ปฐมพยาบาล

การปฐมพยาบาลผู้ป่วยได้รับพิษ/สารพิษ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
การปฐมพยาบาลผู้ป่วยได้รับพิษ/สารพิษ

การให้การช่วยเหลือขั้นต้น ถ้าทำ ได้ถูกต้องรวดเร็ว จะสามารถ ป้องกันและลดการดูดซึม รวมถึงกำจัดพิษและสารพิษออกจากร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ผู้ป่วยปลอดภัย

พิษ/สารพิษ เข้าสู่ร่างกายได้หลายทาง โดยการ

  1. โดยการกิน
  2. โดยการสูดดม
  3. ซึมเข้าทางผิวหนัง
  4. ฉีดเข้าร่างกาย

การออกฤทธิ์ต่อร่างกาย

  1. การออกฤทธิ์เฉพาะแห่ง จะมีผลต่อเนื้อเยื่อที่สัมผัสสารพิษนั้นโดยตรง ทำให้เกิดการระคายเคือง พุพอง มีเลือดออก อักเสบ เป็นต้น
  2. การออกฤทธิ์ต่อระบบ สารพิษจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสโลหิตไปยังเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกาย ทำอันตรายต่อระบบต่างๆ เช่น ระบบประสาทส่วนกลาง หัวใจ ตับ ปอด กระดูก กล้ามเนื้อ ระบบขับถ่าย ระบบสืบพันธุ์ เป็นต้น

การปฐมพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับสารพิษ หรือเกินขนาด

1. แก้ไขภาวะที่คุกคามต่อชีวิต เช่น หมดสติ หยุดหายใจ หัวใจหยุดเต้น หายใจหอบ ชัก ควรให้การช่วยเหลือ ดังนี้

  • เปิดทางเดินหายใจให้โล่ง ถ้าผู้ป่วยยังหายใจอยู่และหมดสติ ให้จัดท่านอนตะแคงหน้า เพื่อป้องกันการสำลัก และป้องกันลิ้นตกอุดกั้นทางเดินหายใจ
  • ช่วยการหายใจในรายที่หยุดหายใจ ช่วยกดหน้าอกนวดหัวใจ ในรายที่หัวใจหยุดเต้น

2. การป้องกัน การลดการดูดซึมของพิษ/สารพิษและการกำจัดสารออกจากร่างกาย โดยวิธี ล้างออก ทำให้อาเจียน ล้างท้อง ใช้สารดูดซึม ฯลฯ

  • การล้างออก กรณีถูกสารพิษที่ตา ให้ล้างตาทันทีด้วยน้ำสะอาด จำนวนมากๆ นานๆ โดยให้นอนตะแคงหน้า เอาตาข้างที่ถูกสารพิษลงข้างล่าง เปิดเปลือกตา แล้วเทน้ำจากหัวตาลงมาด้านหางตาหรือ เปิดน้ำจากก๊อกเบาๆให้ไหลผ่านตา
  • กรณีสารพิษหกรดตัวให้ถอดเสื้อผ้าบริเวณที่ถูกสารพิษออกและใช้น้ำสะอาดล้างออก โดยให้ไหลผ่านตลอดเวลาอย่างน้อย 15 นาที

3. การทำให้อาเจียน ในกรณีที่ผู้ป่วยกินสารพิษหรือยา เกินขนาดในรายที่รู้สึกตัวดี ให้ล้วงคอกระตุ้นให้อาเจียน ซึ่งเป็นวิธีทางธรรมชาติปลอดภัยกับผู้ป่วย เนื่องจากขณะอาเจียนฝากล่อง เสียงจะปิดอัตโนมัติการสำลักจึงเกิดขึ้นน้อย

ข้อห้ามการทำให้อาเจียน

  • กรณีผู้ป่วยกินกรดหรือด่าง เพราะทำให้หลอดอาหาร และช่องปากเป็นแผลไหม้พอง
  • กรณีผู้ป่วยดื่มสารพวกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด ซึ่งลื่นไหลเร็ว การทำให้อาเจียนอาจเพิ่ม โอกาสเป็นปอดอักเสบ
  • กรณีผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว ระดับความรู้สึกตัวลดลง
  • กรณีผู้ป่วยกินสารพิษจำพวกที่ก่อให้เกิดอาการชัก
  • ไม่ทราบว่าได้รับสารพิษชนิดใด

การปฐมพยาบาลสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับพิษ/สารพิษที่พบบ่อย                                                  

1. พิษจากยาฆ่าแมลง ซึ่งจะถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ หลายทางคือ ดูดซึมเข้าทางผิวหนัง สูดหายใจเข้าไป การกิน หรือฉีดเข้าสู่ร่างกาย

  • การขจัดพิษออกจากร่างกาย หากพบว่ายังมีสารพิษตกค้างตามเสื้อผ้า ร่างกาย ต้องรีบถอดออกและล้างทำ ความสะอาดทันที
  • ในกรณีที่ผู้ป่วยรู้สึกตัวดีล้วงคอทำให้อาเจียนให้ดื่มนม
  • รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาล

2. พิษจากยาปราบวัชพืช ยาฆ่าหญ้า เป็นสารที่มีพิษรุนแรง อันตรายมาก ดูดซึมเข้าสู่ร่างกายทางผิวหนัง สูดดมเข้าไปในขณะฉีดพ่น การกินแม้เพียงเล็กน้อยเท่าใดก็ตาม (การกินโดยไม่กลืนหรือบ้วนทิ้งก่อน) ไม่ว่าเจตนาหรืออุบัติเหตุทำให้เสียชีวิตได้ ให้การดูแลเช่นเดียวกับผู้ได้รับสารพิษอื่นๆ

3. พิษจากยานอนหลับ และยากดประสาท ผู้รับประทานยาประเภทนี้อย่างเดียวเกินขนาด ยังไม่เคยปรากฏอาการว่าเสียชีวิต ให้การปฐมพยาบาลโดยดูแลระบบทางเดินหายใจให้โล่ง และช่วยหายใจในกรณีที่หายใจไม่เพียงพอ กรณีผู้ป่วยรู้สึกตัวดี ทำให้อาเจียน เพื่อป้องกันและลดการดูดซึม รีบนำส่งโรงพยาบาล พร้อมยาหรือภาชนะบรรจุ (กรณีหาได้)

4. พิษจากการถูกงูกัด งูในประเทศไทยแบ่งเป็นงูมีพิษและไม่มีพิษ ซึ่งจะมีลักษณะบาดแผลต่างกัน คือ งูพิษมีเขี้ยวอยู่ด้านหน้าของขากรรไกรบนและมีฟัน ส่วนงูไม่มีพิษมีแต่รอยฟัน ไม่มีรอยเขี้ยว

กรณีผู้พบผู้ป่วยในที่เกิดเหตุ ให้ความช่วยเหลือ ดังนี้

1. หยุดการเคลื่อนไหวของร่างกาย สังเกตบาดแผลว่ามีรอยเขี้ยวงูพิษหรือไม่

2. ใช้ผ้ายืดพันตั้งแต่บริเวณใต้รอยเขี้ยวขึ้นมาจนถึงข้อต่อของอวัยวะส่วนนั้น

3. ตามด้วยไม้ หรือวัสดุอื่นเพื่อเป็นเฝือกชั่วคราวอีกชั้นหนึ่ง และป้องกันการเคลื่อนไหว จัดให้อวัยวะส่วนที่ถูกกัดอยู่ต่ำกว่าระดับหัวใจ

ข้อห้าม ห้ามรับประทานยาและเครื่องดื่มกระตุ้นหัวใจ

ข้อสังเกต ปลอบโยนให้กำลังใจ อย่าให้ตื่นเต้น ตกใจ ซึ่งจะทำให้หัวใจสูบฉีดโลหิตมากยิ่งขึ้น พิษงูแพร่กระจายได้เร็วขึ้น ควรนำงูที่กัดไปพบแพทย์เพื่อสะดวกต่อการวินิจฉัยและรักษา

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "คู่มือการปฐมพยาบาลเบื้องต้น (ฉบับพกพา)" โดยส่วนจัดการการท่องเที่ยว สำนักอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์แพทย์ และพันธ์ุพืช

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่