สุขภาพจิต

เจริญสติ

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
เจริญสติ

ต่อจากขั้นที่ 1 ไปออกกำลังกาย ขั้นที่ 2 คือ เจริญสติ

ก่อนอื่นขอให้สังเกตคำว่า “ไป” ออกกำลังกาย แนะนำให้ไปไหน ก็ไป ไปให้พ้น ๆ จากสถานที่ที่ทำให้เราเครียด ไปออกกำลังกาย

ถ้าสถานที่ที่สร้างความเครียดให้เราเป็นสถานที่ทำงานก็อย่าออกกำลังกายแถวนั้น ให้ไปออกกำลังกายคนเดียว ไม่ต้องเจอหน้า พวกที่ทำเราเครียด ไม่ว่าจะเป็นเจ้านาย เพื่อนร่วมงาน หรือลูกน้อง ถ้าสถานที่ที่ทำเราเครียดเป็นบ้าน ให้แจ้งแก่คนในบ้านให้เรียบร้อยก่อนว่า เราต้องไปออกกำลังกายจริง ๆ เพื่อจะได้ฟื้นฟูพลังมาทำงานและดูแลทุกคน

ขอแค่วันละครึงถึงหนึ่งชั่วโมง ไม่มากไปกว่านั้น และรักษา สัญญาว่าจะไม่มากไปกว่านั้น (ข้อผิดพลาดคือชอบไปนานหรือไปทำอย่างอื่น) ให้กำลังใจคนข้างหลังว่า ให้เราไปออกกำลังกายสักสอง เดือน เราจะดีขึ้นเหตุผลที่ควรไปจากที่เดิม ๆ เพราะเราไม่ได้ต้องการออกกำลังกายให้หายบ้าแต่เพียงอย่างเดียว เราต้องการเวลาส่วนตัวสำหรับ “การเจริญสติ” ด้วย

การเจริญสติมิใช่เรื่องของศาสนาพุทธเท่านั้น ทุกศาสนา มีการเจริญสติ

ที่อยากให้ทุกคนลองทำคือ ไปออกกำลังกายก่อน ไม่ว่าจะเป็นการจ๊อกกิงหรือการว่ายนำ นับเป็นกิจกรรมที่สนุกตอนแรก แต่น่าเบือ ในตอนหลัง เมื่อเบื่อจึงถึงวิธีที่สองคือเจริญสติเวลาเราโกรธใครหรืออยากฆ่าใคร เช่น อยากฆ่าเจ้านาย การไปออกกำลังกายแบบรุนแรงยังเป็นวิธีที่แนะนำ วิ่งให้เร็ว ว่ายนำ แบบรุนแรง หวดเทนนิสเหมือนอยากฆ่าคน อะไรเหล่านี้ช่วยได้มาก ทำ ๆ ไปจิตใจจะผ่อนคลายไปมาก แล้วก็เข้าสู่ความสงบได้ง่าย ๆ

ปัญหาคือทำไปนาน ๆ ก็จะเริ่มเบื่อ กว่าจะก้าวขาออกแต่ละครั้งก็เบื่อ กว่าจะจ้วงแขนลงน้ำแต่ละครั้งน่าเบือ กว่าจะเปลี่ยนชุดเทนนิสได้ น่าเบื่อมาก

ถึงเวลาเข้าสู่ความสงบด้วยการเจริญสติ

การเจริญสติเป็นวิธีปฏิบัติธรรมที่ง่ายที่สุด เป็นสายกลาง และไม่มีภาวะแทรกซ้อน

ศาสนาอื่นให้นำจิตไปผูกหรือวางไว้กับพระผู้เป็นเจ้า ศาสนาพุทธ มักสอนให้นำจิตใจไป "เฝ้าดู" หรือ "กำหนด" ลมหายใจ จะใช้วิธีไหน ก็ได้ แล้วแต่ใครชอบแบบไหน เพราะผลที่ได้ก็เหมือนกันคือ ใจสงบนิ่ง และผ่อนคลาย

ง่ายกว่าการกำหนดหรือเฝ้าดูลมหายใจ ซึ่งมีข้อถกเถียงมากจนน่าเวียนหัว คือให้เฝ้าดูร่างกายของตัวเอง จะเฝ้าดูส่วนไหนของ ร่างกายก็ได้ เช่น แขนขวา หรือขาซ้ำย หรือทุกจังหวะ ทำไปเรื่อย ๆ จะก้าวขาขวาก็ให้รู้ตัว จะจ้วงแขนซ้ำยก็ให้รู้ตัว

ทำเก่ง ๆ ก็สามารถนำเทคนิคนี้มาใช้ในชีวิตประจำวัน ขับรถให้รู้ว่าขับรถ รู้ว่ามือขวาวางอยู่บนพวงมาลัย ล้างจานให้รู้ว่าล้างจานเจริญสติด้วยการล้างจาน เป็นต้น

ถ้าเราเจริญสติขณะออกกำลังกาย การออกกำลังกายจะยิ่ง เป็นการลงทุนน้อย ได้มากกว่ามาก

เก่งกว่าการเฝ้าดูร่างกายคือเฝ้าดูจิตใจหรืออารมณ์ที่ผุดขึ้นมาอย่าไปห้ามหรือกด อะไรอยากผุดขึ้นมาก็ปล่อยให้ผุดขึ้นมา เช่น เกลียดมันอีกแล้ว ก็ปล่อยให้ความเกลียดนั้นผุดขึ้นมา อย่าไปแข็งขืนหรือห้าม แต่ให้คอยเฝ้าดู เฝ้าดูไปเรื่อย ๆ จะพบเองว่า จิตใจคนเรานั้น แกว่งไปมา สนุกมาก มันดี เฝ้าดูไปเรื่อย ๆ ก็จะรู้สึกสงบเอง

ขณะที่การออกกำลังกายให้ไปไกล ๆ การเจริญสติกลับไม่ต้อง ไปไหน การเจริญสติเป็นกิจกรรมที่ทำในใจของเราเอง จึงทำที่ไหน ในโลกก็ได้ เพียงแต่ในตอนเริ่มแรกเราอาจจะต้องการความเป็นส่วนตัวบ้าง แต่ถ้าไปอยู่ส่วนตัวเพื่อเคร่งเครียดเจริญสติก็อาจจะสติแตกได้

การออกกำลังกายเพื่อเจริญสติพร้อมกัน จึงเป็นวิธีที่ได้กำไร และปลอดภัยกว่ามาก

ถ้าใครเลือกวิธีออกกำลังกายด้วยการเดินไปกลับที่ทำงานทุกวันหรือเกือบทุกวัน ให้เจริญสติด้วยการเดินไปด้วยจะดีมาก ก้าวเท้าไหน ก็ให้รู้ หายใจเข้าออกก็ให้รู้ ไม่ต้องเกรงว่าจังหวะก้าวไม่สัมพันธ์กับ ลมหายใจ ปล่อยไปตามธรรมชาติ ที่แท้แล้วเจริญสติมิใช่การควบคุม บังคับ แต่ปล่อยให้เป็นไป เดินก็ให้รู้ว่าเดิน หายใจก็ให้รู้ว่าหายใจหนึ่งปีเห็นผล

ลองดูนะครับ ขั้นที่ 2 ไปออกกำลังกายจนเบื่อแล้วเริ่มเจริญสติ

คุณสามารถอ่านข้อมูลดีๆมีประโยชน์แบบนี้ได้เพิ่มเติมที่หนังสือ "บำบัดเครียด" โดยน.พ. ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ จากสำนักพิมพ์อมรินทร์สุขภาพ เพื่อสนับสนุนผู้แต่ง

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่