กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
นพ.พิสุทธิ์ พงษ์ชัยกุล
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
นพ.พิสุทธิ์ พงษ์ชัยกุล
สุขภาพแบบองค์รวม

ระบบไหลเวียนโลหิตคืออะไร มีกระบวนการทำงานอย่างไร

ทำความรู้จักระบบไหลเวียนโลหิต ส่วนประกอบ กระบวนการทำงาน ความผิดปกติ และวิธีการดูแลป้องกัน
เผยแพร่ครั้งแรก 27 ก.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 26 ส.ค. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 26 ส.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
ระบบไหลเวียนโลหิตคืออะไร มีกระบวนการทำงานอย่างไร

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • ระบบไหลเวียนโลหิตทำหน้าที่สูบฉีดเลือดที่มีปริมาณออกซิเจน (O2) สูง ไปหล่อเลี้ยงเซลล์เนื้อเยื่อทั่วร่างกาย และทำหน้าที่รับเลือดที่มีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) สูงจากเนื้อเยื่อกลับเข้าสู่หัวใจและส่งไปฟอกที่ปอด ก่อนจะรับเลือดที่ฟอกแล้วกลับสู่กระบวนการไหลเวียนเลือดอีกครั้ง
  • ในการบีบของหัวใจ 1 ครั้ง จะมีเลือดประมาณ 60-90 มิลลิลิตร ออกจากหัวใจห้องล่างซ้ายเข้าสู่หลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta) และมีแรงดันมากพอที่จะส่งเลือดเข้าสู่หลอดเลือดขนาดเล็กที่สุดและไกลที่สุด โดยเส้นเลือดในร่างกายผู้ใหญ่นั้นจะมีความยาวถึง 60,000 ไมล์
  • โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด เป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ส่วนใหญ่เกิดจากหัวใจล้มเหลว โรคเหล่านี้มักพบมากในประเทศที่พัฒนาแล้ว เพราะเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนเมือง และกรรมพันธุ์
  • ระบบไหลเวียนโลหิตจะทำงานผิดปกติก็ต่อเมื่อหลอดเลือดแดงเกิดการอุดตัน หรือมีสิ่งกีดขวาง เช่น มีก้อนไขมัน หรือลิ่มเลือด ส่งผลให้ความดันเลือดสูงขึ้น หลอดเลือดอาจเกิดการฉีกขาด หรืออาจทำให้หลอดเลือดอุดตัน
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพหัวใจ

หัวใจ ของผู้ใหญ่จะมีขนาดเท่ากับกำปั้น ประกอบด้วยกล้ามเนื้อที่เปรียบเสมือนปั๊มน้ำ และปกคลุมด้วยเยื่อหุ้มหัวใจ โดยภายในจะมี “ระบบไหลเวียนโลหิต” คอยหล่อเลี้ยงเลือดไปทั่วร่างกายอย่างสม่ำเสมอ

ทำความรู้จักระบบไหลเวียนโลหิต

ระบบไหลเวียนโลหิตเป็นระบบภายในหัวใจ ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดที่มีปริมาณออกซิเจน (O2) สูงหรือที่เรียกว่า “Oxygenated blood” ไปหล่อเลี้ยงเซลล์เนื้อเยื่อทั่วร่างกาย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจหัวใจวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 664 บาท ลดสูงสุด 4995 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 18

นอกจากนี้ยังทำหน้าที่รับเลือดที่มีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) สูงออกจากเนื้อเยื่อกลับเข้าสู่หัวใจ และส่งไปฟอกต่อที่ปอด ก่อนที่จะรับเลือดที่ถูกฟอกแล้วกลับสู่กระบวนการไหลเวียนเลือดอีกครั้ง

ส่วนประกอบของระบบไหลเวียนโลหิต

ระบบไหลเวียนโลหิตประกอบด้วย 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ หัวใจ (Heart) และหลอดเลือด (Vesseles) โดยมีรายละเอียดดังนี้

  • หัวใจ เป็นศูนย์กลางของระบบไหลเวียนเลือด ทำหน้าที่นำเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายโดยผ่านหลอดเลือดแดง และนำเลือดเสียกลับสู่หัวใจทางหลอดเลือดดำ
  • หลอดเลือด แบ่งออกเป็น 2 ชนิดคือ หลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำ โดยเลือดที่ไหลผ่านหลอดเลือดแดงเป็นเลือดที่ถูกสูบฉีดด้วยแรงดันที่สูง ทำให้ผนังของหลอดเลือดแดงต้องมีถึง 4 ชั้น เพื่อให้ความแข็งแรงพอที่จะรับแรงดันดังกล่าวได้ 

สำหรับหลอดเลือดแดงจะมีทั้งขนาดใหญ่และเล็ก หลอดเลือดทุกขนาดจะมีชั้นกล้ามเนื้อที่สามารถขยายและหดตัวได้เพื่อควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย 

ส่วนหลอดเลือดดำจะมีความแข็งแรงและยืดหยุ่นน้อยกว่า แต่มีชั้นกล้ามเนื้อยาวกว่า หลอดเลือดดำจะมีลิ้นซึ่งทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้เลือดไหลย้อนหลับ

กระบวนการทำงานของระบบไหลเวียนเลือด

ระบบไหลเวียนเลือดจะเริ่มต้นกระบวนการใหม่ทุกครั้งที่หัวใจเต้น 1 ครั้ง หรือแต่ละครั้งที่หัวใจบีบตัว โดยหัวใจจะสูบฉีดเลือดที่ผ่านการฟอกจากปอดไปเลี้ยงทั่วร่างกายผ่านหลอดเลือดใหญ่ เลือดดีจะอุดมไปด้วยสารอาหารและออกซิเจน

ในการบีบของหัวใจ 1 ครั้ง จะมีเลือดประมาณ 60-90 มิลลิลิตร ออกจากหัวใจห้องล่างซ้ายเข้าสู่หลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta) และมีแรงดันมากพอที่จะส่งเลือดเข้าสู่หลอดเลือดขนาดเล็กที่สุดและไกลที่สุด โดยเส้นเลือดในร่างกายผู้ใหญ่นั้นจะมีความยาวถึง 60,000 ไมล์

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจหัวใจวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 664 บาท ลดสูงสุด 4995 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 18

ในขณะเดียวกันเลือดดำจากหัวใจห้องล่างขวาถูกบีบเพื่อไปฟอกอากาศที่ปอด

เมื่อหัวใจคลายตัวเลือดที่มีออกซิเจนเหลือน้อย หรือเลือดเสียจากทั่วร่างกายจะไหลเข้าสู่ระบบหลอดเลือดดำ กลับไปยังหัวใจ ก่อนที่จะถูกนำไปฟอกต่อที่ปอดและเลือดสีแดงสดที่ผอกจากที่ปอดก็ไหลมาที่หัวใจ เพื่อเริ่มต้นวงจรการไหลเวียนของเลือดใหม่

เส้นทางการไหลเวียนเลือดในหัวใจ

ปกติหัวใจจะแบ่งออกเป็น 2 ซีก ซีกละ 2 ห้อง รวมกันเป็น 4 ห้อง ประกอบด้วย

  • หัวใจห้องบนซ้าย (Left atrium)
  • หัวใจห้องบนขวา (Right atrium)
  • หัวใจห้องล่างซ้าย (Left ventricle)
  • หัวใจห้องล่างขวา (Right ventricle)

แต่ละห้องจะมีผนังกั้นอยู่และเชื่อมถึงกัน แต่จะมีลิ้นหัวใจคอยเป็นตัวปิดกั้น เพื่อควบคุมให้เลือดไหลถูกทาง โดยเส้นทางการไหลเวียนเลือดมีดังนี้

  • หัวใจด้านขวาจะรับเลือดที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำ (Deoxygenated blood) จากส่วนต่างๆ ของร่างกาย ผ่านหลอดเลือดดำ แล้วส่งต่อไปยังปอดเพื่อเพิ่มปริมาณออกซิเจน (Reoxygen)
  • หลังจากเลือดถูกฟอกแล้ว เลือดจะถูกส่งกลับมายังหัวใจด้านบนซ้าย เข้าสู่ห้องล่างซ้าย เป็นส่วนสำคัญในการสูบฉีดเลือดที่มีปริมาณออกซิเจนสูง (Oxygenated blood) เหล่านี้ส่งไปเลี้ยงทั่วร่างกายผ่านทางหลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta) ต่อไป

โรคระบบหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่ง

โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด เป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ส่วนใหญ่เกิดจากหัวใจล้มเหลว

โรคเหล่านี้มักพบมากในประเทศที่พัฒนาแล้ว เพราะเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนเมือง เช่น การรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง การสูบบุหรี่ ไม่ออกกำลังกาย และรวมทั้งปัจจัยจากกรรมพันธุ์ด้วย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจหัวใจวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 664 บาท ลดสูงสุด 4995 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 18

สาเหตุที่ทำให้เกิดความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือด

ระบบไหลเวียนโลหิตจะทำงานผิดปกติก็ต่อเมื่อหลอดเลือดแดงเกิดการอุดตัน หรือมีสิ่งกีดขวาง เช่น มีก้อนไขมัน หรือลิ่มเลือด ส่งผลให้ความดันเลือดสูงขึ้น หลอดเลือดอาจเกิดการฉีกขาด หรืออาจทำให้หลอดเลือดอุดตัน

ลักษณะอาการเมื่อระบบไหลเวียนเลือดผิดปกติ

หากการไหลเวียนของเลือดลดน้อยลงจะมีอาการแสดงออกมาตามอวัยวะส่วนต่างๆ เช่น

เมื่อเกิดอาการผิดปกติดังกล่าว ให้รีบไปพบแพทย์ทันที ไม่ควรเพิกเฉย เพราะอาจส่งผลกระทบร้ายแรงจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ 

วิธีการดูแลรักษาระบบไหลเวียนเลือดให้แข็งแรง

ระบบไหลเวียนเลือดมีความสำคัญมาก เพราะอวัยวะต่างๆ ของร่างกายจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพก็ต่อเมื่อมีการไหลเวียนของเลือดที่ดีขึ้นอยู่กับการทำงานของหัวใจและหลอดเลือดแดง ที่ทำหน้าที่สูบฉีดเลือด และนำเลือดไปสู่ส่วนต่างๆ ของร่างกาย

ดังนั้นเราจึงต้องดูแลรักษาระบบไหลเวียนเลือดให้แข็งแรงอยู่เสมอ โดยมีวิธีการดูแลระบบไหลเวียนเลือดด้วยตัวเองแบบง่ายๆ คือ

  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3-5 วัน วันละ 30 นาที เพื่อช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต  ทำให้หัวใจแข็งแรงและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เพราะสารเคมีหลายชนิดในบุหรี่เป็นอันตรายต่อหัวใจและระบบไหลเวียนโลหิต
  • ตรวจสุขภาพหัวใจเป็นประจำ จะช่วยให้แพทย์พบปัญหาที่อาจกลายเป็นอันตรายได้ตั้งแต่ในระยะแรกเริ่ม ทำให้การรักษาได้ผลดีและมีประสิทธิภาพมากที่สุด วิธีการตรวจหัวใจที่นิยมมี 2 อย่างคือ ตรวจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนความถี่สูง ECHO (Echocardiography) และตรวจสมรรถภาพหัวใจออกกำลังกายขณะออกกำลังกาย EST (Exercise Stress Test)
  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ติดมัน หรืออาหารฟาสต์ฟู้ดที่อุดมไปด้วยคลอเรสเตอรอลชนิดไม่ดี (Low Density Lipoprotein: LDL) หรือที่เรียกว่า “ไขมันเลว”
  • ผ่อนคลายความเครียด หากระดับฮอร์โมนความเครียด เช่น คอร์ติซอล (Cortisol) เพิ่มสูงขึ้น จะส่งผลให้เกิดแนวโน้มที่จะมีพฤติกรรมทำลายสุขภาพ เช่น รับประทานอาหารมากขึ้น สูบบุหรี่มากขึ้น ออกกำลังกายน้อยลง และอาจส่งผลต่อการนอนหลับ และความดันโลหิตอีกด้วย

เริ่มดูแลหัวใจของคุณและคนที่คุณรักตั้งแต่วันนี้ด้วยวิธีที่เราแนะนำ เพื่อให้หัวใจมีความแข็งแรง ทำงานได้มีประสิทธิภาพได้ยาวนาน ที่สำคัญหากมีอาการผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจซ้ำๆ บ่อยๆ  อย่านิ่งนอนใจ ให้รีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยจะดีที่สุด  

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพหัวใจ จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


6 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
National Heart, Lung and Blood Institute. How the heart works. (https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/how-heart-works), 8 July 2020.
Wayne W. LaMorte, MD, PhD, MPH,Boston University School,cardiovascular-system (http://sphweb.bumc.bu.edu/otlt/MPH-Modules/PH/PH709_Heart/PH709_Heart2.html), 16 February 2020.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป