อะไรคือสาเหตุของกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ มี.ค. 31, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที

การสูดหายใจเอาสิ่งระคายเคืองเข้าสู่ปอด ไม่ว่าจะเป็นควันบุหรี่ สารพิษในอากาศ หรือฝุ่นละอองจากโรงงาน สามารถทำให้เกิดโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังได้

โดยทั่วไปแล้ว โรคต่างๆที่อยู่ในกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นโรคถุงลมโป่งพอง(emphysema) หรือโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง(chronic bronchitis)ล้วนมีสาเหตุมาจากการสูดดมเอาสิ่งระคายเคืองในอากาศเข้าสู่ปอด

การสูบบุหรี่กับกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุที่พบมากที่สุดของกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (ทั้งโรคถุงลมโป่งพอง และโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง) ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค(The Centers for Disease Control and Prevention,CDC) ได้ระบุว่าการสูบบุหรี่เป็นสาเหตุถึง 90% ของการเสียชีวิตจากกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

การสูบบุหรี่กับโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง

โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรังเกิดขึ้นเมื่อหลอดลม(bronchial tubes) ซึ่งเป็นทางผ่านของอากาศเข้าสู่ปอด เกิดอาการระคายเคืองและมีการอักเสบ ควันบุหรี่ประกอบด้วยสารเคมีหลายพันชนิด เมื่อคุณสูบบุหรี่เข้าไปสารเคมีเหล่านี้จะทำให้เกิดการระคายเคือง กระตุ้นเม็ดเลือดขาว(macrophages) และเซลล์บุผนังทางเดินหายใจ(epithelial cells) ให้หลั่งสารไซโตไคน์(cytokines)ออกมาหลายชนิด โดยเป็นสารประเภทโปรตีนที่สื่อสารกับเซลล์ ทำให้ผนังทางเดินหายใจหนาตัวขึ้น และเกิดการอักเสบ การอักเสบซ้ำๆเป็นเวลานานที่เกิดจากควันบุหรี่จะส่งผลต่อวงจรของการอักเสบและการซ่อมแซมของเซลล์ เกิดการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างทางเดินหายใจ ทำให้ช่องทางเดินหายใจแคบขึ้น นอกจากนี้ควันบุหรี่ยังไปรบกวนกระบวนการหลั่งเมือกตามปกติ ให้มีการหลั่งมากขึ้น และยังไม่ใช่แค่นั้น การระคายเคืองยังส่งผลต่อปริมาณและความยาวของซีเลีย(cilia) โดยซีเลียมีลักษณะคล้ายเส้นขน ทำหน้าที่โบกพัดอนุภาค ของเหลว และเมือกในทางเดินหายใจ เมื่อมีความผิดปกติเกิดขึ้นกับซีเลีย จะเกิดเมือกหนาคลุมทางเดินหายใจ อันเป็นที่อยู่สะสมของแบคทีเรีย ซึ่งสามารถสร้างสารพิษกระตุ้นการสร้างเมือก และเกิดอันตรายต่อซีเลีย

การสูบบุหรี่กับโรคถุงลมโป่งพอง

โรคถุงลมโป่งพองเกิดขึ้นเมื่อถุงลม(alveoli) ที่อยู่บริเวณปลายของหลอดลม มีลักษณะคล้ายพวงองุ่น เกิดความเสียหาย สูญเสียความยืดหยุ่น และทำให้หายใจลำบาก การอักเสบจากควันบุหรี่ เชื่อว่าเป็นสาเหตุของโรค แต่กลไกการเกิดยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด งานวิจัยจำนวนหนึ่งชี้ว่าเซลล์บางชนิดที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการอักเสบ ได้หลั่งเอนไซม์(enzymes) ไปทำลายโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับความยืดหยุ่นของถุงลม ควันบุหรี่ยังสามารถเหนี่ยวนำให้เกิดการทำลายตัวเองของเซลล์ (apoptosis) ที่อยู่ในถุงลมได้ มีหลักฐานยืนยันว่าควันบุหรี่กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ให้ทำลายเนื้อเยื่อของถุงลม (อ้างอิงจากวารสาร Physiological Reviews)

การเลิกสูบบุหรี่

การอักเสบของทางเดินหายใจอาจจะยังคงอยู่ แม้ว่าคุณจะเลิกสูบบุหรี่ไปแล้วนานถึง 1 ปี (อ้างอิงจาก 2009 report in the International Journal of Environmental Research and Public Health) อย่างไรก็ตาม การเลิกสูบบุหรี่ก็เป็นเรื่องที่สำคัญ หากคุณเป็นใรคในกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เพราะสามารถป้องกันการสูญเสียการทำงานของปอดได้ โดยมีวิธีต่างๆมากมายที่จะช่วยคุณเลิกสูบบุหรี่ได้ ดังนี้

  • การบำบัดโดยใช้นิโคติน(nicotine)ทดแทน เช่น หมากฝรั่งนิโคติน แผ่นแปะนิโคติน  และการดมสารระเหยนิโคติน
  • การใช้ยาช่วยเลิกบุหรี่ เช่น bupropion (Wellbutrin, Zyban) และ varenicline (Chantix)
  • การบำบัดพฤติกรรม
  • การรับคำปรึกษาทางโทรศัพท์
  • กลุ่มให้การสนับสนุนและความช่วยเหลือ
  • วิธีการเลิกด้วยตนเองรายบุคคล

สาเหตุอื่นๆของกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

สาเหตุอื่นๆได้แก่

  • มลภาวะภายในบ้าน โดยเฉพาะจากการเผาไหม้ไม้ เตาผิง และเตาอบ
  • ฝุ่นละออง และสารเคมีระเหยจากโรงงานอุตสาหกรรม
  • ผู้สูบบุหรี่มือสอง(second-hand smokers) และมลพิษอื่นๆ
  • โรคหอบหืด

ปัจจัยเสี่ยงต่อกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

ผู้ป่วยในกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังส่วนใหญ่ ล้วนเคยสูบบุหรี่มาก่อน โดยปัจจุบันยังคงสูบอยู่ หรือได้เลิกสูบบุหรี่ไปแล้ว และส่วนมากมีอายุอย่างน้อย 40 ปีขึ้นไป (อ้างอิงจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค, CDC) นอกจากนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีลักษณะหรือปัจจัยเสี่ยงดังนี้

  • อายุระหว่าง 65-74 ปี
  • คนผิวขาวที่ไม่ได้มีเชื้อสานละติน
  • เป็นเพศหญิง
  • เป็นผู้ว่างงาน เกษียณ หรือไม่สามารถทำงานได้
  • มีระดับการศึกษาตำ่กว่ามัธยมปลาย
  • มีรายได้ต่ำ
  • หย่าร้าง แม่หม้าย หรือแยกกันอยู่
  • เคยมีประวัติเป็นโรคหอบหืดมาก่อน

การพัฒนาที่ผิดปกติของปอดขณะอยู่ในครรภ์มารดา และการติดเชื้อ HIV สามารถเป็นปัจจัยเสี่ยง ต่อกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังได้เช่นกัน

ปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมของกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

จากการศึกษาพบว่า 5% ของผู้ป่วยกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมีภาวะขาด alpha-1 antitrypsin (อ้างอิงจาก 2012 report in the Canadian Respiratory Journal) คุณสามารถเป็นโรคนี้ได้หากยีนส์ที่มีชื่อว่า SERPINA1(SERPINA1 gene) เกิดการกลายพันธุ์ ซึ่งโดยปกติแล้วยีนส์นี้ทำหน้าที่ในการถอดรหัสโปรตีน A1AT (A1AT protein) อย่างไรก็ตามยีนส์ชนิดอื่นๆก็สามารถส่งผลให้เกิดโรคนี้ได้เช่นกัน ในขณะที่การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุหลักของโรค มีเพียงประมาณ 20% ของผู้สูบบุหรี่เท่านั้นที่เป็นโรคในกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จึงแสดงให้เห็นว่าปัจจัยทางด้านพันธุกรรมส่งผลให้บุคคลๆหนึ่งมีโอกาสเป็นโรคนี้จากการได้รับสารเคมีในควันบุหรี่(รวมถึงสารระคายเคืองอื่นๆในอากาศ)มากกว่าบุคคลอื่นๆได้ (อ้างอิงจาก 2014 report in the journal PLoS ONE) จากการศึกษาพบว่า เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่สูบบุหรี่ เซลล์ในทางเดินหายใจของผู้ที่สูบบุหรี่ได้แสดงยีนส์อย่างผิดปกติ 4 ยีนส์ ได้แก่ NFKBIB, LTBP4, EGLN2, และ TGFB1 ซึ่งยีนส์เหล่านี้มีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ยังมียีนส์อื่นๆอีกหลายชนิดที่อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดโรค เช่น MMP12 (อ้างอิงจาก 2012 report in the journal EMBO Molecular Medicine)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่