หลอดเลือดอักเสบเฉียบพลัน (Thromboangiitis obliterans; TAO; Buerger’s disease)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 24, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย เป็นโรคผนังหลอดเลือดมีการอักเสบเฉียบพลันซ้ำหลายๆ ครั้ง จนทำให้เกิดก้อนลิ่มเลือด และผนังหลอดเลือดเป็นแผล เมื่อแผลหายจะมีพังผืดเกิดขึ้นทำให้หลอดเลือดหนาและอุดตันง่าย

สาเหตุ สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคยังไม่ทราบแน่ชัด มักพบในผู้ป่วยที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรค เช่น ผนังหลอดเลือดดำใกล้ผิวหนังอักเสบ มีภูมิคุ้มกันผิดปกติ สูบบุหรี่จัด มีอายุระหว่าง 20-40 ปี ส่วนใหญ่พบในเพศชาย

พญาธิสรีรภาพ หลอดเลือดที่อักเสบจะบวมตึง มีลักษณะตีบแคบเนื่องจากมีก้อนลิ่มเลือดอุดอยู่ทั่วๆ ไปในหลอดเลือด ก้อนเลือดจะเป็นฝีมีขนาดเล็กๆ ซึ่งมีเม็ดเลือดขาวและเส้นใยแทรกอยู่ ทำให้เยื่อบุภายในหลอดเลือดผิดปกติ แต่ความยืดหยุ่นของหลอดเลือดยังดีอยู่ ต่อมาหลอดเลือดจะหนาวตัวขึ้นและความยืดหยุ่นลดลง มีการหดตัวและตีบแคบลง เมื่อคลำบริเวณหลอดเลือดจะคลำได้เป็นลำแข็งใต้ผิวหนังทั้งหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดง หากหลอดเลือดตีบแคบมากหรือเกิดการอุดตันจะทำให้การไหลเวียนเลือดลดลงจนเนื้อเยื่อขาดออกซิเจน และกลายเป็นเนื้อตายเมื่อขาดออกซิเจนอย่างรุนแรง มักพบการอักเสบของหลอดเลือดของฝ่าเท้า นิ้วเท้า และขาส่วนที่ต่ำกว่าบริเวณเข่า ส่วนที่พบน้อยคือ ที่มือและแขนส่วนล่าง

อาการ มีอาการปวดแสบปวดร้อนตามปลายมือปลายเท้าจะปวดขณะพัก อาการเจ็บปวดจะทรมานมาก นิ้วเท้าอาจบวมเย็นเฉพาะนิ้วที่อักเสบ มีอาการชาคล้ายกับเข็มแทงชีพจรบริเวณหลอดเลือดแดงที่ (Posterior tibial artery) และหลอดเลือดแดงที่หลังเท้า (Dorsalis pedis artery) จะเบาลงหรือคลำไม่ได้ ในรายที่มีอาการรุนแรง ผิวหนังบริเวณที่อักเสบจะมีสีเขียวคล้ำต่อมาจะเกิดเป็นแผลเรื้อรังและเกิดเนื้อตายบริเวณนิ้วมือและนิ้วเท้า ลักษณะของเนื้อตายจะมีสีน้ำตาลหรือสีดำและค่อยๆ แห้งลง (Dry gangrene) บริเวณที่เป็นเนื้อตายจะไม่เจ็บปวด หากเกิดการติดเชื้อเนื้อตายจะบวมมีน้ำภายใน (Wet gangrene) ผิวหนังจะตกสะเก็ดและเล็บเท้าจะแข็ง การอักเสบของหลอดเลือดที่ขา เท้า และแขน จะเป็นช้ำแล้วช้ำอีก ผิวหนังจะมีลักษณะเป็นปื้นแดง กดตามแนวหลอดเลือดดำจะรู้สึกเจ็บ ภายใน 2-3 สัปดาห์ อาการเจ็บจะหายไปต่อมาผิวหนังบริเวณนั้นจะมีสีคล้ำลง การอักเสบของหลอดเลือดดำจะย้ายที่ไปเรื่อยๆ บางรายอาจมีอาการปวดเมื่อเดินหรือออกกำลังกาย หากมีอาการปวดเท้าหลังทำกิจกรรมแสดงว่าตำแหน่งที่อุดตันอยู่ต่ำกว่าหลอดเลือดแดงที่ข้อพับเข่าด้านใน (Popliteal artery) แต่ถ้ามีอาการปวดน่องหลังทำกิจกรรมแสดงว่าตำแหน่งที่มีการอุดตันลุกลามสูงขึ้นไปถึงหลอดเลือดแดงที่ข้อพับเข่าด้านใน

การวินิจฉัยโรค มีประวัติการสูบบุหรี่หรือมีบุคคลในครอบครัวสูบบุหรี่ เคยมีอาการปวดแสบปวดร้อน ตามปลายมือปลายเท้า เคยมีอาการปวดขณะพัก เคยมีปิ้นแดงและกดเจ็บตามแนวหลอดเลือด การตรวจร่างกายมักพบอาการดังกล่าวข้างต้น การตรวจทางห้องปฏิบัติการไม่มีข้อมูลที่บ่งชี้ในการวินิจฉัยโรคโรคนี้ แต่การเจาะเลือดตรวจนับเม็ดเลือด ระดับยูเรียไนโตรเจน ระดับน้ำตาลในเลือดและระดับไขมันในเลือดจะช่วยแยกโรคหลอดเลือดตีบแข็งจากไขมันในเลือดสูง โรคหลอดเลือดฝ่อ และภาวะเลือดแข็งตัวมากเกินไป การตรวจอื่นๆเช่น การวัดแรงดันเลือดด้วย Doppler ultrasound การวัดความเร็วของการไหลเวียนเลือดในหลอดเลือดแดง การทำสแกนโดยใช้ Thallium-201 perfusion ในรายที่มีแผลเรื้อรังหรือทำ Arteriography เป็นต้น จะพบว่าส่วนตีบตันของหลอดเลือดแดงส่วนปลายโดยหลอดเลือดส่วนต้นยังดีอยู่ หลอดเลือดแดงจะมีลักษณะคดเคี้ยวและตีบแคบเป็นช่วงๆ สลับกับช่วงปกติ

การรักษา ให้เลิกสูบบุหรี่ รักษาแผลเรื้อรังที่เท้าโดยทาผิวหนังที่เท้าด้วยครีมลาโนลินหรือทาโลชั่น ใช้สำลีหรือผ้านุ่มๆ รองระหว่างนิ้ว ใช้รองเท้าที่นุ่มและตัดเฉพาะตัวบุคคลหากมีแผลที่เท้า ทำความสะอาดบาดแผลหรือตัดเนื้อตายออก อาจต้องให้ยาปฏิชีวนะแบบเฉพาะที่ ให้ยาต้านแคลเซียม เช่น Nifedepine ร่วมกับยา Pentoxifylline เช่น Trental ให้พลอสตาแกลนดินอีเข้าทางหลอดเลือดแดงในขนาดต่ำๆ ซึ่งจะช่วยขยายหลอดเลือดอย่างมีประสิทธิภาพและต้านการจับกลุ่มของเกร็ดเลือด รักษาอาการปวดที่รุนแรงและเรื้อรัง โดยให้ยาแก้ปวดชนิดรับประทานให้ยาชาเข้าที่เหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอก (Epidural anecthesia) ให้พรอสตาแกลนดินเข้าทางหลอดเลือดดำและให้ยาละลายลิ่มเลือด หากมีหลอดเลือดดำใกล้ผิวหนังอักเสบ (Superficial phlebitis) ให้ NSAIDs บางรายอาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเอานิ้วที่เน่าตายออก การผ่าตัดเอาประสาทซิมพาเทติกที่ระดับเอวออก (Lumbar sympathectomy) การทำผ่าตัดตกแต่งหรือปลูกหลอดเลือดข้ามผ่านบริเวณที่อุดตันโดยใช้หลอดเลือดเทียม เช่น ใช้ Graft จาก Saphenous vein หรือหลอดเลือดดำจากแขน

การพยาบาล ให้เนื้อเยื่อส่วนปลายได้รับเลือดไปเลี้ยงมากที่สุดโดยจัดให้ผู้ป่วยนอนยกหัวเตียงสูงเล็กน้อย หรือใช้เก้าอี้ที่ปรับเอนไปข้างหลังได้ ขณะนั่งผู้ป่วยควรให้เท้าต่ำเด็กน้อยเพื่อให้เลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อส่วนปลายเพิ่มขึ้นซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการปวด แนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงการนั่งหรือนอนไขว่ห้างและการนั่งท่าหลังโก่งหรือท่างอตัว บรรเทาอาการปวดขาโดยให้ยาแก้ปวดและยานอนหลับตามแผนการรักษา ให้ผู้ป่วยงดสูบบุหรี่ จัดให้อยู่ในที่อบอุ่น อาจสวมถุงเท้าหรือสวมเสื้อผ้าหลายชั้น หลีกเลี่ยงการนวดหรือการใช้แรงกดทับบนแขนขา หากเป็นโรคเบาหวานต้องควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามแผนการรักษา เช่น เฮพาริน เป็นต้น ดูแลผิวหนังบริเวณขาโดยสวมรองเท้าทุกครั้งที่ลงจากเตียง ล้างเท้าด้วยสบู่อ่อนๆ และใช้ผ้าสะอาดถู เช็ดร่องนิ้วเท้าให้แห้งอย่างน้อยวันละครั้ง หากใช้น้ำอุ่นล้างเท้าให้ใช้มือทดสอบอุณหภูมิแทน ใช้โลชั่นทาผิวหนัง ไม่ควรทานระหว่างนิ้วเท้าไม่เกาควรใช้วิธีลูบเบาๆ หากเท้าเย็นควรใส่ถุงเท้าที่ทำด้วยผ้าฝ้ายหรือห่มผ้าป้องกันการบาดเจ็บ รับประทานอาหารที่มีโปรตีนและวิตามินสูง รวมทั้งให้การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่