มะเร็งและโรคร้าย

การตรวจหาปริมาณแคลเซียมในเส้นเลือดแดงโคโรนารี (Coronary Artery Calcium Scans)

เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) เพื่อตรวจหาโรคหลอดเลือดโคโรนารี (Coronary artery disease)
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
Istock 604340854 m

>การตรวจหาปริมาณแคลเซียมมีประโยชน์ในโรคหลดเลือดโคโรนารีหรือไม่?

ในโรคหลอดเลือดโคโรนารี (Coronary artery disease) หรือที่ย่อว่าซีเอดี (CAD) คือภาวะหลอดเลือดแดงตีบแข็ง (Atherosclerosis) ทำให้ด้านในของเส้นหลอดแดงโคโรนารีที่เรียบและยืดหยุ่นกลับแข็งขึ้น และบวมขึ้นเนื่องจาก “พลาค (plaques)” ซึ่งเป็นที่ที่แคลเซียม ไขมัน และเซลล์อักเสบที่ผิดปกติมาสะสม เหนือสิ่งอื่นใด หมายความว่า ถ้าคุณมีแคลเซียมมาสะสมในเส้นเลือดแดงโคโรนารี อย่างน้อยคุณต้องเป็นโรคหลอดเลือดโคโรนารีอยู่บ้าง หลายปีที่ผ่านมาแพทย์รู้ว่าเครื่องเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์บางเครื่องที่มีความละเอียดสูงสามารถตรวจหาและวัดขนาดแคลเซียมที่สะสมในเส้นเลือดแดงโคโรนารีได้ (มีชื่อเรียกหลากหลายสำหรับเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ที่ใช้สแกนหัวใจแต่เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ที่ใช้วัดขนาดแคลเซียมที่สะสมในเส้นเลือดแดงโคโรนารีมักเรียกง่าย ๆ ว่า “แคลเซียมสแกน”)

แคลเซียมสแกนทำอย่างไร?

การทำแคลเซียมสแกนนั้น เหมือนกับการทำเอ็กซเรย์อื่น ๆ อยู่มาก คุณจะต้องนอนบนเตียงเอ็กซเรย์และมีเส้นลวดติดกับหน้าอกเพื่อบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจและเตียงเอ็กซเรย์จะเลื่อนเข้าไปในเครื่องสแกน จากนั้นต้องกลั้นหายใจประมาณ 1 นาทีเพื่อให้ได้ภาพที่ชัดเจน ผลของเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์นั้น ถ้ามีลักษณะจำเพาะที่เป็น “จุดขาว” ซึ่งบ่งบอกว่าเป็นแคลเซียมที่สะสมในเส้นเลือดแดงโคโรนารี และปริมาณของแคลเซียมจะวัดออกมาเป็นคะแนน

ปริมาณของแคลเซียม

ปริมาณของแคลเซียมที่อยู่ในเส้นเลือดแดงโคโรนารีจะแบ่งเป็นคะแนนที่เรียกว่า เอแกทสัน สเกล ดังนี้

  • 0 คือ ตรวจไม่พบโรค
  • 1 ถึง 99 เป็นโรครุนแรงเล็กน้อย
  • 100 ถึง 399 เป็นโรครุนแรงปานกลาง
  • 400 ขึ้นไป เป็นโรครุนแรงมาก

แคลเซียมสแกนใช้ในกรณีใด

ยังเป็นที่ถกเถียงกันอย่างมากว่าใครบ้างที่ควรทำแคลเซียมสแกนและจะใช้ผลสแกนอย่างไร ข้อถกเถียงนี้เกิดขึ้นอย่างกว้างขวาง เนื่องจากแต่เดิมแล้วแพทย์จะใช้การสแกนนี้เพื่อตรวจหาเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบตัน ซึ่งเป็นการอุดตันบางส่วนของเส้นเลือดแดงโคโรนารีที่ต้องใส่ขดลวดถ่างเส้นเลือด แต่กลับกลายเป็นว่าแคลเซียมสแกนไม่ค่อยมีประโยชน์สำหรับการหาเส้นเลือดอุดตัน โดยมีผู้ป่วยหลายรายที่มีคะแนนแคลเซียมสูงแต่ไม่มีการอุดตันของเส้นเลือดแม้ว่าจะเป็นโรคหลอดเลือดโคโรนารีจริง ดังนั้น ในตอนแรกแคลเซียมสแกนทำให้ผู้ป่วยต้องทำการใส่ขดลวดสวนหัวใจโดยไม่จำเป็นและเมื่อใส่ขดลวดสวนหัวใจแล้วพบว่าไม่มีการอุดตันของเส้นเลือดโคโรนารีก็แปลว่าแคลเซียมสแกนนั้นให้ “ผลบวกลวง” และปัจจุบันนี้ แพทย์ทราบแล้วว่าประโยชน์สำคัญของแคลเซียมสแกนนั้นไม่ใช่การหาจุดที่เส้นเลือดอุดตัน แต่เป็นการหาว่าผู้ป่วยมีโรคหลอดเลือดโคโรนารีหรือไม่และใช้ประเมินความรุนแรงของโรค ข้อมูลนี้จะเป็นประโยชน์อย่างมากในการตัดสินใจว่าจะหาการปรับเปลี่ยนปัจจัยเสี่ยงของโรคมากน้อยเพียงใด

ความเสี่ยงของการทำแคลเซียมสแกนคืออะไร?

ความเสี่ยงจริง ๆ ของเพียงอย่างเดียวของแคลเซียมสแกนคือการโดนรังสีซึ่งเกิดขึ้นในการเอ็กซเรย์ทุก ๆ ชนิด โดยปริมาณของรังสีที่คนคนหนึ่งจะได้รับในการทำแคลเซียมสแกนนั้นแตกต่างกันเล็กน้อยตามเครื่องมือที่ใช้ และก่อนที่จะทำแคลเซียมสแกนควรถามที่ห้องปฏิบัติการก่อนว่าจะได้รับรังสีปริมาณเท่าใดในการทำสแกนที่นั่น โดยปริมานที่เหมาะสมของรังสีในการทำแคลเซียมสแกนคือประมาร 2-3 มิลลิซีเวิร์ต ซึ่งเท่ากับประมาณ 8-12 เท่าของรังสีในธรรมชาติ

ใครควรทำแคลเซียมสแกน?

ประโยชน์ของแคลเซียมสแกนโดยมากแล้ว ขึ้นอยู่กับระดับความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดโคโรนารี โดยสามารถประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดโคโรนารี (แบ่งเป็นความเสี่ยงต่ำ ปานกลาง สูง) โดยการตอบคำถามเพียงไม่กี่ข้อ คนที่จัดอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงต่ำจะมีโอกาสน้อยที่จะพบความผิดปกติจากสแกนนั้น ปัจจุบันไม่แนะนำให้ทำแคลเซียมสแกน ส่วนผู้ที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูงมีโอกาสสูงที่จะพบความผิดปกติจากสแกนนั้นได้รับประโยชน์น้อยมากจากการทำแคลเซียมสแกน แต่ในคนที่มีความเสี่ยงปานกลางจะมีประโยชน์ในการทำแคลเซียมสแกนโดยคนกลุ่มนี้จะดูค่อนข้างแข็งแรงยกเว้นมีปัจจัยเสี่ยงสองหรือสามข้อที่เกือบจะผิดปกติ การตัดสินใจนั้นค่อนข้างยากว่าจะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างหนักกับหรือใช้ยาสแตตินหรือยาแอสไพรินเพื่อป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดโคโรนารี ซึ่งแคลเซียมสแกนจะเป็นประโยชน์โดยถ้าคะแนนแคลเซียมมีค่าปานกลางหรือสูงจะถูกจะจัดอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูง (ไม่ใช่เสี่ยงปานกลางอีก) ที่จะเกิดหัวใจวาย

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างหนักควรเริ่มทำรวมถึงการใช้ยาสแตตินและยาแอสไพริน ในทางตรงกันข้ามถ้าคะแนนแคลเซียมต่ำคืออาจไม่เป็นโรคหลอดเลือดโคโรนารีหรือเป็นโรคเพียงเล็กน้อยจึงไม่ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมากนัก (เช่นการปรับกิจวัตรประจำวันบางอย่าง) ท้ายที่สุด เช่นเดียวกับการตรวจอื่น ๆ ถ้าแคลเซียมสแกนมีประโยชน์ในการช่วยตัดสินใจว่าจะรักษาและปรับพฤติกรรมอย่างไรก็จะเป็นความคิดที่ดีที่จะตรวจ แต่ถ้าไม่ช่วยก็ไม่ต้องตรวจ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่