กลับสู่ตึกผู้ป่วย

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มี.ค. 8, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 105,938 คน

เมื่อกลับมาถึงห้องพัก ผู้ป่วยแม้จะตื่นดีก็มักยังง่วงนอนอยู่ มีน้ำเกลือห้อยมาหนึ่งขวด ญาติก็ยังไม่ต้องกังวลนักว่าจะขาดน้ำขาดอาหาร ช่วงแรกคุณพยาบาลก็จะแวะเวียนมาเยี่ยมบ่อย ทุกครั้งถึงหนึ่งชั่วโมงเพื่อบันทึกความดันโลหิตและชีพจร

ศัลยแพทย์มักให้ผู้ป่วยเริ่มจิบน้ำได้ทันทีที่ตื่นเต็มที่และเริ่มอาหารเหลว เช่น ซุป โอวัลติน ในมื้อถัดไปความรู้สึกปวดแผลก็จะถูกควบคุมด้วยยากินและยาฉีด ปัจจุบันก็มียากินที่ระงับปวดได้ดีขึ้นเรื่อย ๆ และผลข้างเคียงน้อยลงครับ แต่ถ้าเอาไม่อยู่จริง ๆ ผู้ป่วยก็ขอฉีดยาได้ ซึ่งส่วนใหญ่ยังคงเป็นยาระงับปวดในกลุ่มพี่ ๆ น้อง ๆ ของมอร์ฟีนที่อาจให้ผลข้างเคียงเรื่องคลื่นไส้อาเจียนและง่วงซึมอยู่บ้าง อย่างไรก็ตาม พบว่าแผลผ่าตัดส่องกล้องมักจะไม่เจ็บมากนัก แต่ถ้าหากต้องผ่าตัดเปิดหน้าท้องอันนี้ก็หนักหน่อย ยาแก้ปวดแบบฉีดนี้จะถูกสั่งอย่างระมัดระวังในขนาดที่เหมาะสมและไม่บ่อยเกินไป ไม่ได้กลัวติดยานะครับ แต่ยาขนาดสูงอาจกดการหายใจได้ ผู้ป่วยที่คลื่นไส้ อาเจียน ปัจจุบันก็มียาดี ๆ ช่วยบรรเทาอาการเหล่านี้ได้ดีกว่าเดิมมาก

หลังผ่าตัดในวันแรก ผู้ป่วยบางคนอาจมีไข้ คือ อุณหภูมิสูงกว่าน 37.5 องศาเซลเซียส หากสูงไม่มาก คะเนว่าไม่เกิน 38.5 องศาเซลเซียส ก็มักจะเป็นปฏิกิริยาของร่างกายที่ตอบสนองต่อการผ่าตัดในขณะที่ไข้สูง ๆ จะบ่งถึงการมีถุงลมปอดแฟบ ที่มักจะเกิดจากการที่ผู้ป่วยไม่หายใจลึก ๆ ไอแรง ๆ ก็เลยมีเสมหะคั่งในท่อของถุงลม แก้ไขโดยให้หายใจแรง ๆ เคาะปอดให้ไอ ให้น้ำและยาขับเสมหะให้ดี ไข้ก็จะลงได้ไม่ยากนัก

เมื่อน้ำเกลือหมดขวด ส่วนใหญ่ก็จะไม่ต้องให้ต่ออีก เพราะผู้ป่วยจะเริ่มกินได้เร็ว คุณพยาบาลก็มักจะถอดสายน้ำเกลือ แต่ยังคาท่อพลาสติกไว้ในหลอดเลือดดำ เผื่อผู้ป่วยจะยังต้องการยาฉีดอยู่ ส่วนยาปฏิชีวนะ อย่างที่เรียนแล้วครับว่าส่วนใหญ่ครั้งเดียวก่อนผ่าเป็นอันพอ ยกเว้นกรณีเฉพาะที่ต้องให้ต่อเนื่องไปอีกเนื่องจากการอักเสบยังไม่สงบลง

เพราะฉะนั้น  เมื่อเอาน้ำเกลือออก ผู้ป่วยก็ขยับเขยื้อนได้ สบายตัวขึ้นครับ ลุกนั่งเลย มาเดินรอบ ๆ เตียงก็ยังได้ เข้าห้องน้ำ ล้างหน้าล้างตา การขยับตัวเร็วได้เปรียบครับ ปอดโล่ง ลำไส้ก็ทำงานได้เร็วด้วย ผู้ป่วยที่รับอาหารเหลวแล้วท้องไม่อืด ผายลมสะดวก ก็จะฟื้นตัวได้เร็วกว่าอย่างเห็นได้ชัด

ในอเมริกา หากการผ่าตัดด้วยกล้องราบรื่นดี ผู้ป่วยเกือบครึ่งหรือเกินกว่าครึ่งจะกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน ไม่ต้องค้างโรงพยาบาลครับ เนื่องจากค่าใช้จ่ายในการอยู่โรงพยาบาลของเขาสูงมาก เพราะฉะนั้นถ้าฟื้นตัวดี กินได้ ไม่ต้องการยาฉีดใด ๆ อีก ผู้ป่วยก็มักจะอยากกลับบ้าน ผลพลอยได้ที่ดีของการไม่ต้องพักในโรงพยาบาลก็คือ การไม่ต้องรับเชื้อโรคในโรงพยาบาลจากเพื่อนผู้ป่วยคนอื่น ๆ ซึ่งมักเป็นเชื้อโรคระดับเขี้ยว ๆ เจนสังเวียนดื้อยากันทั้งสิน อย่างไรก็ตาม การจะให้ผู้ป่วยกลับได้แบบนี้ต้องการองค์ประกอบที่สำคัญหลายอย่างครับ ผู้ป่วยต้องมีความรู้ความเข้าใจกระบวนการอย่างดี โรงพยาบาลเองก็ต้องมีระบบที่ดีในการให้คำแนะนำและติดตามผล รวมทั้งมีช่องทางด่วนในการนำผู้ป่วยกลับมายังโรงพยาบาลในกรณีที่เกิดปัญหา ผู้เขียนเองกับแพทย์ประจำบ้านได้ทำการวิจัยถึงความเป็นไปได้ของการให้กลับบ้านในวันเดียวกันของผู้ป่วยคนไทยที่ได้รับการผ่าตัดถุงน้ำดีด้วยกล้องส่อง พบว่าในผู้ป่วยที่คัดเลือกว่าเหมาะสม มีความเป็นไปได้เกิน 80 เปอร์เซ็นต์ที่ผู้ป่วยกลับบ้านได้อย่างปลอดภัย แต่เมื่อถามความสมัครใจ พบว่าผู้ป่วยแทบไม่มีใครอยากกลับบ้านเลย โดยมากจะขอค้างโรงพยาบาลประมาณ 1-2 คืนเกือบทั้งสิ้น

ผู้ป่วยที่ผ่าตัดด้วยวิธีเปิดหน้าท้องจะใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่านี้ โดยมากต้องอยู่โรงพยาบาล 3-5 วัน โดยเฉพาะกรณีที่ทำผ่าตัดยาก อักเสบเยอะ ลำไส้ถูกรบกวนมากระหว่างการผ่าตัด ลำไส้ก็จะหยุดทำงานไป 1-2 วัน อาจมีท้องอืด กว่าจะผายลมให้สบายท้องได้ แล้วถึงจะทานได้ปกติ แผลก็มักเจ็บมากกว่า ต้องใช้ยาฉีดหลายขนาน ทำให้ไม่สามารถกลับบ้านได้เร็ว

ท่อระบายที่ใส่ไว้ในบางราย ส่วนใหญ่จะเอาออกใน 12-24 ชั่วโมงหากแห้งดีครับ ผู้ป่วยก็สามารถจะกลับบ้านได้ไล่เลี่ยกับกลุ่มที่ไม่ได้ใส่ท่อระบาย แผลที่ใส่ท่อส่วนใหญ่จะไม่ได้เย็บปิดครับ แต่จะปิดได้เอง ศัลยแพทย์มักเปลี่ยนแผลก่อนกลับบ้าน โดยเปลี่ยนเป็นแบบสติ๊กเกอร์กันน้ำ ซึ่งมีผ้ากอซคลุมด้วยพลาสติกเหนียว ทำให้น้ำไม่เข้า ผู้ป่วยอาบน้ำได้สบายตัวสบายใจครับ

เมื่อพร้อมจะกลับบ้าน ซึ่งมักเป็นวันรุ่งขึ้น หรือวันถัดไปสำหรับผู้ป่วยที่ผ่าตัดด้วยกล้องส่อง ศัลยแพทย์จะจัดยากลับบ้าน ได้แก่ ยาแก้ปวด ยาขับลม ยาช่วยย่อย หรือในบางรายอาจมีแค่ยาแก้ปวดเพียงอย่างเดียว

เรามักแนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงการยกของหนัก หรือออกกำลังกายหนัก ๆ เป็นระยะเวลา 4-6 อาทิตย์ถ้าเป็นไปได้ครับ ของหนักที่ว่าก็กะราว ๆ 10 กิโลกรัมขึ้นไป ส่วนการขึ้นลงบันได ขับรถ สามารถทำได้สบายเมื่อไม่เจ็บแผลแล้ว (รถที่ว่านี่หมายถึงรถเก๋งนะครับ ถ้าเป็นจักรยาน มอเตอร์ไซค์ หรือรถพ่วงสิบแปดล้อ รวมทั้งรถถัง ก็ต้องฟื้นตัวเต็มที่กว่านี้อีก) สำหรับอาหารก็มักแนะนำเป็นอาหารย่อยง่าย กินข้าวสวยได้ครับ

ไม่ต้องตะบันข้าวต้มกันจนผ่ายผอมแต่เนื้อเหนียว ๆ ย่อยยากขอไว้ก่อน อาหารมันมากก็ยังไม่ควรครับ ให้เวลาร่างกายปรับตัวสักพัก มักให้งดอาหารเผ็ด ๆ โดยเฉพาะกลุ่มที่ท้องเสียหลังผ่าตัด จากนั้นก็ค่อย ๆ ปรับเข้าสู่ปกติสุขของแต่ละคนตามสบายครับ ที่สุดแล้วเรื่องอาหารก็คือไม่ห้ามอะไรเลย

ผู้ป่วยที่มีการอักเสบรุนแรงของถุงน้ำดี หรือมีนิ่วในท่อน้ำดีร่วมด้วย หรือมีภาวะแทรกซ้อนของการผ่าตัด ก็จำเป็นต้องอยู่โรงพยาบาลนานกว่าครับ เพื่อให้ยาต่อหรือเพื่อรักษาภาวะแทรกซ้อนให้หายดีก่อน

โดยมากผู้ป่วยอยากจะเห็นนิ่วที่แพทย์นำออกมาครับ อยากเห็นหน้าเจ้าตัวแสบที่ทำให้ต้องถูกผ่าตัด ซึ่งศัลแพทย์ก็มักจะนำรวมใส่ถุงเล็ก ๆ มามอบให้ผู้ป่วยเป็นที่ระลึก บางคนก็ได้ก้อนใหญ่โต บางคนก็ได้เม็ดละเอียดเป็นร้อย เป็นลมไปเลย บางคนก็ได้ก้อนเล็ก ๆ ไปแค่ 2-3 ก้อน ดูจะไม่ค่อยพอใจเท่าไร หารู้ไม่ว่านิ้วก้อนเล็ก ๆ นี้อาจทำเรื่องได้รุนแรงกว่าก้อนใหญ่ ๆ เสียอีกครับ

ตัวถุงน้ำดีเองจะไม่นำมาให้ผู้ป่วยครับ ขอก็ไม่ให้ เพราะเราต้องเอาไปส่งตรวจทางพยาธิวิทยา แปลว่าเอาไปย้อมสีแล้วตรวจเนื้อเยื่อด้วยกล้องจุลทรรศน์นะครับ (ไม่ได้แปลว่าจะไปตรวจหาเชื้อพยาธิ) เพื่อดูให้แน่ใจว่ามีแต่เรื่องนิ่วและการอักเสบ ไม่มีเนื้องอกมาเจือปน ตามฟอร์มผลชิ้นเนื้อก็จะรายงานกลับมาภายใน 2-3 วัน ตอนมาตรวจดูแผลก็จะได้รับผลชิ้นเนื้อไปในคราวเดียวกัน

แพทย์มักนัดตรวจร่างกายหลังการผ่าตัดประมาณ 1-2 อาทิตย์ เพื่อดูแผลดูอาการทั่วไป และมองหาภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ พร้อมไปกับการแจ้งผลตรวจชิ้นเนื้อ ผู้ป่วยบางรายที่ยังมีอาการท้องอืดอาจได้รับยาย่อยและยาขับลมเพิ่มเติม

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "นิ่วในถุงน้ำดี" โดยรองศาสตราจารย์นายแพทย์พัฒน์พงศ์ นาวีเจริญ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่