เป็นนิ่วในถุงน้ำดีได้อย่างไร ( ทำไมถึงต้องเป็นเรา ! )

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มี.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

นิ่วในถุงน้ำดีมีลักษณะเหมือนก้อนหินที่ฟอร์มขึ้นภายในถุงน้ำดี อาจมีขนาดเล็กหรือใหญ่ ก้อนเดี่ยว สองสามก้อน หรือมากเป็นร้อย

การเกิดนิ่วนั้น หลังจากการวิจัยอย่างหนักหน่วงก็ทราบได้ว่า เกิดจากการตกผลึกของตะกอนของสารที่ละลายอยู่ในน้ำดีนี่เอง  ซึ่งตัวหลักก็จะเป็นคอเลสเตอรอล และเม็ดสีที่เกิดจากการแตกของเม็ดเลือดแดง เมื่อมาประกอบกับการดูดน้ำออกในถุงน้ำดี ความเข้มข้นของสารละลายก็เพิ่มขึ้นอย่างช่วยไม่ได้ จนน้ำที่เหลือทนอุ้มคอเลสเตอรอลหรือเม็ดสีที่ข้นคลั่กไม่ไหว การเกิดนิ่วก็จะเริ่มขึ้น

ในบางครั้งปรากฏการณ์นี้ก็มีตัวเร่งให้เกิดง่ายขึ้นครับ เช่น การติดเชื้อในทางเดินน้ำดี พยาธิ ไข่พยาธิ ซึ่งทำตัวเป็นก้อนตั้งต้นและมีผลึกตกตะกอนมาเกาะให้ใหญ่โตเป็นก้อนนิ้วในที่สุด

ความไม่ปกติของถุงน้ำดีก็เป็นตัวช่วยที่มีบทบาทสำคัญไม่น้อย ถุงน้ำดีที่บีบตัวไม่ดีทำให้มีน้ำดีตกค้างอยู่มากถุงน้ำดีของบางท่านก็มีรูปร่างประหลาด เช่น มีรอยกิ่วพับภายใน ( นึกภาพนาฬิกาทรายนะครับ ) ทำให้การไหลเวียนน้ำดีไม่ราบรื่น ชะงักงัน เกิดนิ่วได้ง่ายเช่นกัน

นิ่วมักเกิดในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายครับ โดยเฉพาะในอายุที่มากขึ้น ในตะวันตกเมื่อนำคนอายุ 60 ปีมาทำอัลตราซาวนด์ช่องท้องด้านบน ก็จะพบนิ่วในถุงน้ำดีได้ถึง 10 เปอร์เซ็นต์ในผู้ชาย และ 20 เปอร์เซ็นต์ในผู้หญิง ในคนไทยอุบัติการณ์น่าจะน้อยกว่านี้ครับ แต่ยังไม่มีตัวเลขชัดเจน จะเห็นได้ว่าเชื้อชาติก็มีส่วนเกี่ยวข้องด้วย ไม่ว่าจะเป็นปัจจัยทางพันธุกรรมหรือสิ่งแวดล้อม เช่น วัฒนธรรมการกินอาหาร ผมเคยต้องทำผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดีในพี่น้องของครอบครัวเดียวกันหลายครอบครัว มีครอบครัวหนึ่งที่พี่ ๆ มาตรวจและรับการรักษาเพราะมีอาการจุกแน่น สุดท้ายน้องคนสุดท้องซึ่งไม่มีอาการ รู้สึกร้อนตัวเพราะพี่เป็นทุกคน เลยมาลองตรวจดูด้วย กลับพบนิ่วเป็นจำนวนมากที่สุด บ้านนี้เลยมาทำผ่าตัดครบทุกคน

โรคที่ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่าย เช่น ธาลัสซีเมีย เป็นปัจจัยสำคัญสำหรับการก่อให้เกิดนิ่วที่เกิดจากเม็ดสีของเม็ดเลือดแดง ปัจจัยนี้พบบ่อยในคนไทย โดยเฉพาะทางภาคอีสานและภาคเหนือ และอาจซ่อนเร้น มองจากภายนอกไม่รู้ นอกจากตรวจเลือดดูจึงจะได้รู้ ผู้ป่วยเหล่านี้จะเป็นนิ่วสีดำ ซึ่งต่างจากสีทองของนิ่วคอเลสเตอรอล มีแคลเซียมเป็นองค์ประกอบสูง และเริ่มเป็นตั้งแต่อายุยังน้อย บางรายเริ่มมีนิ่วตั้งแต่อายุเพียง 10 ขวบ

ผู้ป่วยที่อ้วนหรือมีน้ำหนักตัวลดเร็ว ตั้งครรภ์ หรือใช้ยาหรือฮอร์โมนบางชนิด การอดอาหารบ่อย ๆ ก็อาจเป็นปัจจัยเสริมให้เป็นนิ่วได้ง่ายขึ้นด้วยครับ

การดื่มน้ำไม่สะอาดจึงไม่เกี่ยวข้องกับการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี อย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่น่าจะไปเกี่ยวกับอาการท้องเสีย ท้องร่วงแทนเสียมากกว่า

นิ่วในถุงน้ำดีจึงอาจแบ่งได้ใหญ่ ๆ เป็น 2 ชนิด ได้แก่ นิ่วคอเลสเตอรอล  นิ่วชนิดนี้มีสีออกเหลืองทอง มักเป็นในชาวตะวันตกมากกว่าคนไทยครับ ( พบได้ถึง 80 เปอร์เซ็นต์ของนิ่วในถุงน้ำดีในชาวอเมริกัน) มีองค์ประกอบเป็นคอเลสเตอรอล ไม่มีหินปูน จึงมักตรวจไม่พบจาการเอกซเรย์ธรรมดา อีกชนิดเป็น นิ่วเม็ดสี ซึ่งเป็นสารที่มาจากเม็ดเลือดแดงจับกับแคลเซียม นิ่วชนิดนี้มักเห็นได้จากการเอกซเรย์ธรรมดา

นิ่วในคนไทยส่วนใหญ่มีองค์ประกอบทั้งสองอย่างร่วมกัน ถ้ามีเม็ดสีเป็นองค์ประกอบส่วนใหญ่ นิ่วก็จะมีสีเข้มจนถึงดำ แข็ง และเอกซเรย์เห็นชัดเจน นิ่วที่มีคอเลสเตอรอลมากสีก็จะออกไปทางน้ำตาลอ่อนจนเป็นเหลืองทองเหมือนผลึกใส ชนิดของนิ่วมีความสำคัญ เพราะพบว่าเฉพาะนิ่วคอเลสเตอรอลเท่านั้นที่อาจรักษาโดยใช้ยาหรือวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดได้

โดยสรุปจะพบว่า บางสาเหตุเราคงป้องกันได้ เช่น การที่ลดอาหารไขมันสูง ควบคุมน้ำหนักตัว จะได้ไม่อ้วน ลดโอกาสเสี่ยงต่อนิ่วคอเลสเตอรอล กินอาหารที่มีกากใยสูง ผักและผลไม้สด ลดอาหารไขมันสัตว์   เนย มาร์การีน และอาหารทอดในน้ำมัน ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ ปรึกษาแพทย์เมื่อจะใช้ยาหรือฮอร์โมน ไม่ซื้อรับประทานเอง อย่างไรก็ตามการแก้ไขพันธุกรรม เชื้อชาติ หรือชะลออายุไม่ให้เพิ่มขึ้นคงทำได้ยากนะครับตรงส่วนนั้นคงต้องรับสภาพไป แล้วไปแก้ไขเมื่อเกิดนิ่วขึ้นอีกทีภายหลัง

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "นิ่วในถุงน้ำดี" โดยรองศาสตราจารย์นายแพทย์พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

กินไข่วันละ 1 ฟองทุกวัน จะทำให้คอเลสเตอรอลสูงมั้ยคะ??
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
นิ่วเกิดจากสาเหตุใดได้บ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคนิ่วในถุงน้ำดีเกิดจากสาเหตุรัยบ้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่