Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
การกินเพื่อสุขภาพ

ติดเชื้อ HIV จากการรับเลือดได้จริงหรือ? มีโอกาสรับได้รับเชื้ออื่นๆ อีกหรือไม่?

เรามีโอกาสติดเชื้อ HIV จากการรับบริจาคเลือดได้หรือไม่ นอกจากเชื้อเอชไอวี ยังสามารถติดเชื้ออื่นๆ ได้อีกหรือเปล่า
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2019 รีวิวเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 942,974 คน

ติดเชื้อ HIV จากการรับเลือดได้จริงหรือ? มีโอกาสรับได้รับเชื้ออื่นๆ อีกหรือไม่?

จากกรณีที่มีผู้ป่วยชายรายหนึ่งออกมาเปิดเผยว่า ป่วยเป็นโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว จึงเข้ารับการรักษาตัวที่โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 หรือราว 15 ปีก่อน แต่ภายหลังกลับตรวจพบว่าติดเชื้อ HIV จากการรับเลือดจากโรงพยาบาลดังกล่าว จึงเกิดข้อสงสัยว่า การรับเลือดจากโรงพยาบาลนั้นมีความปลอดภัยมากน้อยแค่ไหน เพราะอะไรจึงมีเชื้อหลุดรอดมาได้ และนอกจากเชื้อ HIV แล้ว ยังมีความเสี่ยงในการได้รับเชื้ออื่นๆ ได้อีกหรือไม่ เราจะไขข้อข้องใจให้ทราบกัน

ทั้งนี้หลังจากที่มีการนำเสนอข่าวดังกล่าว ในรายการไทยรัฐนิวส์โชว์ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ได้ออกแถลงการณ์เพื่อชี้แจงรายละเอียดว่า บุคคลในภาพข่าวนั้นเป็นผู้ป่วยของโรงพยาบาล และโรงพยาบาลได้รับผู้ป่วยดังกล่าวเข้ารับการรักษาอาการโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวจริง

แต่อย่างไรก็ตามโรงพยาบาลก็ได้มีการชี้แจ้งเพิ่มเติมว่า โรงพยาบาลก็มีข้อปฏิบัติในการให้เลือด โดยรับเลือดจากศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย ซึ่งเป็นสถาบันที่มีมาตรฐานในการคัดเลือกและตรวจสอบเลือดผู้บริจาคตามมาตรฐานระดับประเทศและระดับสากล

ทั้งนี้วิธีการตรวจเลือดผู้บริจาคทางห้องปฏิบัติการนั้นมี 2 รูปแบบ

  1. การตรวจทางห้องปฏิบัติการด้วยวิธีโซโรโลยี (Serology) หมายถึงการตรวจหาแอนติบอดี (ภูมิคุ้มกันที่ร่างกายคนสร้างขึ้น เพื่อต่อต้านเชื้อโรค) และแอนติเจน (โปรตีนจำเพาะของเชื้อ)
  2. ตรวจด้วยวิธี Nucleic acid amplification test (NAT) คือการตรวจหา DNA ของเชื้อไวรัสโดยตรง นับว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุดและแม่นยำที่สุดในปัจจุบัน

แม้ว่ากระบวนการตรวจจะแม่นยำเพียงใด ก็ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่า จะคัดกรองเชื้อต่างๆ ได้ 100% เพราะเมื่อผู้ป่วยได้รับเชื้อแล้วจะมีระยะที่ไม่สามารถตรวจพบโรคได้ เรียกว่า ระยะวินโดว์ หรือ Window Period

ทั้งนี้เชื้อ HIV มีข้อจำกัดคือจะตรวจเจอเชื้อได้เร็วที่สุดโดยเฉลี่ยประมาณ 11 วัน สำหรับวิธี NAT และ 22 วัน สำหรับวิธี serology เพราะต้องรอให้เชื้อแบ่งตัวหรือเพิ่มปริมาณในร่างกายก่อน ดังนั้นหากผู้บริจาคเลือดได้รับเชื้อและมาบริจาคเลือดก่อนครบ 11 วัน จะไม่สามารถตรวจพบเชื้อได้ จึงทำให้มีโอกาสที่ผู้ป่วยที่ได้รับเลือด ติดเชื้อ HIV ได้

ตรวจเลือดหลังช่วง Window Period ได้หรือไม่?

อย่างไรก็ตาม อาจมีข้อสงสัยว่า เมื่อเรารับเลือดมาแล้ว สามารถทิ้งระยะเวลาการตรวจคัดกรองให้ผ่านช่วง Window Period ไปก่อนได้หรือไม่

คำตอบคือไม่ได้ เนื่องจากเมื่อนำเลือดออกมาจากร่างกายแล้วต้องเก็บที่อุณหภูมิ 4°C ซึ่งไม่เหมาะแก่การแบ่งตัวของเชื้อไวรัส จึงทำให้ตรวจไม่พบ นอกจากนี้ สารพันธุกรรมของไวรัสสามารถอยู่ได้เพียง 168 ชั่วโมง (7 วัน) เมื่อเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 4°C และเพียง 72 ชั่วโมง (3 วัน) เมื่อเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 25°C

รับบริจาคเลือด มีโอกาสติดเชื้ออื่นๆ อีกหรือไม่?

เชื้อที่สามารถติดต่อทางการให้เลือดมีหลายชนิด ดังนี้

  • เชื้อไวรัส HIV
  • เชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี
  • เชื้อไวรัส Cytomegalovirus (CMV)
  • เชื้อไวรัส Epstein-Barr (EBV)
  • เชื้อไวรัส Human herpesvirus 6 (HHV-6)
  • เชื้อมาลาเรีย
  • เชื้อซิฟิลิส
  • เชื้อแบคทีเรียอื่นๆ

ทั้งนี้ระยะเวลา Window Period ของเชื้อแต่ละชนิดก็จะแตกต่างกันไป เช่น ไวรัสตับอักเสบซี มีระยะ 82 วัน ไวรัสตับอักเสบบี มีระยะ 60 วัน เป็นต้น (ใช้วิธีการตรวจแบบ Serology)

จะเห็นได้ว่าแม้จะมีเทคโนโลยีในการตรวจคัดกรองเชื้อที่แม่นยำเพียงใด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ ความซื่อสัตย์ของผู้บริจาคเลือด ที่จะต้องให้ข้อมูลที่ถูกต้องตั้งแต่การซักประวัติ เพื่อมั่นใจจริงๆ ว่าตนเองไม่ได้มีเชื้อใดๆ ติดตัวมาก่อนเข้ารับการบริจาคเลือด เพราะอาจทำให้ผู้ที่ได้รับเลือดจากคุณ มีโอกาสเสี่ยงที่จะติดโรคไปตลอดชีวิตได้


ที่มาของข้อมูล

Steven Kleinman MD, Blood donor screening: Laboratory testing (https://www.uptodate.com/contents/blood-donor-screening-laboratory-testing#H2785297135)

Kimberly Bonner et al., Expanding Access to HIV Viral Load Testing: A Systematic Review of RNA Stability in EDTA Tubes and PPT beyond Current Time and Temperature Thresholds (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4249975/), 1 December 2014

ThaiPBS, ไม่ใช่คนแรก! ติดเชื้อ HIV หลังรับเลือดบริจาค (http://news.thaipbs.or.th/content/279926) 10 May 2019


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป