Dextran (เดกซ์แทรน)

เผยแพร่ครั้งแรก 27 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

Dextran เป็นพอลีแซกคาไรด์หรือโมเลกุลของคาร์โบไฮเดรตที่ต่อกันเป็นสายยาว เกิดจากหน่วยย่อยของกลูโคส เชื่อมต่อกันด้วยพันธะ 1-6 กลูโคไซด์ (1-6 glucoside) สามารถสกัดได้จากแบคทีเรีย Leuconostoc ที่เปลี่ยนซูโครสให้กลายเป็น dextran จัดเป็นยาในกลุ่มยาปราศจากเชื้ออื่นๆ สำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ กลไกการออกฤทธิ์ของยา คือ ยามีฤทธิ์เพิ่มปริมาตรของเหลวภายในเลือด ลดความหนืดของเลือด เชื่อว่าการทำงานเกี่ยวข้องกับการยับยั้งการดูดกลับของตัวกระตุ้นพลาสมิโนเจน โดยยาจับเข้าที่ตัวรับแมนโนส เป็นผลส่งเสริมให้เกิดกระบวนการสลายไฟบริน จึงยับยั้งการเกาะตัวและแข็งตัวของเม็ดเลือดแดง

รูปแบบยา Dextran ที่มีวางจำหน่ายในประเทศไทย ได้แก่

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 474 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195
  • รูปแบบยาฉีดสำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ มีในรูปแบบ Dextran 40 และ Dextran 70
  • รูปแบบยาหยอดตา ใช้เป็นสารหล่อลื่นในน้ำตาเทียม

ข้อบ่งใช้ของยา Dextran

ข้อบ่งใช้ของ Dextran ได้แก่

  • ใช้เป็นสารช่วยในการส่องกล้องในโพรงมดลูก
  • ใช้รักษาภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นหลอดเลือด (Thromboembolism)
  • ป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด (Pulmonary embolism) และลิ่มเลือดอุดกั้นหลอดเลือดดำ (Venous thrombosis) ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงปานกลาง-ความเสี่ยงสูง ที่กำลังเข้ารับการผ่าตัด
  • ป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดกั้นหลังจากการผ่าตัด
  • ใช้รักษาภาวะช็อกจากการเสียเลือด หรือของเหลวออกจากร่างกาย

ขนาดและวิธีการใช้ยา Dextran

Dextran มีขนาดและวิธีการใช้ตามข้อบ่งใช้ ดังนี้

  • สำหรับใช้เป็นสารช่วยในการส่องกล้องในโพรงมดลูก ขนาดการใช้ยาในผู้ใหญ่ ใช้ Dextran 70 ความเข้มข้น 32 % ปริมาตร 50-100 มิลลิลิตร เป็นสารสวนล้างก่อนทำการส่องกล้องในโพรงมดลูก
  • สำหรับรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นหลอดเลือด ใช้ยาในรูปแบบยาฉีด
    • ขนาดการใช้ยาในผู้ใหญ่ ขนาดเริ่มต้น ใช้ Dextran 40 (ความเข้มข้น 10% ในสารละลายโซเดียมคลอไรด์ 0.9% หรือในสารละลายกลูโคส 5%) ขนาด 500 มิลลิลิตร ให้สารน้ำผ่านทางหลอดเลือดดำเป็นเวลา 4-6 ชั่วโมง จากนั้นให้ยาต่ออีก 500 มิลลิลิตรเป็นเวลา 4-6 ชั่วโมงในวันถัดไป และหลังจากนั้นผลัดยาให้วันเว้นวัน ไม่เกิน 10 วัน
    • ขนาดการใช้ยาในเด็ก ใช้ Dextran 40 ขนาด 5 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม ในเด็กแรกเกิด และขนาด 10 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมในเด็กปกติ
    • สำหรับป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด และลิ่มเลือดอุดกั้นหลอดเลือดดำ ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงปานกลาง-ความเสี่ยงสูง ที่กำลังเข้ารับการผ่าตัด การใช้ยาในรูปแบบยาฉีด
      • ขนาดการใช้ยาในผู้ใหญ่ ขนาดเริ่มต้น ใช้ Dextran 70 (ความเข้มข้น 6 % ในสารละลายโซเดียมคลอไรด์ 0.9% หรือในสารละลายกลูโคส 5%) ขนาด 500-1,000 มิลลิลิตร ให้สารน้ำผ่านทางหลอดเลือดดำเป็นเวลา 4-6 ชั่วโมงระหว่างผ่าตัด หรือให้ทันทีหลังผ่าตัดเสร็จ จากนั้นให้ยาต่ออีก 500 มิลลิลิตรเป็นเวลา 4-6 ชั่วโมงในวันถัดไป และหลังจากนั้นผลัดยาให้วันเว้นวัน เป็นเวลา 2 สัปดาห์ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง
  • สำหรับป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดกั้นหลังจากการผ่าตัด การใช้ยาในรูปแบบยาฉีด
    • ขนาดการใช้ยาในผู้ใหญ่ ใช้ Dextran 40 (ความเข้มข้น 10 % ในสารละลายโซเดียมคลอไรด์ 0.9% หรือในสารละลายกลูโคส 5%) ขนาด 500 มิลลิลิตร ให้สารน้ำผ่านทางหลอดเลือดดำเป็นเวลา 4-6 ชั่วโมง ระหว่างหรือหลังการผ่าตัด อาจให้ขนาดยาเดิมซ้ำได้ในวันถัดไป หรืออาจให้ยาต่อวันเว้นวัน เป็นเวลา 10 วันในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง
    • ขนาดการใช้ยาในเด็ก ใช้ Dextran 40 ขนาด 10 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม
  • สำหรับรักษาภาวะช็อกจากการเสียเลือด หรือของเหลวออกจากร่างกาย การใช้ยาในรูปแบบยาฉีด ขนาดการใช้ยาในผู้ใหญ่
    • ใช้ Dextran 40 (ความเข้มข้น 10% ในสารละลายโซเดียมคลอไรด์ 0.9% หรือในสารละลายกลูโคส 5%) ขนาดเริ่มต้น 10 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม อาจพิจารณาให้ยาทุกวันเป็นเวลา 5 วัน
    • ใช้ Dextran 70 (ความเข้มข้น 6% ในสารละลายโซเดียมคลอไรด์ 0.9% หรือในสารละลายกลูโคส 5%) ขนาดเริ่มต้น 500-1,000 มิลลิลิตร ให้ในอัตราเร็ว 20-40 มิลลิลิตรต่อนาที ระยะรักษาอาการ ขนาด 10 มิลลิลิตรต่อน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมต่อวัน เป็นเวลา 3 วัน

ข้อควรระวังในการใช้ Dextran 

  • ห้ามใช้ยานี้ในผู้ป่วยที่มีการแพ้ Dextran
  • ห้ามใช้ยานี้ในผู้ป่วยโรคไตระดับรุนแรง ที่มีการปัสสาวะน้อยกว่าปกติ หรือปัสสาวะไม่ออก
  • ห้ามใช้ยานี้ในผู้ป่วยหัวใจล้มเหลว
  • ไม่ควรใช้ยานี้ในสตรีมีครรภ์
  • ควรระวังการใช้ยานี้ในผู้ป่วยสตรีมีครรภ์

ผลข้างเคียงของการใช้ Dextran 

  • ผลข้างเคียงของยา Dextran ที่พบได้บ่อย คือ ผลต่อระบบทางเดินอาหาร ปวดศีรษะ มึนงง คลื่นไส้ อาเจียน ปวดบริเวณข้อ มีไข้ รู้สึกปวด หรือแสบบริเวณที่มีการให้ยา
  • ยาอาจก่อให้เกิดการแพ้ในผู้ป่วยบางราย
  • ยาเพิ่มค่าเอนไซม์ตับ
  • มีผลข้างเคียงทำให้ศีรษะล้าน
  • กดการทำงานของกระดูกสันหลัง

ข้อควรทราบอื่นๆ ของยา Dextran

  • ยา Dextran ถูกจัดอยู่ในกลุ่ม category C ตามดัชนีความปลอดภัยการใช้ยาในหญิงตั้งครรภ์ (Pregnancy Safety Index) ควรใช้ยานี้เฉพาะเมื่อแพทย์มีความเห็นว่า ผู้ป่วยจะได้รับประโยชน์จากยามากกว่าความเสี่ยงรุนแรงที่จะเกิดขึ้นต่อทารกในครรภ์
  • ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้ หากมีภาวะไตวายระดับรุนแรง หัวใจวายระดับรุนแรง หรือมีภาวะเลือดออกที่ควบคุมไม่ได้
  • การใช้ยา Dextran อยู่ภายใต้การการควบคุมดูแลของแพทย์ เนื่องจากเป็นยาที่ต้องให้ผ่านหลอดเลือดดำ หากเกิดความผิดปกติจากการใช้ยา เช่น คล้ายจะเป็นลม อ่อนเพลีย หายใจไม่สะดวก ให้แจ้งข้อมูลกับแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยหาสาเหตุและแก้ไขความผิดปกติที่เกิดขึ้น
  • ยานี้แนะนำให้เก็บรักษาที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส เก็บให้พ้นจากแสงแดด และความชื้น

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน ผู้อ่านไม่ควรเลือกใช้ยาเองจากการอ่านบทความ ควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาทุกครั้ง เพราะแต่ละท่านอาจมีสาเหตุของโรค โรคประจำตัว และประวัติการรักษาที่ต่างกัน ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน


11 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Gentran, LMD (dextran) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more. Medscape. (https://reference.medscape.com/drug/gentran-lmd-dextran-342426)
WHO Model Prescribing Information: Drugs Used in Anaesthesia: Blood substitutes: Dextran 70. World Health Organization (WHO). (https://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2929e/9.2.html)
Dextran | C18H32O16. U.S. National Library of Medicine National Center for Biotechnology Information. (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Dextran)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

มีคำถามเพิ่มเกี่ยวกับยานี้? ถามคุณหมอของเราทางออนไลน์ได้เลย

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม