Doctor men
เขียนโดย
ทีมสัตวแพทย์ HONESTDOCS
การดูแล

จะทำหมันแมวหมา...อ่านตรงนี้ก่อน

แนะนำการทำหมันแมวหมา ช่วงอายุที่เหมาะสม ขั้นตอน ผลดี-ผลเสีย และสิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 10 พ.ย. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 924,129 คน

จะทำหมันแมวหมา...อ่านตรงนี้ก่อน

สุนัขและแมวที่น่ารัก เมื่อพวกมันออกลูกออกหลานมาทีละมากๆ นานวันเข้าอาจไม่ค่อยน่ารักเท่าไร เพราะไหนจะต้องให้เวลาดูแล จัดสถานที่ให้เหมาะสม แล้วยังจะมีค่ารักษาพยาบาลยามป่วย ไหนจะค่าฉีดวัคซีนอีก การจำกัดจำนวนพวกมันด้วยวิธีทำหมันจึงน่าจะตอบโจทย์มากที่สุด

อายุที่เหมาะกับการทำหมันแมวหมา

สุนัขและแมวทั้งตัวผู้และตัวเมียสามารถทำหมันได้ตั้งแต่อายุ 4 เดือนขึ้นไป ช่วงอายุที่เหมาะสมกับการทำหมันคือ 4 เดือนถึง 4 ปี ซึ่งเป็นระยะเวลาที่พวกมันมีร่างกายสมบูรณ์ที่สุด ความเสี่ยงจากโรคต่างๆ ยังน้อย ไม่ควรปล่อยไว้จนอายุมากค่อยไปทำหมัน เนื่องจากมีความเสี่ยงได้รับอันตรายจากการวางยาสลบสูง และการทำหมันอาจไม่ช่วยลดความเสี่ยงต่อบางโรค เท่ากับการทำหมันในช่วงอายุที่เหมาะสม

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
คัดกรอง + ฉีดวัคซีนมะเร็งปากมดลูก ลด 15%

ป้องกันมะเร็งปากมดลูก ฉีดอย่างไร ใครฉีดได้ ใครฉีดไม่ได้ สอบถามเราได้วันนี้

Istock 639878746

ขั้นตอนการทำหมันแมวหมา

การทำหมันในสุนัขและแมวแตกต่างไปจากการทำหมันคน การทำหมันในคนเพศชายจะป็นการตัดและ/หรือผูกท่อนำอสุจิเท่านั้น ผู้ชายยังสามารถผลิตฮอร์โมนเพศต่างๆ ได้ตามปกติ และมีพฤติกรรมทางเพศตามปกติ ส่วนการทำหมันในคนเพศหญิงจะเป็นการตัดและ/หรือผูกท่อนำไข่ ไม่ให้ไข่ตกลงมาฝังตัวในเนื้อเยื่อมดลูกได้ แต่ยังคงมีรังไข่ที่ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนเพศได้ตามปกติ ยังสามารถกระตุ้นให้ไข่สุกได้ ยังมีประจำเดือนตามปกติ

ส่วนการทำหมันแมวหมาเพศผู้จะใช้วิธีผ่าตัดอัณฑะออกทั้งสองข้าง เหลือไว้เพียงถุงหุ้มอัณฑะเท่านั้น ส่วนการทำหมันแมวหมาตัวเมียจะใช้วิธีผ่าตัดเอารังไข่และมดลูกออก เหลือไว้เพียงปากมดลูกเท่านั้น

การทำหมันแบบนี้จะทำให้ฮอร์โมนเพศของแมวและหมาหายไปจนเกือบหมด ส่งผลให้พฤติกรรมทางเพศและพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนเพศลดลง

ทำหมันแมวหมา ห้ามฉีดยาคุมเด็ดขาด!!!

การฉีดยาคุมในแมวและหมานั้น เป็นสิ่งที่ไม่แนะนำโดยเด็ดขาด ปัจจุบันทางกรมปศุสัตว์ได้ออกประกาศเตือนถึงความเสี่ยงในการเกิดโรคจากการฉีดยาคุมและระบุว่าไม่แนะนำให้ฉีดยาคุมในสุนัขและแมวอีกต่อไปแล้ว เนื่องจากยาคุมที่นิยมนำมาฉีดในสุนัขและแมว แท้จริงแล้วคือการนำฮอร์โมนเมดรอกซีโพรเจสเตอโรน (Medroxyprogesterone) ของคนมาฉีดให้สุนัขและแมว เมื่อฉีดยาคุมตัวนี้จะเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดปัญหาต่างๆ เช่น 

  • มดลูกอักเสบ
  • เนื้องอกเต้านม
  • เนื้องอกที่ระบบอวัยวะสืบพันธุ์
  • หากฉีดยาคุมโดยที่ไม่ทราบว่าสัตว์ได้รับการผสมไปแล้ว จะเกิดปัญหาคลอดเองไม่ได้ หากไม่ได้รับการผ่าคลอด ลูกในท้องจะค่อยๆ ตายและเน่าอยู่ในท้องแม่ และแม่สัตว์อาจตายในที่สุด

ปัจจุบันมียาคุมกำเนิดที่ผลิตมาสำหรับสัตว์โดยเฉพาะ แต่ขั้นตอนการใช้ค่อนข้างยุ่งยาก เนื่องจากต้องมีการตรวจร่างกายสัตว์ว่าอยู่ในช่วงระยะใดของรอบการเป็นสัด หากฉีดผิดช่วงก็จะไม่ได้ผล ดังนั้นการทำหมันจึงเป็นคำตอบที่ดีที่สุดในการคุมกำเนิดสัตว์เลี้ยง ณ ปัจจุบัน

ประโยชน์ของการผ่าตัดทำหมันแมวหมา

ประโยชน์ทางตรงของการทำหมันแมวหมา มีดังนี้

  • ในแมวหมาตัวผู้ การทำหมันจะช่วยลดโอกาสที่ต่อมลูกหมากจะโตเมื่อพวกมันย่างเข้าสู่วัยชรา เนื่องจากไม่มีอิทธิพลจากฮอร์โมนเพศมากระตุ้นให้ต่อมลูกหมากมีการเจริญตามวัย ซึ่งปัญหาต่อมลูกหมากโตจะส่งผลให้การขับถ่ายลำบาก เนื่องจากต่อมลูกหมากขยายใหญ่จนไปเบียดลำไส้ใหญ่ อาจมีอาการถ่ายกะปริบกะปรอย นอกจากนี้ต่อมลูกหมากที่โตขึ้นเรื่อยๆ อาจพัฒนาไปเป็นเนื้องอกหรือมะเร็งต่อมลูกหมากได้
  • ในแมวหมาตัวเมีย ลดโอกาสเป็นมดลูกอักเสบ ทำให้ไม่เกิดการเหนี่ยวนำระบบสืบพันธุ์เพศเมีย ที่จะทำให้เกิดเนื้องอกหรือมะเร็ง ที่เต้านมและอวัยวะระบบสืบพันธุ์อื่นๆ

ส่วนประโยชน์ทางอ้อม ได้แก่

  • ในแมวตัวผู้ หลังการทำหมันจะช่วยลดความก้าวร้าว ลดพฤติกรรมทางเพศ ลดการต่อสู้กันเพื่อแย่งชิงตัวเมียและแย่งชิงอาณาเขต ทำให้ลดความเสี่ยงที่จะได้รับเชื้อเอดส์แมวที่ติดต่อผ่านเลือดหรือบาดแผลเปิด
  • ลดพฤติกรรมการออกเที่ยวที่อาจได้รับเชื้อโรคต่างๆ และปรสิตภายนอก เช่น ไรขี้เรื้อน เห็บ หมัด
  • ลดพฤติกรรมการปัสสาวะเพื่อทำอาณาเขต
  • ลดพฤติกรรมการขึ้นขี่
  • มีรายงานว่าการทำหมันช่วยให้อายุขัยของสุนัขเพิ่มขึ้น 3-5 ปี

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นหลังการทำหมัน

การทำหมันก็เช่นเดียวกับการผ่าตัดทุกอย่างที่มีทั้งข้อดีและข้อเสีย ในบางครั้งอาจเกิดโชคร้ายเจอโรคต่อไปนี้หลังการทำหมันได้

  • Ovarian remnant syndrome คือภาวะที่สัตว์เพศเมียซึ่งทำหมันแล้วยังแสดงพฤติกรรมการเป็นสัด คล้ายกับสัตว์ที่ยังไม่ทำหมัน สาเหตุเกิดจากการผ่าตัดทำหมันที่ตัดเอารังไข่ออกไม่หมด ทำให้รังไข่ที่เหลืออยู่เพียงเล็กน้อยยังผลิตฮอร์โมนเพศได้และกระตุ้นให้เกิดการเป็นสัด การแก้ไขทำได้โดยการผ่าตัดเข้าไปหาเศษรังไข่ที่เหลือแล้วตัดออกจนหมด
  • Stump pyometra เป็นอาการที่ปากมดลูกที่เหลือจากการทำหมันเกิดการอักเสบและเป็นหนองขึ้นมา ทำให้เห็นมีหนองไหลออกจากอวัยวะเพศ อาจเกิดจากการทำหมันที่ไม่สะอาด หรือผ่าเอามดลูกออกไม่หมด
  • Obesity หลังการทำหมันมีโอกาสสูงที่สัตว์จะมีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นจนถึงขั้นอ้วน ฉะนั้นหลังการทำหมันควรมีการควบคุมน้ำหนักสัตว์เลี้ยง ควบคุมปริมาณอาหารและพาสัตว์เลี้ยงออกกำลังกาย
  • Urine incontinence ภาวะปัสสาวะเล็ดหลังการทำหมัน พบได้มากในสุนัขเพศเมียถึง 40% อาจมีปัสสาวะไหลออกมาเวลานอนหลับ เป็นผลจากฮอร์โมนเพศที่ลดลงหลังการทำหมัน รักษาได้ด้วยวิธีทางยา

ที่มาของข้อมูล

ธีรภาพ มุสิกานนท์, การทำหมันในสุนัข สำคัญไฉน (https://www.dogilike.com/content/vettalk/1359/), 13 มิถุนายน 2555.

สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดสงขลา, ข้อควรปฎิบัติก่อนการทำหมันสัตว์ (http://pvlo-sgk.dld.go.th/webnew/index.php/en/service-menu/learnning-sgk/82-2016-05-04-04-03-53).


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามสัตวแพทย์

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปหรือวีดีโอของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป