Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS

เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่คืออะไร?

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 9 ส.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,027,957 คน

ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) เป็นภาวะที่มีเนื้อเยื่อลักษณะคล้ายกับเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญอยู่นอกมดลูก โดยมักพบที่รังไข่ ท่อนำไข่ ลำไส้ หรือผนังด้านนอกของมดลูก

ผู้หญิงที่มีภาวะนี้บางคนไม่มีอาการแสดงใดๆ ในขณะที่บางคนอาจมีอาการปวดท้องน้อย หรือส่งผลให้มีภาวะแทรกซ้อนอย่างภาวะมีบุตรยาก ซึ่งภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่นี้ยังไม่มีวิธีการรักษาให้หายขาด แต่มีการรักษาหลายวิธีที่อาจช่วยลดอาหารปวดหรือช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ได้

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad

สถิติการเกิดภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

เนื่องจากผู้หญิงบางคนที่มีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกไม่มีอาการแสดงใดๆ จึงเป็นการยากที่จะประเมินจำนวนผู้ป่วยที่แน่นอนได้ อย่างไรก็ตามโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้หญิงอายุประมาณ 25-35 ปี แต่ก็สามารถพบได้ในผู้หญิงทุกคนที่ยังมีประจำเดือนอยู่ และมีบางส่วนที่พบในวัยก่อนมีประจำเดือนหรือหลังวัยหมดประจำเดือนได้เช่นกัน

อาการของเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่

เมื่อมีเยื่อบุมดลูกงอกผิดที่ เช่น ที่รังไข่ หรือในอุ้งเชิงกราน ร่างกายจะมีการตอบสนองโดยการกระตุ้นจากฮอร์โมน ทำให้มีการตกเลือด รวมทั้งอาจมีพังผืดและเกิดการอักเสบภายในโพรงมดลูก จึงเกิดการดึงรั้งของผนังหน้าท้อง มดลูกไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ เยื่อบุมดลูกอาจหดตัวแฟบลง รังไข่เริ่มไม่ทำงานในสตรีที่หมดประจำเดือนแล้ว หรือสตรีที่กำลังตั้งครรภ์

อาการของเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ที่สังเกตได้ คือ 

  • ปวดท้อง แน่นท้องน้อย 
  • ประจำเดือนผิดปกติหรือมีเลือดออกกะปริบกะปรอย 
  • ถ่ายปัสสาวะลำบาก
  • ปวดเวลาถ่ายปัสสาวะ ปวดเวลาถ่ายอุจจาระ และปวดขณะร่วมเพศ

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

แม้ว่าจะยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าภาวะนี้เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่

  • พันธุกรรม ความเสี่ยงในการเป็นโรคจะเพิ่มขึ้น 6 เท่าหากแม่หรือพี่สาวน้องสาวคุณเป็นโรคนี้
  • ฮอร์โมน ฮอร์โมนเอสโตรเจนอาจมีส่วนในการส่งเสริมให้เกิดโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ขึ้น
  • ปัญหาระหว่างการมีประจำเดือน ผู้หญิงบางคนอาจมีการไหลย้อนกลับของประจำเดือน ซึ่งทำให้มีเนื้อเยื่อบางส่วนที่หลุดลอกระหว่างการมีประจำเดือนไหลย้อนกลับไปที่ท่อนำไข่หรืออุ้งเชิงกราน จนทำให้เกิดภาวะเยื่อบุเจริญมดลูกผิดปกติได้
  • ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม สารเคมีที่ใช้ในอุตสาหกรรมและยาฆ่าแมลงบางชนิดสามารถทำหน้าที่คล้ายฮอร์โมนได้ การสัมผัสสารเหล่านี้ก่อนคลอดอาจทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะนี้เพิ่มขึ้นในเวลาต่อมา

ปัจจัยอื่นๆ ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคนี้ประกอบด้วย

  • เริ่มมีประจำเดือนตั้งแต่อายุน้อย (ก่อน 11 ปี)
  • มีรอบประจำเดือนสั้น (น้อยกว่า 27 วัน)
  • ประจำเดือนมามากและมานานกว่า 7 วัน
  • ไม่มีบุตร

การวินิจฉัยภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่

ในการตรวจภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ เมื่อสอบถามจากประวัติอาการ มักจะพบว่าผู้ป่วยมีอาการปวดท้อง ประจำเดือนมาผิดปกติ และเมื่อตรวจโดยใช้มือคลำที่หน้าท้องพร้อมกับการใช้นิ้วสอดช่องคลอด (Bimanual examination) จะพบก้อนแข็ง มดลูกคว่ำหลังติดแน่น เมื่อปากมดลูกเคลื่อนไหวจะปวด กดแล้วเจ็บทั่วอุ้งเชิงกราน 

โฆษณาจาก HonestDocs
🦷รีเทนเนอร์หาย หรือ จัดฟันใกล้เสร็จ? ก็ทำรีเทนเนอร์ลด 30-50% ได้

ไม่ว่าคุณจะอยากได้ "แบบใส" หรือ "แบบลวด" เราก็มีให้คุณครบจบที่เดียว เริ่มต้นเพียง 1,750 บาท เท่านั้น

%e0%b8%a3%e0%b8%b5%e0%b9%80%e0%b8%97%e0%b8%99%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%ad%e0%b8%a3%e0%b9%8cadsinternal ad

นอกจากนี้คุณอาจได้รับการตรวจด้วยวิธีอื่นๆ เพื่อวินิจฉัยว่าความผิดปกติที่เกิดขึ้นมาจากโรคอะไรกันแน่

  • ตรวจเลือดดูจำนวนเม็ดเลือด (Complete blood count: CBC) ความเข้มของเลือด (Hct) ช่วงเวลาที่เลือดเริ่มแข็งตัว (Coagulation profile) และช่วงเวลาที่เลือดเริ่มไหล (Bleeding time) เพื่อดูภาวะเลือดออก และความผิดปกติในการแข็งตัวของเลือด 
  • ตรวจปัสสาวะเพื่อดูการติดเชื้อและตรวจการตั้งครรภ์ 
  • ตรวจมะเร็งปากมดลูก 
  • ส่องกล้องดูอวัยวะในอุ้งเชิงกราน (Laparoscopy) ซึ่งจะช่วยให้พบก้อนหรือพังผืด 
  • ตัดชิ้นเนื้อตรวจ หรือทำอัลตราซาวด์ (Ultrasound) เพื่อดูว่าเป็นก้อนหรือถุงน้ำ 
  • การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic resonance image: MRI) เพื่อบอกตำแหน่งที่เป็น 
  • ตรวจหาระดับไกลโคเจนในกระแสเลือด (Carbohydrate antigen 125; CA 125) ซึ่งจะพบค่าสูงในผู้ป่วยมะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์และมะเร็งรังไข่

การรักษาภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่

การรักษาภาวะเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่มักทำโดยการใช้ยาหรือการผ่าตัด ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและในอนาคตผู้ป่วยต้องการมีบุตรหรือไม่

การใช้ยา แพทย์จะให้ยาแก้ปวด และให้ฮอร์โมน เช่น เอสโตรเจน โปรเจสเตอโรน แอนโดรเจน หรืออาจให้ยาดานาซอล (Danazol) เพื่อลดการเจริญของเยื่อบุมดลูก 

การผ่าตัด อาจใช้การไฟฟ้าหรือการเลเซอร์เพื่อทำลายเนื้อเยื่อที่มีพยาธิสภาพ หรือตัดเฉพาะส่วนที่ผิดปกติออก หากปวดมากอาจต้องตัดเส้นประสาทบริเวณอุ้งเชิงกรานด้วย ส่วนในกรณีที่ผู้ป่วยมีอายุมากหรือไม่ต้องการมีบุตรแล้ว แพทย์อาจแนะนำให้ตัดมดลูกพร้อมท่อนำไข่ ตัดรังไข่ทั้ง 2 ข้างออก หรือตัดลำไส้ที่มีพยาธิสภาพออก

ภาวะแทรกซ้อนของภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

ภาวะนี้เป็นสาเหตุอย่างหนึ่งที่ทำให้มีบุตรยาก โดยอ้างอิงจาก ACOG ผู้หญิงที่มีภาวะมีบุตรยากประมาณ 40% นั้นมีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เนื่องจากภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ทำให้เกิดการอักเสบซึ่งอาจทำลายไข่ และขัดขวางการเคลื่อนที่ของไข่และอสุจิ บางคนอาจมีพังผืดจากเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่มาอุดกั้นท่อนำไข่ได้ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ยังสามารถตั้งครรภ์ได้ โดยอาจใช้ฮอร์โมน หรือการผ่าตัดเพื่อนำเนื้อเยื่อเหล่านี้ออก

นอกจากนี้ผู้หญิงที่เป็นโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่อาจมีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรงจนส่งผลต่อการทำกิจวัตรประจำวัน และยังพบว่ามีบางโรคที่อาจพบได้มากในผู้ป่วยโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ แต่นักวิจัยยังไม่สามารถระบุถึงความเกี่ยวข้องระหว่างโรคเหล่านี้กับโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ได้

โรคที่อาจพบได้บ่อยในผู้ที่เป็นโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ได้แก่

  • โรคภูมิแพ้และหอบหืด
  • โรคแพ้ภูมิตัวเอง เช่น โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งชนิดเอ็มเอส (Multiple sclerosis: MS) โรคเอสแอลอีหรือโรคลูปัส และภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำบางประเภท
  • กลุ่มอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง (Chronic fatigue syndrome) และโรคไฟโบรมัยอัลเจีย (Fibromyalgia)
  • มะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งรังไข่ มะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิด non-Hodgkin

ที่มาของข้อมูล

จงปีติ วุฒิสรรพ์, เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) (http://www.med.cmu.ac.th/dept/obgyn/2011/index.php?option=com_content&view=article&id=1292:endometriosis&catid=45&Itemid=561), 2 ธันวาคม 2559.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

สาเหตุและวิธีรักษาเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดปกติ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ถ้าเป็นช็อคแลคซีส มีทางหายไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หากคุณยังมีคำถามเพิ่มเติม กรุณาเขียนถามคุณหมอที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่