบ้าน มีข้อดีคือบิดามารดาสบายใจครอบครัวไม่มีความรู้สึกปฏิเสธทารก ข้อเสียคือทำผ่าตัดยาก เพราะปากเล็กและ

ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษมากโดยเฉพาะการขับเสมหะออกหรืออาจทำผ่าตัดโดยรอจนทารกอายุประมาณ 10 สัปดาห์ขึ้นไป ทารกมีสุขภาพแข็งแรง น้ำหนักขึ้นดี น้ำหนักประมาณ 4.5 กิโลกรัมขึ้นไป และฮีโมโกลบินมากกว่า 10 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์ ข้อดีคือทารกจะมีความพร้อมมากกว่าระยะแรก ปลอดภัยจากการผ่าตัดและหลังผ่าตัด แผลจะหายได้ดี

ทำผ่าตัดตกแต่งเพดานโหว่ (Palatoplasty) การทำผ่าตัดแก้ไขเพดานโหว่ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ช่องปากกับช่องจมูกแยกกันตามปกติ มีการเจริญเติบโตของใบหน้าและฟันเป็นไปอย่างสมบูรณ์และพูดได้ชัดเป็นปกติ ระยะเวลาที่เหมาะสมในการผ่าตัด คือ อายุ 6-18 เดือน หรือ 24 เดือน เพราะทำผ่าตัดได้ง่ายกว่า หากทำผ่าตัดช้าไปจะมีปัญหาเรื่องการพูด แต่หากผ่าตัดเร็วเกินไปจะมีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของกระดูกใบหน้า นอกจากนี้ยังต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญการฝึกพูดด้วย

การพยาบาล ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับน้ำและอาหารเพียงพอ ดูแลก่อนและหลังผ่าตัด ดังนี้

ก่อนผ่าตัด จะต้องดูแลการให้อาหารสำหรับผู้ป่วยปากแหว่งโดยจัดให้นอนศีรษะสูงเพื่อป้องกันการสำลัก ส่วนผู้ป่วยเพดานโหว่อาจใช้ช้อนหรือถ้วยป้อนอาหาร หมั่นจัดท่าให้เรอบ่อย ๆ เพราะผู้ป่วยจะกลืนอากาศเข้าไป ป้องกันการติดเชื้อที่ริมฝีปาก สอนบิดาและมารดาให้ดูแลทำความสะอาดฟันของผู้ป่วย

หลังผ่าตัด ดูแลท่อช่วยหายใจและดูดน้ำลายใกล้ ๆ ท่อเนื่องจากปากผู้ป่วยจะบวม และมักหายใจทางปาก ทำแผลให้สะอาด ป้องกันการร้องไห้โดยให้บิดามารดาอยู่ด้วย จัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านอนหงาย เปลี่ยนท่าโดยพลิกตะแคงและให้นั่งเพื่อป้องกันปอดอักเสบ ให้อาหารเช่นเดียวกับก่อนผ่าตัด ส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยกับครอบครัว การปรับตัวและให้คำแนะนำแก่ครอบครัวในการดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่