การดูแลรักษาผู้ป่วยสมองเสื่อมมีอะไรบ้าง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 11, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

การรักษาภาวะสมองเสื่อมขึ้นกับสาเหตุ สำหรับโรคอัลไซเมอร์ในปัจจุบันยังไม่มียารักษาให้หายขาด แต่ยางบางตัวอาจช่วยชะลอหรือลดอาการของผู้ป่วยได้ โดยทั่วไปแบ่งการรักษาภาวะสมองเสื่อมออกเป็น ดังนี้

  • รักษาสาเหตุที่ตรวจพบ เช่น ถ้าเกิดจากเนื้องอกหรือโพรงน้ำในสมองขยายตัวอาจต้องผ่าตัดสมอง ถ้าเกิดจากขาดฮอร์โมนไทรอยด์จะกินยาทดแทน
  • การรักษาความจำเสื่อมจะใช้ยากลุ่ม cholinesterase inhibitors สามารถชะลออาการของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ สมองเสื่อมจากโรคหลอดเลือดสมอง สมองเสื่อมจากโรคพาร์คินสัน หรือเซลล์สมองเสื่อมบางชนิดได้ ซึ่งจะได้ผลดีเมื่อให้ในผู้ป่วยที่มีอาการระยะแรกหรือปานกลาง แต่ยานี้จะช่วยเพียงชะลอการเปลี่ยนแปลงของโรคให้ช้าลง ลดปัญหาทางด้านอารมณ์และพฤติกรรมที่เกิดจากภาวะสมองเสื่อมและช่วยลดภาระของผู้ดูแลลง ยานี้ไม่สามารถใช้รักษาให้หายได้ อาจมีการใช้ยากลุ่มนี้ในผู้ป่วยสมองเสื่อมที่เป็นมากแล้วในบางรายได้ อาจมีผลข้างเคียงโดยเฉพาะอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้อเสีย เบื่ออาหารและน้ำหนักลดเกินขึ้นได้ร้อยละ 10 – 20 นอกจากนั้น อาจทำให้หัวใจเต้นช้า ฝันร้าย นอนไม่หลับ วุ่นวาย ตะคริว มึนศีรษะได้ในบางราย
  • รักษาปัญหาเกี่ยวกับพฤติกรรมและอารมณ์จากโรค ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มักมีปัญหาเรื่องพฤติกรรมต่างๆ เช่น เอะอะวุ่นวาย เห็นภาพหลอน ไม่ร่วมมือกับญาติในการดูแล ไม่หลับไม่นอน การแก้ไขปัญหานี้ต้องใช้การปรับเปลี่ยนรูปแบบการดูแล ใบบางรายที่ไม่ได้ผลอาจต้องใช้ยาเพื่อลดอาการ อย่างไรก็ตามปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์บางอย่างอาจไม่ตอบสนองต่อยา และการใช้ยาเพื่อควบคุมอาการเหล่านี้ก็อาจมีผลข้างเคียงได้ โดยเฉพาะถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานานๆ (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ในผู้ป่วยสมองเสื่อมหน้า 224)
  • การดูแลสุขภาพทั่วไปและโรคประจำตัวต่างๆ ตลอดจนการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคในผู้ป่วย เนื่องจากสุขภาพกายมีผลกระทบต่อการทำงานของสมอง และปัญหาสุขภาพกายอาจทำให้ผู้ป่วยเกิดปัญหาแทรกซ้อนหรือเสียชีวิตได้ ในขณะที่ภาวะสมองเสื่อมยังดำเนินไปไม่มาก (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลโรคร่วมอื่นๆ ในผู้ป่วยสมองเสื่อมหน้า 219)
  • ควบคุมปัจจัยเสี่ยงด้านหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิต เบาหวานให้ดี
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่อาจมีผลรบกวนการทำงานของสมอง (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อควรระวังในการใช้ยาในผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อม)
  • ป้องกันการเกิดอาการซึม สับสนเฉียบพลัน ซึ่งผู้ป่วยสมองเสื่อมอาเกิดสับสน เพ้อได้ง่าย
  • การดูแลความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม เช่น การจัดบ้าน การป้องกันการหกล้ม การหายสาบสูญ (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลความปลอดภัยของผู้ป่วยและสิ่งแวดล้อม)
  • การดูแลการทำกิจวัตรประจำวัน (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยสมองเสื่อม)
  • ให้คำปรึกษาแนะนำในประเด็นการดูแลผู้ป่วยในระยะท้ายของชีวิต ในด้านต่างๆ ตลอดจนการตัดสินใจในการรักษาพยาบาล และการทำหนังสือแสดงเจตนาเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้ายของชีวิต
  • การให้คำแนะนำประเด็นด้านกฎหมาย เนื่องจากผู้ป่วยสมองเสื่อมจะมีปัญหาในการรู้คิด ความจำ การตัดสินใจ ตลอดจนปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ ซึ่งอาจส่งผลต่อการบริหารจัดการกับหน้าที่การงาน ทรัพย์สิน หนี้สิน ตลอดจนการตัดสินใจเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของตนเอง ดังนั้นควรประเมินศักยภาพของการรู้คิดของผู้ป่วย และให้คำแนะนำปัญหาที่เกี่ยวกับด้านกฎหมายในผู้ป่วยสมองเสื่อม หรือปรึกษานิติเวช ทนายหรือนักกฎหมาย ให้คำแนะนำการตั้งผู้พิทักษ์ การจัดการทรัพย์สินของผู้ป่วยและการทำพินัยกรรม
  • การดูแลผู้ดูแลผู้ป่วย ผู้ดูแลผู้ป่วยควรได้รับข้อมูลเกี่ยวกับโรค การดูแลแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น ผู้ดูแลผู้ป่วยโรคนี้มักมีความเครียดและทุกข์ใจมาก จึงควรมีระบบการเผยแพร่ข้อมูลความรู้ให้ผู้ดูแล การโทรศัพท์ช่วยเหลือระหว่างทีมบุคลากรทางการแพทย์และพยาบาลกับผู้ดูแลหรือระหว่างผู้ดูแลด้วยกัน การจัดอบรมทักษะการดูแลผู้ป่วย การให้ผู้ดูแลมีช่วงพักเพื่อคลายเครียด นอกจากนี้ผู้ดูแลผู้ป่วยควรมีสุขภาพที่ดีทั้งทางกายและจิต เนื่องจากมีผลต่อการดูแลผู้ป่วย และผลต่อสุขภาพของผู้ดูแลเอง ผู้ดูแลควรได้พบปะพูดคุยกับผู้อื่นบ้าง รู้วิธีการดูแลสุขภาพของตนเองและได้ตรวจสุขภาพประจำปี (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อผู้ดูแลผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม)

สำหรับยา memantine ซึ่งเป็นยากลุ่ม NMDA receptor antagonist สามารถช่วยชะลออาการของโรคได้เช่นกัน โดยใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการปานกลางถึงระดับรุนแรง อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าสมองเสื่อมทุกชนิดจะตอบสนองต่อการใช้ยาทั้งสองกลุ่มนี้ และถึงแม้เป็นโรคอัลไซเมอร์ผู้ป่วยก็ไม่ได้ตอบสนองต่อยาดังกล่าวทุกคน

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่