หลักทั่วไปในการดูแลผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมที่มีปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ก.พ. 11, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

ผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมนอกจากมีปัญหาด้านความจำแล้ว ยังมีปัญหาทางด้านพฤติกรรมและอารมณ์ค่อนข้างมาก และมักมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ผู้ดูแลผู้ป่วยและครอบครัวเป็นอย่างมาก โดยทั่วไปไม่มีวิธีใดวิธีหนึ่งที่สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาเดียวกันในผู้ป่วยทุกๆคน ดังนั้นผู้ดูแลและครอบครัวควรพยายามหาวิธีที่เหมาะสมที่สุดกับผู้ป่วยแต่ละราย หลักโดยทั่วไปในการดูแลปัญหาด้านอารมณ์และพฤติกรรมของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม คือ

  • ผู้ดูแลและครอบครัวของผู้ป่วยควรทำความเข้าใจกับภาวะสมองเสื่อมให้ดี ไม่ว่าจากวิธีการอ่านหนังสือ บทความ ฟังข้อมูลทางวิทยุ โทรทัศน์หรืออินเทอร์เน็ต เข้าอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม หรือปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลผู้ป่วย เนื่องจากถ้ายิ่งมีความเข้าใจเกี่ยวกับโรคนี้มากขึ้นเท่าใด จะทำให้สามารถหาวิธีในการดูแลกับปัญหาที่เกิดขึ้นได้เหมาะสมยิ่งขึ้น
  • ทำความเข้าใจกับผู้ป่วย วิธีนี้ได้ในกรณีที่ผู้ป่วยยังมีปัญหาสมองเสื่อมไม่มาก ที่ยังพอเข้าใจความรู้สึกและการอธิบายของผู้ดูแล เช่น ถ้าผู้ป่วยยังหลงลืมไม่มาก อายยังยอมรับได้กับการอธิบายถึงข้อจำกัดของตนเองที่เปลี่ยนแปลงไป
  • แก้ไขอารมณ์และพฤติกรรมที่เป็นปัญหามากที่สุดก่อน ผู้ป่วยมักมีหลายปัญหามากที่สุดก่อน ผู้ป่วยมักมีหลายปัญหาร่วมกัน การแก้ไขปัญหาหลายอย่างพร้อมๆ กันอาจทำได้ยาก การแก้ปัญหาที่สำคัญสุด แม้เพียงปัญหาเดียว อาจทำให้การดูแลผู้ป่วยง่ายขึ้นมาก
  • ผู้ดูแลผู้ป่วยควรได้รับการพักผ่อนที่เพียงพอ เนื่องจากการที่ต้องดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมติดต่อกันตลอด ทำให้เกิดความอ่อนล้า เครียด ความอดทนลดลง และหงุดหงิดง่าย จะส่งผลกระทบต่อการดูแลในระยะยาว
  • ใช้สัญชาติญาณและจินตนาการให้มาก อย่าไปยึดติดกับความถูกต้องทั้งหมด มีความยืดหยุ่นสูง เช่น ถ้าผู้ป่วยยืนยันความต้องการในการสวมหมวกเวลานอน นับว่าไม่เป็นสิ่งอันตรายที่จะต้องไปพยายามห้ามผู้ป่วย
  • มีความอดทนและใจเย็นในการดูแลผู้ป่วย
  • อย่าโกรธผู้ป่วย เพราะสิ่งที่ผู้ป่วยแสดงออกมานั้นไม่ได้เกิดจากการแกล้ง ไม่มีเหตุผล หรือดื้อ แต่เกิดจากการที่สมองมีความผิดปกติไม่สามารถคิดอ่าน รับรู้เหตุผล หรือปรับตัวได้ ผู้ที่ควรเป็นผู้ปรับคือผู้ที่สมองยังดี คือผู้ดูแล อย่าคาดหวังให้ผู้ป่วยซึ่งมีสมองผิดปกติเป็นผู้ปรับเพราะผู้ป่วยจะไม่มีการเรียนรู้เกิดขึ้น และไม่เข้าใจในเหตุผลที่ท่านพยายามอธิบาย แต่ผู้ป่วยรับรู้ได้ถึงอารมณ์ที่ท่านกำลังแสดงออกไป ว่ากำลังโกรธฉุนเฉียว และอาจแปลความหมายเป็นการที่ท่านจะแกล้งผู้ป่วย ทำร้ายผู้ป่วย
  • อย่ายึดถืออาการที่ผู้ป่วยแสดงออกมาเป็นเรื่องส่วนตัวว่าผู้ป่วยเกลียด ไม่ชอบท่านเป็นการส่วนตัว แต่แท้จริงแล้วผู้ป่วยไม่ได้รับรู้ในสิ่งเหล่านั้น เมื่อเวลาผ่านไป ผู้ป่วยก็จะลืม
  • พยายามทำจิตใจให้สดใส มีอารมณ์สดชื่น สนุกสนาน ผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมยังต้องการความสนุกสนาน ถ้าผู้ดูแลอารมณ์ดี จะมีผลที่ดีต่อการดูแลผู้ป่วย
  • พยายามจัดรูปแบบการดูแลที่สม่ำเสมอ ไม่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาสามารถคาดการณ์ได้ เช่น กินอาหาร กินยา ออกกำลังกาย อาบน้ำ เข้านอน ให้มีเวลาที่ค่อนข้างคงที่ ทำด้วยวิธีเดิมๆในเวลาเดียวกันของแต่ละวันผู้ป่วยอาจค่อยๆเรียนรู้ได้ทีละน้อยพยายามปรับสิ่งรอบตัวให้เรียบง่าย เช่น ไม่เคลื่อนย้ายเฟอร์นิเจอร์ในบ้านบ่อยๆ
  • พยายามพูดสื่อสารกับผู้ป่วยด้วยเป็นประจำ อธิบายสั้นๆว่ากำลังทำอะไรทีละขั้นตอน เช่น การอาบน้ำ คนทั่วไปมักไม่มีปัญหา แต่สำหรับผู้ป่วยสมองเสื่อมถือว่าเป็นกิจกรรมที่ซับซ้อน ดังนั้น ผู้ดูแลควรอธิบายให้ผู้ป่วยปฏิบัติทีละขั้น บางครั้งผู้ดูแลดูแลผู้ป่วยในกิจกรรมเดิมๆจึงเข้าใจว่าผู้ป่วยน่าจะเข้าใจและจำได้ แต่อาจไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป ควรให้ผู้ป่วยมีส่วนในการตัดสินใจด้วย
  • หลีกเลี่ยงการพูดถึงผู้ป่วยต่อหน้าผู้ป่วย โดยเฉพาะการวิพากษ์วิจารณ์ผู้ป่วย และพยายามเตือนผู้อื่นไม่ให้ทำเช่นนั้น
  • ผู้ป่วยควรได้รับการใส่สร้อยคอหรือสร้อยข้อมือ ที่มีป้ายบอกว่าผู้ป่วยมีปัญหาด้านความจำ และเบอร์ติดต่อกลับ เนื่องจากผู้ป่วยอาจเดินออกนอกบ้านโดยไม่มีคนทราบ การมีสิ่งที่ทำให้ผู้ที่พบผู้ป่วยสามารถติดต่อกลับได้ จะช่วยลดความวุ่นวายในการตามหาตัวผู้ป่วยได้
  • พยายามให้ผู้ป่วยได้ทำกิจกรรมต่างๆบ้าง เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงและทำให้ผู้ป่วยรู้สึกว่ามีส่วนร่วมในครอบครัวและชีวิตมีความหมายแต่หลีกเลี่ยงการกระตุ้นผู้ป่วยหรือพยายามฝืนผู้ป่วยจนเกินไป เนื่องจากอาจทำให้ผู้ป่วยหงุดหงิดและทำให้ผู้ดูแลอารมณ์เสียได้เช่นกัน
  • เมื่อเกิดปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ขึ้น ควรมองหาปัจจัยกระตุ้นว่าเกิดจากสาเหตุใด เช่น ความไม่สบายของสุขภาพกาย ปวด
  • ใช้อุปกรณ์ในการช่วยจำ อาการบางอย่างเกิดจากการที่ผู้ป่วยจำไม่ได้ เช่น พูดหรือถามซ้ำ วิตกกังวล เดินงุ่นง่านไปมา การมีอุปกรณ์ช่วยจำอาจช่วยแก้ไขปัญหาเหล่านั้นได้

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "รู้จริงและเข้าใจ สุขภาพผู้สูงวัยและภาวะสมองเสื่อม" โดยรองศาสตราจารย์ นายแพทย์วีรศักดิ์ เมืองไพศาล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ระบบประสาท และภาวะสมองเสื่อม ปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาจากหนังสือ "สุขภาพดีสมใจ ในวัยสูงอายุ" จากสำนักพิมพ์ซีเอ็ด

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

โรคสมองเสื่อมมีวิธีป้องกันและรักษาอย่างไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคความจำเสื่อมเกิดจากสาเหตุใดค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่