การสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 12, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ผู้ป่วยสมองเสื่อมจะมีการเปลี่ยนแปลงของการใช้ภาษา ทำให้มีปัญหาในการสื่อสารกับผู้อื่น ในช่วงระยะแรก ๆ ของภาวะสมองเสื่อม ผู้ป่วยอาจไม่มีปัญหาในการสื่อสารมากนัก เพียงพูดซ้ำ ๆ เรื่องเดิมและถามซ้ำ ๆ หรือนึกคำบางคำไม่ออก โดยเฉพาะชื่อคนและอาจมีการใช้คำอื่นแทน หรือบางครั้งอาจนึกคำแทนไม่ออกเลยการสื่อสารมีทั้งการสื่อสารโดยใช้ภาษาและการสื่อสารโดยไม่ใช้ภาษาแต่ใช้การแสดงออกทางกายหรือสีหน้าแทน การเปลี่ยนแปลงของการใช้ภาษาที่อาจสังเกตได้ในผู้ป่วยสมองเสื่อมได้แก่

  • พูดซ้ำ ๆ เรื่องเดิมและพูดคำที่คุ้นเคยบ่อย ๆ
  • ใช้คำใหม่ ๆ ที่ไม่มีในภาษาทั่วไป ในการเรียกชื่อสิ่งของทั่วไป
  • เสียการคิดอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง อาจไม่สามารถพูดอย่างมีเหตุมีผล
  • เสียภาษาที่เรียนรู้ภายหลัง พูดได้แต่ภาษาดั้งเดิม ภาษาแรกของผู้ป่วย
  • พูดน้อยลง

วิธีการสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม

ข้อควรจำในการสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม ได้แก่

  • ก่อนจะพูด หากท่านกำลังเร่งรีบ เครียด หรือหงุดหงิด พยายามทำใจให้สงบก่อนพูด
  • มีความอดทน ใจเย็น
  • แสดงความสนใจในสิ่งที่ผู้ป่วยพูด แสดงให้เห็นว่าสนใจฟังและมีความตั้งใจพยายามจะทำความเข้าใจผู้ป่วย
  • สบสายตากับผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยสนใจในสิ่งที่ท่านกำลังพูด
  • พยายามให้ผู้ป่วยเห็นหน้าท่านชัดเจน เพื่อให้ความเข้าใจในการสื่อสารดีขึ้นจากการอ่านริมฝีปาก
  • แสดงความอ่อนน้อม เคารพเนื่องจากผู้ป่วยเป็นผู้สูงอายุ ถึงแม้จะมีอาการสมองเสื่อม แต่ไม่ควรพูดกับผู้ป่วยเหมือนผู้ป่วยเป็นเด็ก
  • สื่อสารด้วยอารมณ์ดี อาจมีอารมณ์ขันปะปน แต่ไม่ควรพูดแหย่ผู้ป่วย เนื่องจากเมื่อผู้ป่วยมีอาการสมองเสื่อมมาก อาจแปลกเจตนาของการพูดแหย่เล่นไม่ออก
  • ใช้สิ่งต่าง ๆ ช่วยในการสื่อสาร เช่น ภาพ ข้อความ
  • ใช้ภาษากายประกอบการสื่อสาร การแสดงออกของใบหน้าและท่าทางควรไปด้วยกันกับสิ่งที่กำลังสื่อสาร
  • เวลาพูดสื่อสารกับผู้ป่วย พยายามเว้นระยะห่างในระดับหนึ่ง อย่าเข้าใกล้ประชิดตัวผู้ป่วยเกินไป อาจใช้การสัมผัสมือแสดงความรู้สึกได้
  • ลดเสียงรบกวน เช่น เสียงโทรทัศน์ วิทยุ เสียงสนทนาของผู้อื่น
  • ใช้เสียงที่นุ่มนวล สุภาพ และชัดถ้อยชัดคำ อย่าตะโกนและอย่าใช้เสียงแหลมสูง เนื่องจากอาจกระตุ้นให้หงุดหงิดและผู้สูงอายุจะได้ยินเสียงทุ้ม ต่ำ ดีกว่า
  • พูดไม่เร็วเกินไป พยายามหยุดระหว่างประโยคอย่างธรรมชาติ เพื่อให้ผู้ป่วยได้ทำความเข้าใจ
  • พูดเป็นประโยคสั้น ๆ หรือถ้าสมองเสื่อมมากแล้ว อาจพูดเป็นวลีหรือคำสั้น ๆ ทีละขั้นตอน
  • หากไม่แน่ใจว่าท่านเข้าใจสิ่งที่ผู้ป่วยพูดได้ถูกต้องหรือไม่ ให้ย้อนถามผู้ป่วยว่าท่านเข้าใจถูกต้องหรือไม่
  • อย่าวิพากษ์วิจารณ์หรือกล่าวตำหนิว่าผู้ป่วยพูดผิด เข้าใจผิด หรือมีสมองเสื่อม จำไม่ได้ เนื่องจากกระตุ้นความรู้สึกโกรธของผู้ป่วย เพราะผู้ป่วยไม่รู้สึกว่าตนเองเข้าใจอะไรผิดดังคำกล่าวหา ให้พยายามหาวิธีเบี่ยงเบนนำบทสนทนาสู่เรื่องอื่นที่ผู้ป่วยสนใจ
  • อย่าตั้งคำถามผู้ป่วยมาก เนื่องจากผู้ป่วยอาจเครียดที่ไม่สามารถตอบคำถามได้หรือจำไม่ได้ หากจะถามควรถามทีละคำถาม และเป็นคำถามปลายปิด ให้ผู้ป่วยตอบเพียง “ใช่” หรือ “ไม่ใช่”
  • พูดแต่เรื่องบวก ไม่พูดเรื่องร้าย ๆ หรือพูดในแง่ไม่ดี
  • ควรให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในบทสนทนาด้วย
  • หากผู้ป่วยไม่เข้าใจ พยายามพูดในวิธีใหม่หรือใช้วิธีอื่นในการสื่อสารแทนที่จะพูดประโยคเดิม ๆ ซ้ำ ๆ
  • หากผู้ป่วยนึกสิ่งที่จะพูดหรือนึกคำไม่ออก พยายามให้ผู้ป่วยสื่อสารลักษณะอื่นหรือช่วยบอกใบ้ผู้ป่วย สังเกตจากลักษณะต่าง ๆ และภาษากายที่ ผู้ป่วยพยายามสื่อออกมา
  • หารผู้ป่วยเล่าด้วยความเศร้า ให้ผู้ป่วยได้ระบายในสิ่งที่ต้องการเล่าไม่ขัดผู้ป่วยในระหว่างการเล่า
  • เนื่องจากผู้ป่วยมีปัญหาเรื่องความจำ การนำข้อมูลที่ผู้ป่วยบอกไปใช้ในการตัดสินใจอะไร ควรต้องคำนึงถึงประเด็นความถูกต้องของข้อมูลด้วย

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

โรคสมองเสื่อมมีวิธีป้องกันและรักษาอย่างไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคความจำเสื่อมเกิดจากสาเหตุใดค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่