กองบรรณาธิการ HonestDocs
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HonestDocs

ภาวะมาเนีย (Mania) หรือภาวะอารมณ์ดีมากกว่าปกติ

เผยแพร่ครั้งแรก 9 มิ.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 4 มี.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที

อาการร่าเริง อารมณ์ดีผิดปกติ หรือภาวะมาเนีย (Mania) คือภาวะทางจิตวิทยาที่ทำให้ผู้ป่วยมีความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม (Euphoria) มีความอยู่ไม่สุข (Hyperactivity) และหลงผิด (Delusions) อย่างหาสาเหตุไม่ได้ ภาวะนี้จัดเป็นอาการทั่วไปของโรคอารมณ์สองขั้ว หรือโรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder)

ความรู้สึกอารมณ์ดีผิดปกติอาจจัดเป็นภาวะอันตราย เพราะขณะที่มีอาการกำเริบผู้ป่วยอาจไม่สามารถนอนหรือรับประทานอาหารได้ตามปกติ และมีโอกาสที่จะทำพฤติกรรมสุ่มเสี่ยงต่างๆ เช่น การทำร้ายตนเอง เพราะอาจมองเห็นภาพหลอนหรือเกิดความผิดปกติด้านการรับรู้ต่างๆ เช่น การได้ยิน การได้กลิ่น การสัมผัส เป็นต้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 474 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

อาการของภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ

ผู้ที่มีภาวะอารมณ์ดีผิดปกติหรือภาวะมาเนีย จะมีความรู้สึกตื่นเต้น เคลิบเคลิ้ม อยู่ไม่สุข  เห็นภาพหลอน หรือหลงผิด เนื่องจากรู้สึกว่าตนเองมีพลังงานมากล้นจนทำให้ระบบต่างๆ ของร่างกายทำงานเร็วขึ้น รวมทั้งมีการนึกคิดและการพูดจาที่เร็วมาก ซึ่งจะทำให้นอนไม่หลับหรือมีประสิทธิภาพการทำงานที่ลดน้อยลง และบางคนอาจแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวออกมา

นอกจากนี้ผู้ป่วยบางคนอาจมีความรู้สึกกลัวหรือวิตกกังวลรุนแรง และเมื่อไรก็ตามที่พลังงานเริ่มลดต่ำลง ผู้ป่วยก็อาจเปลี่ยนไปมีภาวะซึมเศร้าแทน

สาเหตุของภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ

  • ปัจจัยทางพันธุกรรม อาจเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะอารมณ์ดีมากผิดปกติขึ้น 
  • ปัญหาสุขภาพ บางคนก็มีแนวโน้มประสบกับภาวะนี้ได้ง่ายกว่าคนอื่นๆ เนื่องจากภาวะสุขภาพหรือโรคทางจิตต่างๆ เช่น โรคอารมณ์สองขั้ว ภาวะขาดไทรอยด์ (Hypothyroidism) เป็นต้น
  • สภาพแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงทางสภาพแวดล้อมสามารถกระตุ้นให้เกิดภาวะอารมณ์ดีมากผิดปกติขึ้นมาได้ รวมถึงเหตุการณ์ต่างๆ ที่ผ่านเข้ามาในชีวิต ได้แก่ การเสียชีวิตของบุคคลอันเป็นที่รัก ความเครียดด้านการเงิน และความเครียดจากความสัมพันธ์ 

การวินิจฉัยภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ

แพทย์หรือจิตแพทย์สามารถประเมินภาวะอารมณ์ดีผิดปกติในผู้ป่วยได้ด้วยการสอบถามอาการ การพูดคุย และการสังเกตอาการของผู้ป่วย

จากคู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM) ได้ระบุเกณฑ์ที่ใช้วินิจฉัยภาวะมาเนียกำเริบไว้ว่า การกำเริบจะต้องกินระยะเวลาอย่างน้อย 1 สัปดาห์หรือน้อยกว่านั้น หากผู้ป่วยกำลังอยู่ในโรงพยาบาล และจะต้องมีอาการต่อไปนี้อย่างน้อย 3 อาการ ได้แก่

  • ถูกดึงความสนใจไปที่สิ่งอื่นได้ง่าย เนื่องจากมีสมาธิในการจดจ่อสั้นลง
  • มีพฤติกรรมเสี่ยงหรือหุนหันพลันแล่น (Impulsive) ซึ่งรวมไปถึงการใช้ชีวิตอย่างสุขล้น การลงทุนกับธุรกิจโดยไม่คำนึงถึงความเสี่ยง หรือมีกิจกรรมทางเพศที่สุ่มเสี่ยง
  • มีการนึกคิดรวดเร็ว
  • มีการนอนหลับน้อยลง เนื่องจากรู้สึกตื่นตัวมาก
  • มีความนึกคิดแบบย้ำคิดย้ำทำ

การรักษาภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ

การใช้ยาเป็นแนวทางการรักษาภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ หรือภาวะมาเนียในขั้นตอนแรก โดยยาที่ใช้จะมีเป้าหมายเพื่อปรับสมดุลอารมณ์ของคนไข้ และลดความเสี่ยงต่อการทำร้ายตนเองลง ซึ่งจะต้องจ่ายโดยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านนี้โดยตรงเท่านั้น ยาที่ใช้มีดังนี้

  • ลิเทียม (Lithium) เช่น Cibalith-S, Eskalith หรือ Lithane
  • ยารักษาโรคจิต (Antipsychotics) เช่น Aripiprazole,  Olanzapine, Quetiapine หรือ Risperidone
  • ยาต้านชัก (Anticonvulsants) เช่น Alprazolam, Chlordiazepoxide, Clonazepam, Diazepam หรือ Lorazepam
  • ยากันชัก เช่น Valproic acid, Divalproex หรือ Lamotrigine
  • ยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีน (Benzodiazepines) เช่น Alprazolam, Chlordiazepoxide, Clonazepam, Diazepam หรือ Lorazepam

นอกจากการใช้ยาแล้ว ยังมีการรักษาด้วยการบำบัดทางจิต ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยรับรู้ถึงปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดภาวะอารมณ์ดีผิดปกติของตนเอง และยังเป็นการรักษาที่ช่วยให้ผู้ป่วยจัดการกับความเครียดของตนเองได้ดีมากขึ้น

ภาวะแทรกซ้อนของภาวะอารมณ์ดีผิดปกติ

การกำเริบของอาการอารมณ์ดีผิดปกติส่งผลลบต่อการใช้ชีวิตและความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยกับคนรอบข้าง รวมไปถึงการทำงานและการเรียน ซึ่งผู้ป่วยบางรายต้องถูกจัดให้อยู่ในโรงพยาบาลเมื่อมีอาการกำเริบ เพื่อปรับอารมณ์และป้องกันการทำร้ายตนเอง


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน


8 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Mania | Definition & Patient Education. Healthline. (https://www.healthline.com/health/mania#1)
Melissa Conrad Stöppler, MD, Euphoria (https://www.medicinenet.com/euphoria/symptoms.htm).
Smith, D., Ghaemi, S. (n.d.). Advances in psychiatric treatment. Hypomania in clinical practice. Retrieved December 3, 2013, from (http://apt.rcpsych.org/content/12/2/110.full)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
ทำไมเป็นความดันสูงฉีดยาคุมกำเนิดไม่ได้ค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
มีปัญหาท้องอืดทุกวันพยายามรักษาแร้วไม่หายชะทีไม่ทราบว่าต้องรักษาอย่างไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
กินยา Ponstan ทุกเดือนเวลาประจำเดือนมาจะเป็นอันตรายมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ตอนนี้มีปัญหาเรื่องบาดเจ็บบริเวณหัวเข่าค่ะเราจะเล่นกีฬาประเภทไหนดีค่ะที่ไม่ส่งผลกระทบกับหัวเข่าซ้ายค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
โรคเข่าเสื่อม นอกจากผ่าตัดแล้ว กินยามีสิทธิ์หายไหม อ้วนด้วยรับน้ำหนักไม่ไหว
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
คุณยายปวดขาปวดเข่ามากค่ะพอจะมีวิธีรักษาไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม