การสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 12, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ผู้ป่วยสมองเสื่อมจะมีการเปลี่ยนแปลงของการใช้ภาษา ทำให้มีปัญหาในการสื่อสารกับผู้อื่น ในช่วงระยะแรก ๆ ของภาวะสมองเสื่อม ผู้ป่วยอาจไม่มีปัญหาในการสื่อสารมากนัก เพียงพูดซ้ำ ๆ เรื่องเดิมและถามซ้ำ ๆ หรือนึกคำบางคำไม่ออก โดยเฉพาะชื่อคนและอาจมีการใช้คำอื่นแทน หรือบางครั้งอาจนึกคำแทนไม่ออกเลยการสื่อสารมีทั้งการสื่อสารโดยใช้ภาษาและการสื่อสารโดยไม่ใช้ภาษาแต่ใช้การแสดงออกทางกายหรือสีหน้าแทน การเปลี่ยนแปลงของการใช้ภาษาที่อาจสังเกตได้ในผู้ป่วยสมองเสื่อมได้แก่

  • พูดซ้ำ ๆ เรื่องเดิมและพูดคำที่คุ้นเคยบ่อย ๆ
  • ใช้คำใหม่ ๆ ที่ไม่มีในภาษาทั่วไป ในการเรียกชื่อสิ่งของทั่วไป
  • เสียการคิดอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง อาจไม่สามารถพูดอย่างมีเหตุมีผล
  • เสียภาษาที่เรียนรู้ภายหลัง พูดได้แต่ภาษาดั้งเดิม ภาษาแรกของผู้ป่วย
  • พูดน้อยลง

วิธีการสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม

ข้อควรจำในการสื่อสารกับผู้ป่วยสมองเสื่อม ได้แก่

  • ก่อนจะพูด หากท่านกำลังเร่งรีบ เครียด หรือหงุดหงิด พยายามทำใจให้สงบก่อนพูด
  • มีความอดทน ใจเย็น
  • แสดงความสนใจในสิ่งที่ผู้ป่วยพูด แสดงให้เห็นว่าสนใจฟังและมีความตั้งใจพยายามจะทำความเข้าใจผู้ป่วย
  • สบสายตากับผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยสนใจในสิ่งที่ท่านกำลังพูด
  • พยายามให้ผู้ป่วยเห็นหน้าท่านชัดเจน เพื่อให้ความเข้าใจในการสื่อสารดีขึ้นจากการอ่านริมฝีปาก
  • แสดงความอ่อนน้อม เคารพเนื่องจากผู้ป่วยเป็นผู้สูงอายุ ถึงแม้จะมีอาการสมองเสื่อม แต่ไม่ควรพูดกับผู้ป่วยเหมือนผู้ป่วยเป็นเด็ก
  • สื่อสารด้วยอารมณ์ดี อาจมีอารมณ์ขันปะปน แต่ไม่ควรพูดแหย่ผู้ป่วย เนื่องจากเมื่อผู้ป่วยมีอาการสมองเสื่อมมาก อาจแปลกเจตนาของการพูดแหย่เล่นไม่ออก
  • ใช้สิ่งต่าง ๆ ช่วยในการสื่อสาร เช่น ภาพ ข้อความ
  • ใช้ภาษากายประกอบการสื่อสาร การแสดงออกของใบหน้าและท่าทางควรไปด้วยกันกับสิ่งที่กำลังสื่อสาร
  • เวลาพูดสื่อสารกับผู้ป่วย พยายามเว้นระยะห่างในระดับหนึ่ง อย่าเข้าใกล้ประชิดตัวผู้ป่วยเกินไป อาจใช้การสัมผัสมือแสดงความรู้สึกได้
  • ลดเสียงรบกวน เช่น เสียงโทรทัศน์ วิทยุ เสียงสนทนาของผู้อื่น
  • ใช้เสียงที่นุ่มนวล สุภาพ และชัดถ้อยชัดคำ อย่าตะโกนและอย่าใช้เสียงแหลมสูง เนื่องจากอาจกระตุ้นให้หงุดหงิดและผู้สูงอายุจะได้ยินเสียงทุ้ม ต่ำ ดีกว่า
  • พูดไม่เร็วเกินไป พยายามหยุดระหว่างประโยคอย่างธรรมชาติ เพื่อให้ผู้ป่วยได้ทำความเข้าใจ
  • พูดเป็นประโยคสั้น ๆ หรือถ้าสมองเสื่อมมากแล้ว อาจพูดเป็นวลีหรือคำสั้น ๆ ทีละขั้นตอน
  • หากไม่แน่ใจว่าท่านเข้าใจสิ่งที่ผู้ป่วยพูดได้ถูกต้องหรือไม่ ให้ย้อนถามผู้ป่วยว่าท่านเข้าใจถูกต้องหรือไม่
  • อย่าวิพากษ์วิจารณ์หรือกล่าวตำหนิว่าผู้ป่วยพูดผิด เข้าใจผิด หรือมีสมองเสื่อม จำไม่ได้ เนื่องจากกระตุ้นความรู้สึกโกรธของผู้ป่วย เพราะผู้ป่วยไม่รู้สึกว่าตนเองเข้าใจอะไรผิดดังคำกล่าวหา ให้พยายามหาวิธีเบี่ยงเบนนำบทสนทนาสู่เรื่องอื่นที่ผู้ป่วยสนใจ
  • อย่าตั้งคำถามผู้ป่วยมาก เนื่องจากผู้ป่วยอาจเครียดที่ไม่สามารถตอบคำถามได้หรือจำไม่ได้ หากจะถามควรถามทีละคำถาม และเป็นคำถามปลายปิด ให้ผู้ป่วยตอบเพียง “ใช่” หรือ “ไม่ใช่”
  • พูดแต่เรื่องบวก ไม่พูดเรื่องร้าย ๆ หรือพูดในแง่ไม่ดี
  • ควรให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในบทสนทนาด้วย
  • หากผู้ป่วยไม่เข้าใจ พยายามพูดในวิธีใหม่หรือใช้วิธีอื่นในการสื่อสารแทนที่จะพูดประโยคเดิม ๆ ซ้ำ ๆ
  • หากผู้ป่วยนึกสิ่งที่จะพูดหรือนึกคำไม่ออก พยายามให้ผู้ป่วยสื่อสารลักษณะอื่นหรือช่วยบอกใบ้ผู้ป่วย สังเกตจากลักษณะต่าง ๆ และภาษากายที่ ผู้ป่วยพยายามสื่อออกมา
  • หารผู้ป่วยเล่าด้วยความเศร้า ให้ผู้ป่วยได้ระบายในสิ่งที่ต้องการเล่าไม่ขัดผู้ป่วยในระหว่างการเล่า
  • เนื่องจากผู้ป่วยมีปัญหาเรื่องความจำ การนำข้อมูลที่ผู้ป่วยบอกไปใช้ในการตัดสินใจอะไร ควรต้องคำนึงถึงประเด็นความถูกต้องของข้อมูลด้วย

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

โรคสมองเสื่อมมีวิธีป้องกันและรักษาอย่างไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคความจำเสื่อมเกิดจากสาเหตุใดค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่