หลอดเลือดอักเสบเฉียบพลัน (Thromboangiitis obliterans; TAO; Buerger’s disease)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 24, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย เป็นโรคผนังหลอดเลือดมีการอักเสบเฉียบพลันซ้ำหลายๆ ครั้ง จนทำให้เกิดก้อนลิ่มเลือด และผนังหลอดเลือดเป็นแผล เมื่อแผลหายจะมีพังผืดเกิดขึ้นทำให้หลอดเลือดหนาและอุดตันง่าย

สาเหตุ สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคยังไม่ทราบแน่ชัด มักพบในผู้ป่วยที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรค เช่น ผนังหลอดเลือดดำใกล้ผิวหนังอักเสบ มีภูมิคุ้มกันผิดปกติ สูบบุหรี่จัด มีอายุระหว่าง 20-40 ปี ส่วนใหญ่พบในเพศชาย

พญาธิสรีรภาพ หลอดเลือดที่อักเสบจะบวมตึง มีลักษณะตีบแคบเนื่องจากมีก้อนลิ่มเลือดอุดอยู่ทั่วๆ ไปในหลอดเลือด ก้อนเลือดจะเป็นฝีมีขนาดเล็กๆ ซึ่งมีเม็ดเลือดขาวและเส้นใยแทรกอยู่ ทำให้เยื่อบุภายในหลอดเลือดผิดปกติ แต่ความยืดหยุ่นของหลอดเลือดยังดีอยู่ ต่อมาหลอดเลือดจะหนาวตัวขึ้นและความยืดหยุ่นลดลง มีการหดตัวและตีบแคบลง เมื่อคลำบริเวณหลอดเลือดจะคลำได้เป็นลำแข็งใต้ผิวหนังทั้งหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดง หากหลอดเลือดตีบแคบมากหรือเกิดการอุดตันจะทำให้การไหลเวียนเลือดลดลงจนเนื้อเยื่อขาดออกซิเจน และกลายเป็นเนื้อตายเมื่อขาดออกซิเจนอย่างรุนแรง มักพบการอักเสบของหลอดเลือดของฝ่าเท้า นิ้วเท้า และขาส่วนที่ต่ำกว่าบริเวณเข่า ส่วนที่พบน้อยคือ ที่มือและแขนส่วนล่าง

อาการ มีอาการปวดแสบปวดร้อนตามปลายมือปลายเท้าจะปวดขณะพัก อาการเจ็บปวดจะทรมานมาก นิ้วเท้าอาจบวมเย็นเฉพาะนิ้วที่อักเสบ มีอาการชาคล้ายกับเข็มแทงชีพจรบริเวณหลอดเลือดแดงที่ (Posterior tibial artery) และหลอดเลือดแดงที่หลังเท้า (Dorsalis pedis artery) จะเบาลงหรือคลำไม่ได้ ในรายที่มีอาการรุนแรง ผิวหนังบริเวณที่อักเสบจะมีสีเขียวคล้ำต่อมาจะเกิดเป็นแผลเรื้อรังและเกิดเนื้อตายบริเวณนิ้วมือและนิ้วเท้า ลักษณะของเนื้อตายจะมีสีน้ำตาลหรือสีดำและค่อยๆ แห้งลง (Dry gangrene) บริเวณที่เป็นเนื้อตายจะไม่เจ็บปวด หากเกิดการติดเชื้อเนื้อตายจะบวมมีน้ำภายใน (Wet gangrene) ผิวหนังจะตกสะเก็ดและเล็บเท้าจะแข็ง การอักเสบของหลอดเลือดที่ขา เท้า และแขน จะเป็นช้ำแล้วช้ำอีก ผิวหนังจะมีลักษณะเป็นปื้นแดง กดตามแนวหลอดเลือดดำจะรู้สึกเจ็บ ภายใน 2-3 สัปดาห์ อาการเจ็บจะหายไปต่อมาผิวหนังบริเวณนั้นจะมีสีคล้ำลง การอักเสบของหลอดเลือดดำจะย้ายที่ไปเรื่อยๆ บางรายอาจมีอาการปวดเมื่อเดินหรือออกกำลังกาย หากมีอาการปวดเท้าหลังทำกิจกรรมแสดงว่าตำแหน่งที่อุดตันอยู่ต่ำกว่าหลอดเลือดแดงที่ข้อพับเข่าด้านใน (Popliteal artery) แต่ถ้ามีอาการปวดน่องหลังทำกิจกรรมแสดงว่าตำแหน่งที่มีการอุดตันลุกลามสูงขึ้นไปถึงหลอดเลือดแดงที่ข้อพับเข่าด้านใน

การวินิจฉัยโรค มีประวัติการสูบบุหรี่หรือมีบุคคลในครอบครัวสูบบุหรี่ เคยมีอาการปวดแสบปวดร้อน ตามปลายมือปลายเท้า เคยมีอาการปวดขณะพัก เคยมีปิ้นแดงและกดเจ็บตามแนวหลอดเลือด การตรวจร่างกายมักพบอาการดังกล่าวข้างต้น การตรวจทางห้องปฏิบัติการไม่มีข้อมูลที่บ่งชี้ในการวินิจฉัยโรคโรคนี้ แต่การเจาะเลือดตรวจนับเม็ดเลือด ระดับยูเรียไนโตรเจน ระดับน้ำตาลในเลือดและระดับไขมันในเลือดจะช่วยแยกโรคหลอดเลือดตีบแข็งจากไขมันในเลือดสูง โรคหลอดเลือดฝ่อ และภาวะเลือดแข็งตัวมากเกินไป การตรวจอื่นๆเช่น การวัดแรงดันเลือดด้วย Doppler ultrasound การวัดความเร็วของการไหลเวียนเลือดในหลอดเลือดแดง การทำสแกนโดยใช้ Thallium-201 perfusion ในรายที่มีแผลเรื้อรังหรือทำ Arteriography เป็นต้น จะพบว่าส่วนตีบตันของหลอดเลือดแดงส่วนปลายโดยหลอดเลือดส่วนต้นยังดีอยู่ หลอดเลือดแดงจะมีลักษณะคดเคี้ยวและตีบแคบเป็นช่วงๆ สลับกับช่วงปกติ

การรักษา ให้เลิกสูบบุหรี่ รักษาแผลเรื้อรังที่เท้าโดยทาผิวหนังที่เท้าด้วยครีมลาโนลินหรือทาโลชั่น ใช้สำลีหรือผ้านุ่มๆ รองระหว่างนิ้ว ใช้รองเท้าที่นุ่มและตัดเฉพาะตัวบุคคลหากมีแผลที่เท้า ทำความสะอาดบาดแผลหรือตัดเนื้อตายออก อาจต้องให้ยาปฏิชีวนะแบบเฉพาะที่ ให้ยาต้านแคลเซียม เช่น Nifedepine ร่วมกับยา Pentoxifylline เช่น Trental ให้พลอสตาแกลนดินอีเข้าทางหลอดเลือดแดงในขนาดต่ำๆ ซึ่งจะช่วยขยายหลอดเลือดอย่างมีประสิทธิภาพและต้านการจับกลุ่มของเกร็ดเลือด รักษาอาการปวดที่รุนแรงและเรื้อรัง โดยให้ยาแก้ปวดชนิดรับประทานให้ยาชาเข้าที่เหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอก (Epidural anecthesia) ให้พรอสตาแกลนดินเข้าทางหลอดเลือดดำและให้ยาละลายลิ่มเลือด หากมีหลอดเลือดดำใกล้ผิวหนังอักเสบ (Superficial phlebitis) ให้ NSAIDs บางรายอาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเอานิ้วที่เน่าตายออก การผ่าตัดเอาประสาทซิมพาเทติกที่ระดับเอวออก (Lumbar sympathectomy) การทำผ่าตัดตกแต่งหรือปลูกหลอดเลือดข้ามผ่านบริเวณที่อุดตันโดยใช้หลอดเลือดเทียม เช่น ใช้ Graft จาก Saphenous vein หรือหลอดเลือดดำจากแขน

การพยาบาล ให้เนื้อเยื่อส่วนปลายได้รับเลือดไปเลี้ยงมากที่สุดโดยจัดให้ผู้ป่วยนอนยกหัวเตียงสูงเล็กน้อย หรือใช้เก้าอี้ที่ปรับเอนไปข้างหลังได้ ขณะนั่งผู้ป่วยควรให้เท้าต่ำเด็กน้อยเพื่อให้เลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อส่วนปลายเพิ่มขึ้นซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการปวด แนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงการนั่งหรือนอนไขว่ห้างและการนั่งท่าหลังโก่งหรือท่างอตัว บรรเทาอาการปวดขาโดยให้ยาแก้ปวดและยานอนหลับตามแผนการรักษา ให้ผู้ป่วยงดสูบบุหรี่ จัดให้อยู่ในที่อบอุ่น อาจสวมถุงเท้าหรือสวมเสื้อผ้าหลายชั้น หลีกเลี่ยงการนวดหรือการใช้แรงกดทับบนแขนขา หากเป็นโรคเบาหวานต้องควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามแผนการรักษา เช่น เฮพาริน เป็นต้น ดูแลผิวหนังบริเวณขาโดยสวมรองเท้าทุกครั้งที่ลงจากเตียง ล้างเท้าด้วยสบู่อ่อนๆ และใช้ผ้าสะอาดถู เช็ดร่องนิ้วเท้าให้แห้งอย่างน้อยวันละครั้ง หากใช้น้ำอุ่นล้างเท้าให้ใช้มือทดสอบอุณหภูมิแทน ใช้โลชั่นทาผิวหนัง ไม่ควรทานระหว่างนิ้วเท้าไม่เกาควรใช้วิธีลูบเบาๆ หากเท้าเย็นควรใส่ถุงเท้าที่ทำด้วยผ้าฝ้ายหรือห่มผ้าป้องกันการบาดเจ็บ รับประทานอาหารที่มีโปรตีนและวิตามินสูง รวมทั้งให้การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่