การดูแลรักษาผู้ป่วยสมองเสื่อมมีอะไรบ้าง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 11, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 456,962 คน

การรักษาภาวะสมองเสื่อมขึ้นกับสาเหตุ สำหรับโรคอัลไซเมอร์ในปัจจุบันยังไม่มียารักษาให้หายขาด แต่ยางบางตัวอาจช่วยชะลอหรือลดอาการของผู้ป่วยได้ โดยทั่วไปแบ่งการรักษาภาวะสมองเสื่อมออกเป็น ดังนี้

  • รักษาสาเหตุที่ตรวจพบ เช่น ถ้าเกิดจากเนื้องอกหรือโพรงน้ำในสมองขยายตัวอาจต้องผ่าตัดสมอง ถ้าเกิดจากขาดฮอร์โมนไทรอยด์จะกินยาทดแทน
  • การรักษาความจำเสื่อมจะใช้ยากลุ่ม cholinesterase inhibitors สามารถชะลออาการของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ สมองเสื่อมจากโรคหลอดเลือดสมอง สมองเสื่อมจากโรคพาร์คินสัน หรือเซลล์สมองเสื่อมบางชนิดได้ ซึ่งจะได้ผลดีเมื่อให้ในผู้ป่วยที่มีอาการระยะแรกหรือปานกลาง แต่ยานี้จะช่วยเพียงชะลอการเปลี่ยนแปลงของโรคให้ช้าลง ลดปัญหาทางด้านอารมณ์และพฤติกรรมที่เกิดจากภาวะสมองเสื่อมและช่วยลดภาระของผู้ดูแลลง ยานี้ไม่สามารถใช้รักษาให้หายได้ อาจมีการใช้ยากลุ่มนี้ในผู้ป่วยสมองเสื่อมที่เป็นมากแล้วในบางรายได้ อาจมีผลข้างเคียงโดยเฉพาะอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้อเสีย เบื่ออาหารและน้ำหนักลดเกินขึ้นได้ร้อยละ 10 – 20 นอกจากนั้น อาจทำให้หัวใจเต้นช้า ฝันร้าย นอนไม่หลับ วุ่นวาย ตะคริว มึนศีรษะได้ในบางราย
  • รักษาปัญหาเกี่ยวกับพฤติกรรมและอารมณ์จากโรค ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มักมีปัญหาเรื่องพฤติกรรมต่างๆ เช่น เอะอะวุ่นวาย เห็นภาพหลอน ไม่ร่วมมือกับญาติในการดูแล ไม่หลับไม่นอน การแก้ไขปัญหานี้ต้องใช้การปรับเปลี่ยนรูปแบบการดูแล ใบบางรายที่ไม่ได้ผลอาจต้องใช้ยาเพื่อลดอาการ อย่างไรก็ตามปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์บางอย่างอาจไม่ตอบสนองต่อยา และการใช้ยาเพื่อควบคุมอาการเหล่านี้ก็อาจมีผลข้างเคียงได้ โดยเฉพาะถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานานๆ (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ในผู้ป่วยสมองเสื่อมหน้า 224)
  • การดูแลสุขภาพทั่วไปและโรคประจำตัวต่างๆ ตลอดจนการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคในผู้ป่วย เนื่องจากสุขภาพกายมีผลกระทบต่อการทำงานของสมอง และปัญหาสุขภาพกายอาจทำให้ผู้ป่วยเกิดปัญหาแทรกซ้อนหรือเสียชีวิตได้ ในขณะที่ภาวะสมองเสื่อมยังดำเนินไปไม่มาก (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลโรคร่วมอื่นๆ ในผู้ป่วยสมองเสื่อมหน้า 219)
  • ควบคุมปัจจัยเสี่ยงด้านหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิต เบาหวานให้ดี
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่อาจมีผลรบกวนการทำงานของสมอง (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อควรระวังในการใช้ยาในผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อม)
  • ป้องกันการเกิดอาการซึม สับสนเฉียบพลัน ซึ่งผู้ป่วยสมองเสื่อมอาเกิดสับสน เพ้อได้ง่าย
  • การดูแลความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม เช่น การจัดบ้าน การป้องกันการหกล้ม การหายสาบสูญ (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลความปลอดภัยของผู้ป่วยและสิ่งแวดล้อม)
  • การดูแลการทำกิจวัตรประจำวัน (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อการดูแลกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยสมองเสื่อม)
  • ให้คำปรึกษาแนะนำในประเด็นการดูแลผู้ป่วยในระยะท้ายของชีวิต ในด้านต่างๆ ตลอดจนการตัดสินใจในการรักษาพยาบาล และการทำหนังสือแสดงเจตนาเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้ายของชีวิต
  • การให้คำแนะนำประเด็นด้านกฎหมาย เนื่องจากผู้ป่วยสมองเสื่อมจะมีปัญหาในการรู้คิด ความจำ การตัดสินใจ ตลอดจนปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ ซึ่งอาจส่งผลต่อการบริหารจัดการกับหน้าที่การงาน ทรัพย์สิน หนี้สิน ตลอดจนการตัดสินใจเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของตนเอง ดังนั้นควรประเมินศักยภาพของการรู้คิดของผู้ป่วย และให้คำแนะนำปัญหาที่เกี่ยวกับด้านกฎหมายในผู้ป่วยสมองเสื่อม หรือปรึกษานิติเวช ทนายหรือนักกฎหมาย ให้คำแนะนำการตั้งผู้พิทักษ์ การจัดการทรัพย์สินของผู้ป่วยและการทำพินัยกรรม
  • การดูแลผู้ดูแลผู้ป่วย ผู้ดูแลผู้ป่วยควรได้รับข้อมูลเกี่ยวกับโรค การดูแลแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น ผู้ดูแลผู้ป่วยโรคนี้มักมีความเครียดและทุกข์ใจมาก จึงควรมีระบบการเผยแพร่ข้อมูลความรู้ให้ผู้ดูแล การโทรศัพท์ช่วยเหลือระหว่างทีมบุคลากรทางการแพทย์และพยาบาลกับผู้ดูแลหรือระหว่างผู้ดูแลด้วยกัน การจัดอบรมทักษะการดูแลผู้ป่วย การให้ผู้ดูแลมีช่วงพักเพื่อคลายเครียด นอกจากนี้ผู้ดูแลผู้ป่วยควรมีสุขภาพที่ดีทั้งทางกายและจิต เนื่องจากมีผลต่อการดูแลผู้ป่วย และผลต่อสุขภาพของผู้ดูแลเอง ผู้ดูแลควรได้พบปะพูดคุยกับผู้อื่นบ้าง รู้วิธีการดูแลสุขภาพของตนเองและได้ตรวจสุขภาพประจำปี (ดูเพิ่มเติมในหัวข้อผู้ดูแลผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม)

สำหรับยา memantine ซึ่งเป็นยากลุ่ม NMDA receptor antagonist สามารถช่วยชะลออาการของโรคได้เช่นกัน โดยใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการปานกลางถึงระดับรุนแรง อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ว่าสมองเสื่อมทุกชนิดจะตอบสนองต่อการใช้ยาทั้งสองกลุ่มนี้ และถึงแม้เป็นโรคอัลไซเมอร์ผู้ป่วยก็ไม่ได้ตอบสนองต่อยาดังกล่าวทุกคน

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

 

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่