กองบรรณาธิการ HonestDocs
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HonestDocs

โรคอุจจาระร่วง (Diarrhea)

เผยแพร่ครั้งแรก 12 ก.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 20 มี.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

อุจจาระร่วง คืออะไร?

อุจจาระร่วง หมายถึง การถ่ายอุจจาระที่มีปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นหรือเนื้ออุจจาระลดลง หรือถ่ายอุจจาระ 3 ครั้งต่อวันหรือมากกว่า ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำจำนวนเกิน 1 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง หรืออุจจาระเหลวมีน้ำมากกว่าปกติ 3 ครั้งในจำนวน 12 ครั้ง หรือถ่ายเหลวมีมูกเลือดปนเพียงครั้งเดียว สำหรับทารกที่กินนมแม่อาจถ่ายอุจจาระเหลวบ่อยครั้ง

แต่ไม่ถือว่าเป็นอาการท้องเดิน แต่ถ้าถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและบ่อยครั้งกว่าที่เคยเป็นจะถือว่าผิดปกติ ส่วนใหญ่อาการจะไม่รุนแรงหายได้เอง แต่ถ้ามีอาการรุนแรงจะเกิดภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ ผู้ป่วยอาจถึงแก่กรรมโดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

สาเหตุของอุจจาระร่วง

หากเป็นชนิดเฉียบพลัน มีอุจจาระร่วงน้อยกว่า 14 วัน โดยมีสาเหตุจากการติดเชื้อ ไวรัส บิด ไทฟอยด์ อหิวาตกโรค มาลาเรีย พยาธิบางชนิด ได้รับสารพิษจากเชื้อโรค โดยการรับประทานอาหารที่มีสารพิษ จากสารเคมีพวกตะกั่ว สารหนู ไนเตรท ยาฆ่าแมลง เกิดจากยาถ่าย ยาลดกรด ยาปฏิชีวนะ ยารักษาโรค เกาต์ (Colchicine) รับประทานเห็ดพิษ กลอย

หากเป็นชนิดเรื่อรัง ซึ่งจะมีอุจจาระร่วงนานกว่า 4 สัปดาห์หรือ 30 วัน เป็น ๆ หาย ๆ มักเกิดจากกลุ่มอาการลำไส้ไวต่อสิ่งเร้า (Irritable bowel syndrome) เกิดจากการติดเชื้อบิดอะมีบา วัณโรคลำไส้ พยาธิแส้มา โรคเอดส์ เบาหวาน คอพอกเป็นพิษ จากภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส มีความผิดปกติในการดูดซึมของลำไส้เป็นเนื้องอก หรือมะเร็งของลำไส้หรือตับอ่อน รับประทานยาถ่ายหรือยาลดกรดเป็นประจำ อาจเกิดหลังผ่าตัดกระเพาะอาหาร เกิดภายหลังการฝังแร่รักษามะเร็งปากมดลูก มักถ่ายเป็นมูกเลือดเรื้อรัง เกิดจากเชื้อต่าง ๆ เช่น Vibrio cholerae, Enterotoxigenic E. Coli (ETEC), Staphylococcus aureus, Clostridium perfringens, Aeromonas hydrophila, Shigella spp., Salmonella spp. เป็นต้น

พยาธิสรีรภาพ

เยื่อบุลำไล้จะสร้างสารน้ำมากเกินความสามารถในการดูดซึมกลับ มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย มีการอักเสบของลำไส้ ทางเดินอาหารมีการเคลื่อนไหวมากผิดปกติทำให้อาหารและน้ำผ่านลำไส้เร็วเกินไปและถูกดูดซึมกลับไม่ทัน ลำไส้มีการ

บีบเกร็งทำให้มีอาการปวดและมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย มีอาการท้องร่วงซึ่งทำให้ร่างกายขาดน้ำและเกลือแร่ ปริมาณน้ำในร่างกายลดลง หากมีอาการรุนแรงจะทำให้ความดันเลือดต่ำ เกิดไตล้มเหลวเฉียบพลันได้ ร่างกายเสียสมดุลน้ำและอิเล็กโทรไลต์ เสียสมดุลกรด-ด่าง

อาการ

มีไข้ ปวดท้อง และอุจจาระร่วง คลื่นไส้ อาเจียน อุจจาระอาจพบเยื่อมูกและมีเลือดปน อาการหนาวสั่น เบื่ออาหาร น้ำหนักตัวลด เลือดจาง ตับและม้ามโต อาจมีอาการทางสมอง เด็กอาจมีอาการชักและซึม หากเกิดจากอหิวาตกโรคจะถ่ายเป็นน้ำซาวข้าว หากเป็นรุนแรงอาจมีภาวะขาดน้ำร่วมด้วย

การวินิจฉัยโรค

จากประวัติและการตรวจร่างกายวัดสัญญาณชีพพบว่ามีไข้ จากประวัติการรับประทานอาหาร การเดินทาง การเจ็บป่วย การแพ้ยา ตรวจดูความตึงตัวของผิวหนัง ความดันเลือด ประเมินภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ อาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ลักษณะอุจจาระ ปริมาณ สี และจำนวนครั้งของอุจจาระ ผลการเพาะเชื้อจากอุจจาระโดยการทำ Rectal swab culture ตรวจอุจจาระด้วยกล้อง Microscope จะพบเม็ดเลือดแดง (Red blood cell; RBC) และอาจพบเม็ดเลือดขาว (White blood cell, WBC) เก็บอุจจาระในช่วง 48-72 ชั่วโมงเพื่อวิเคราะห์หาน้ำหนักไขมัน Osmolarity, pH, อิเล็กโทรไลต์ ตรวจเลือดอาจพบเม็ดเลือดขาว (White blood cell; WBC) สูงกว่าปกติ ตรวจดูพยาธิ การส่องกล้องตรวจ การตรวจเลือดเพื่อหา CBC (Complete blood count), Electrolytes, BUN (Blood urea nitrogen), Creatinine การเพาะเชื้อจากเลือดและอุจจาระ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

การรักษา

ไม่ต้องงดอาหารหรือนม ให้รับประทานได้ตามปกติ โดยงดอาหารแข็ง รสจัด อาหารที่มีกากพวกผัก ผลไม้ ให้รับประทานอาหารอ่อน ๆ เหลวย่อยง่าย ประเภทข้าวต้ม โจ๊ก น้ำข้าว โดยใส่เกลือและน้ำตาล ดื่มน้ำหวาน ซึ่งควรให้อาหารหลังจากให้น้ำเกลือแร่ (ORS) ไปแล้ว 4 ชั่วโมง ทารกให้กินนมแม่ตามปกติ หากกินนมผสมต้องชงให้เจือจางลงเท่าตัว ใน 2-4 ชั่วโมงแรก หรือผสมนมตามปกติ ให้ดื่มครึ่งเดียวก่อนสลับกับน้ำเกลือแร่ (Oral rehydration solution: ORS) หรือดื่ม ORS บ่อย ๆ ให้น้ำอัดลมหรือน้ำข้าวต้มใส่เกลือ หากมีอาเจียนอาจให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ ผู้ใหญ่ให้ 5%D/NSS หรือ NSS 1,000-2,000 มิลลิลิตร ใน 12-24 ชั่วโมง เด็กให้ 5% D/1/3 NSS 100 มิลลิลิตร/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ใน 24 ชั่วโมง อาจให้โปแตสเซียมหรือโซเดียมไบคาร์บอเนตเพื่อแก้ไขภาวะกรดด่าง

และรักษาตามสาเหตุ หากอาการไม่มากไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะ หากมีอาการมาก เช่น มีไข้สูง ปวดท้องมาก ควรให้ยาปฏิชีวนะ เช่น Norfloxacin 400 มิลลิกรัม เช้า-เย็น นาน 2-7 วัน หากสงสัยว่าเกิดจาก Amebiasis ควรใช้ Metronidazole 400 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง นาน 5 วัน หากสงสัยอุจจาระร่วงจากอหิวาตกโรคควรใช้ Tetracycline 500 มิลลิกรัม วันละ 4 ครั้ง นาน 3 วัน หรือให้ยาฆ่าเชื้อเฉพาะ เช่น เชื้อ Vibrio cholerae, Shigella, Salmonella เป็นต้น ให้ยาลดการบีบตัวของลำไส้พวก Loperamide อาจให้ยาระงับการอาเจียน ให้อาหารอ่อนย่อยง่ายให้ Oral rehydration therapy เพื่อป้องกันและรักษาการสูญเสียน้ำ อาจให้ทางหลอดเลือดดำ เช่น Lactated Ringer's solution, NSS, 0.45% NaHCO3 เป็นต้น อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงหรืองด ได้แก่ แอลกอฮอล์ กาแฟ น้ำตาลแล็กโทส

และสารกลุ่ม Methyl xanthine เพราะอาหารเหล่านี้จะกระตุ้นการหลั่งของน้ำและอิเล็กโทรไลต์สู่โพรงลำไส้และทำให้ลำไส้เคลื่อนไหวเพิ่มขึ้น หากติดเชื้อรักษาโดยการใช้ยาปฏิชีวนะ

การพยาบาล

ประเมินร่างกายเพื่อดูปัญหาภาวะขาดน้ำและอิเล็กโทรไลต์ เช่น ความตึงตัวของผิว ชั่งน้ำหนัก วัดสัญญาณชีพ บันทึกน้ำเข้า-ออกจากร่างกาย บันทึกปัสสาวะทุกชั่วโมง ประเมินหาค่าอิเล็กโทรไลต์ เป็นต้น ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับสารน้ำทางหลอดเลือดดำ ให้ยาปฏิชีวนะและยาบรรเทาอาการ เช่น ยาลดการเคลื่อนไหวของลำไส้ ยาระงับการอาเจียน ให้อาหารอ่อนย่อยง่ายทีละน้อยบ่อย ๆ ครั้ง แนะนำเรื่องสุขอนามัย เป็นต้น


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน


14 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Diarrhea Guide: Causes, Symptoms and Treatment Options. Drugs.com. (Available via: https://www.drugs.com/health-guide/diarrhea.html)
Diarrhea: 5 Symptoms, 15 Causes & How to Get Rid of Diarrhea. eMedicineHealth. (Available via: https://www.emedicinehealth.com/diarrhea/article_em.htm)

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
ทอลซิลโตจะมีวิธีการรักษาอย่างไรครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
เคยเป็นนิ่วทางเดินน้ำดีค่ะ จำเป็นแค่ไหนที่ต้องตัดถุงน้ำดีออก?
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ถ้าหมอบอกว่ากำลังใกล้จะเป็นวัณโรคระยะ3แล้ว แสดงว่าอันตรายมากมั้ย รักษาหายได้อยู่มั้ยคะอยากให้คุณหมอตอบตรงๆเลยนะคะขอบคุณมากค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
พาสุนัขไปทำหมันมาเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา หลังจากนั้นมีไข้ 103-104 ร่าเริง แต่ไม่ค่อยกินอาหาร หมอให้ฉีกยาแก้ไข ยาปฏิชีวนะ ยาบำรุงตับ 3 เข็มฉีดมาวันที่ 3 มีก้อนบวมขึ้น หมอบอกว่าเป็นฝี ใช้การตรวจจากสายตา และมือคลำไม่ได้ x-ray เจ้าของเกรงว่าหมาจะเป็น...
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หมดอายุละทานได้ไหมครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
HPV สามารถป้องกันได้อย่างไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป