หากไม่มีถุงน้ำดีแล้ว ฉันจะเป็นอย่างไร (คิดถึงข้าวขาหมูสุด ๆ)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มี.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ถุงน้ำดีมีหน้าที่ในการเก็บและหลั่งน้ำดี รวมทั้งทำให้น้ำดีเข้มข้นขึ้น หากยังทำหน้าที่ดีอยู่ก็ควรเก็บไว้ แต่เมื่อมีนิ่วแล้วมีเชื้อโรคร่วมด้วยก็ไม่ควรเอาไว้ เหมือนห้องเก็บของที่เต็มไปด้วยหนูและแมลงสาบ ทำให้ของที่เก็บเสียหายแล้วยังกระจายเชื้อโรคออกมาภายนอกอีกด้วย

หลังจากตัดถุงน้ำดีออกไปแล้ว น้ำดีก็ยังคงอยู่ครับ สร้างจากตับ หลั่งลงมาในท่อน้ำดี แล้วก็ลงสู่ลำไส้โดยตรงโดยไม่ต้องไปเก็บในถุงน้ำดีสกปรกอีก ในระยะแรก ๆ น้ำดีที่ลงลำไส้จะไม่เป็นจังหวะเหมือนเวลามีถุงน้ำดีคุมให้หลั่งพร้อมมื้ออาหาร จึงอาจหลั่งบ่อยขึ้น และหลั่งเวลาท้องว่างซึ่งอาจไประคายเคืองลำไส้ ทำให้มีอาการท้องเสีย ถ่ายเหลวหรืออุจจาระไม่เป็นก้อนแข็ง พบได้ประมาณเพียง 1 เปอร์เซ็นต์ครับ โดยมากมักบรรยายว่า ถ่ายบ่อยขึ้นเป็น 2-3 ครั้งต่อวัน กินอาหารแล้วอยากเข้าห้องน้ำทุกที คนที่ธาตุหนัก (ท้องผูก) มาก่อนบางคนถ่ายง่ายขึ้น ดีใจใหญ่ เป็นอยู่สักพักร่างกายก็ปรับตัวกลับมาเหมือนเดิมครับ ส่วนน้อยมาก ๆ อาจท้องเสียหลายหนต่อวันจนต้องให้ยา ตัวยาที่ได้ผลดีก็จะเป็นยาที่จะไปจับกับเกลือน้ำดี ทำให้ไม่ระคายเคืองลำไส้นั้นเอง

การกินอาหารหลังการผ่าตัดก็มักแนะนำให้กินอาหารไขมันน้อยไว้ก่อน แล้วค่อยเพิ่มปริมาณไขมันมากขึ้นได้ ในที่สุดแล้วก็จะกินได้เหมือนปกติหรือดีกว่าก่อนผ่าตัด เพราะก่อนผ่าตัดกินแล้วจุกหรือแน่นอยู่เรื่อย ผู้ป่วยบางรายเลยมีการเอาคืน กินกระหน่ำให้หายแค้นที่กินไม่ได้มานาน เกิดอาการอ้วนเลยเถิดได้ ที่จริงแล้วผู้ป่วยหลายรายมักมีอายุเลยวัยกลางคน ซึ่งโดยทั่วไปก็ควรควบคุมปริมาณไขมันและคอเลสเตอรอลอยู่แล้ว เพื่อทะนุถนอมหลอดเลือดและหัวใจ การตามใจปากเกินไปจึงไม่ควรเป็นอย่างยิ่งครับ

การผ่าตัดถุงน้ำดีเองก็มีภาวะแทรกซ้อนเกิดขึ้นได้เหมือนการผ่าตัดอื่น ๆโดยทั่วไป และมีภาวะแทรกซ้อนที่เกิดเฉพาะเจาะจงกับการผ่าตัดชนิดนี้ด้วย

ภาวะแทรกซ้อนทั่ว ๆ ไปที่อาจเกิดขึ้นตามหลังการผ่าตัดใด ๆ ในช่องท้องได้แก่ การมีเลือดออกในช่องท้องหรือแผลผ่าตัด แผลผ่าตัดติดเชื้อ แผลหน้าท้องแยก ภาวะถุงลมปอดแฟบหลังการผ่าตัด เป็นต้น ภาวะเหล่านี้หลายอย่างเกิดน้อยลงเวลาผ่าตัดด้วยกล้องส่องครับ เพราะแผลเล็ก โอกาสจะติดเชื้อหรือแผลแยกก็น้อยลงไปด้วย ผู้ป่วยไม่เจ็บแผลก็ฟื้นตัวเร็ว หายใจได้แรงเต็มที่ ไอเสมหะออกได้ไม่คั่งค้าง ปอดก็จะขยายตัวดี ไม่แฟบ ลดการติดเชื้อของปอดที่เรียกกันว่าปอดบวม

ผู้ป่วยที่มีปัญหาการติดเชื้อของแผล ก็มักจะเกิดในรายที่มีการอักเสบของถุงน้ำดี ในขณะที่มีการผ่าตัด ยิ่งอักเสบรุนแรงเป็นหนอง โอกาสมีแผลผ่าตัดติดเชื้อก็จะยิ่งมากขึ้นครับ การให้ยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสม

การผ่าตัดที่มีการชอกช้ำต่อเนื้อเยื่อน้อย ๆ และระวังไม่ให้หนองหรือน้ำดีที่ติดเชื้อมาเปื้อนขอบแผลผ่าตัด ก็มีส่วนช่วยลดอุบัติการณ์ลงได้ ในการผ่าตัดด้วยกล้องส่อง การปนเปื้อนดูจะน้อยกว่านะครับ ยกเว้นแผลที่สะดือซึ่งมักเป็นตำแหน่งที่ศัลยแพทย์จะใช้ดึงถุงน้ำดีออก ถ้าเป็นเมื่อก่อนก็มักดึงถุงน้ำดีออกมาเลยโดยตรง ทำให้ตัวถุงที่มีการติดเชื้อ สัมผัสถูไถกับขอบแผล บางครั้งถุงรั่วขณะดึง มีน้ำดีที่ติดเชื้อไปจนกระทั่งเศษนิ่วตกค้างอยู่ในรูแผล เกิดเป็นการอักเสบรุนแรงหรือติดเชื้อเรื้อรังได้ ให้ยาก็แล้วแผลก็ยังดูอึมครึม ๆ ชอบกล ปูด ๆ บวม ๆ เจ็บ ๆ คัน ๆ ในที่สุดก็ต้องไปเปิดแผลดูใหม่ ก็มักพบเศษนิ่วตกค้างปนอยู่กับหนอง พอขูดล้างสะอาดแผลก็หาย เสียฟอร์มไปบ้าง แต่ก็ไม่น่ากลัวอะไร ในปัจจุบันนิยมนำถุงน้ำดีใส่ในถุงพลาสติกเสียก่อน แล้วจึงดึงถุงพลาสติกพร้อมถุงน้ำดีออกทางแผลที่สะดืออีกที วิธีนี้ลดโอกาสการติดเชื้อของแผลได้ดีมากครับ ขณะดึงถุงน้ำดีแตก น้ำดีและเศษนิ่วก็จะอยู่ในถุงพลาสติก ไม่ปนเปื้อนตกค้างในแผลอยู่ดี นอกจากนั้นมีรายงานว่า หากโชคร้ายมีเซลล์มะเร็งซ่อนอยู่ในถุงน้ำดีโดยที่เราไม่รู้ การดึงถุงน้ำดีออกโดยไม่มีอะไรห่อหุ้ม อาจพาเซลล์เนื้อร้ายกระจายมาที่แผลผ่าตัดได้ จึงแนะนำให้ดึงถุงน้ำดีออกโดยมีวัสดุห่อหุ้มจะเป็นการดีที่สุด

ส่วนภาวะแทรกซ้อนที่เกิดเฉพาะการผ่าตัดถุงน้ำดีที่สำคัญได้แก่ การบาดเจ็บต่อทางเดินน้ำดี โดยเฉพาะท่อน้ำดีหลัก และท่อน้ำดีที่รับน้ำดีจากตับด้านขวา

เนื่องจากกายวิภาคบริเวณถุงน้ำดีและท่อน้ำดีมีขั้นตอนการเจริญเติบโตที่สลับซับซ้อน หมุนวนไปมา จึงมีความผันแปรทางโครงสร้างค่อนข้างมากหมายความว่าเมื่อเปิดผ่าตัด มีโอกาสพบการเรียงตัวแบบต่าง ๆ ของโครงสร้างเหล่านี้ เช่น ท่อน้ำดี หลอดเลือด ท่อตับอ่อน ได้เป็นหลาย ๆ แบบ การอักเสบซ้ำหลายครั้งทำให้เกิดมีพังผืดเกาะยึดโครงสร้างที่ซับซ้อนนี้ให้มีความยุ่งยากในการเลาะค้นหาเพิ่มขึ้นไปอีก โครงสร้างบางอย่างหดสั้นถูกดึงรั้งมาอยู่บริเวณที่ไม่น่าจะเป็น เหล่านี้ยิ่งเพิ่มโอกาสการเกิดภาวะแทรกซ้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ ศัลยแพทย์ที่ผ่าตัดถุงน้ำดีจึงมักแนะนำผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดให้เข้ารับการรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่ปล่อยให้มีการอักเสบเรื้อรังนาน ๆ

ประสบการณ์ของศัลยแพทย์ก็เป็นองค์ประกอบอีกส่วนที่มีความสำคัญ การได้พบเจอโครงสร้างที่มีความผันแปรบ่อย ๆ ทำให้สังเกตความผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อยในระหว่างการผ่าตัดได้เร็ว และป้องกันการบาดเจ็บต่อโครงสร้างที่ไม่เกี่ยวข้องได้ดีขึ้นครับ  กระนั้นก็ยังไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ เทคนิคการผ่าตัดที่รอบคอบปลอดภัยก็เป็นปัจจัยที่มีความจำเป็นและควรฝึกฝนเสมอ

แพทย์พบว่าการผ่าตัดไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยเปิดแผลหน้าท้องหรือใช้กล้องส่องก็มีโอกาสเกิดการบาดเจ็บต่อท่อทางเดินน้ำดีหลักได้ใกล้เคียงกัน ท่อน้ำดีหลักอาจถูกตัด ผูกหรือขลิบ หรือมีการกิ่วคอด ทำให้มีอาการตัวเหลือง ตาเหลืองหลังการผ่าตัด และอาจมีการรั่วของน้ำดีในช่องท้อง ทำให้ท้องอืด ปวดท้องจากเยื่อบุช่องท้องอักเสบ ภาวะเหล่านี้ต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยเร็ว

ในปัจจุบันการรักษาหลายอย่างก็ทำได้โดยไม่ต้องนำคนไข้ไปผ่าตัดซ้ำ เช่น การใส่ท่อระบายเล็ก ๆ โดยการนำทางด้วยเอกซเรย์ การส่องกล้องเพื่อสอดใส่บอลลูนไปขยายรอยตีบของท่อน้ำดี เป็นต้น ส่วนใหญ่รายที่ท่อน้ำดีหลักถูกขลิบ ผูกตัด จำเป็นต้องแก้ไขด้วยการเปิดผ่าตัดครับ โดยศัลยแพทย์จะทำบายพาสให้น้ำดีลงลำไส้เล็กโดยตรง ไม่คั่งค้างหรือรั่วซึมอีกต่อไป

ดังนั้นหากจะกล่าวโดยทั่วไป ภายหลังการผ่าตัดถุงน้ำดี หากไม่มีภาวะแทรกซ้อน ผู้ป่วยที่ฟื้นตัวแล้วก็จะมีสภาวะเหมือนคนปกติ ทานอาหารได้ดีทุกชนิด ไม่ใช่ต้องงดอาหารมันเด็ดขาดเหมือนอย่างที่เข้าใจกันโดยทั่วไป

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "นิ่วในถุงน้ำดี" โดยรองศาสตราจารย์นายแพทย์พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่