โรคไข้รูมาติก (Rheumatic fever; RF)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 23, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที

ความหมาย เป็นไข้ที่มีการอักเสบของ Connective tissue โดยเฉพาะของหัวใจ ลิ้นหัวใจ และข้อต่างๆ

สาเหตุ เกิดจากปฏิกิริยาภูมิแพ้ต่อพิษภายนอกของเชื้อ Group A beta- hemolytic Streptococcal pharyngitis มักเกิดหลังจากการเจ็บคอ

พยาธิสรีรภาพ ไข้รูมาติกเป็นปรากฏการณ์จากปฏิกิริยาตอบสนองกับการติดเชื้อ Group A beta-hemolytic Streptococci เพราะบางคนที่มีการติดเชื้อสเตรปโตคอคคัสเป็นโรคไข้รูมาติก แอนติเจนของเชื้อ Group A Strepotcocci จะจับกับตัวรับในหัวใจ กล้ามเนื้อ สมอง และข้อ เป็นเหตุให้เกิดปฏิกิริยาภูมิต้านทานเนื้อเยื่อของตนเอง เนื่องจากมีความคล้ายกันระหว่างแอนติเจนของเชื้อสเตรปโตคอคคัสกับแอนติเจนของเซลล์ในร่างกายเราเอง แอนติบอดีอาจจะทำให้ร่างกายที่แข็งแรงเจ็บป่วยได้โดยการเข้าใจผิด ในระยะแรกหรือระยะเฉียบพลันจะเกิดการอักเสบของหัวใจซึ่งมีผลต่อเยื่อบุผนังด้านในหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจ หรือเยื่อหุ้มหัวใจ ต่อมาจะมีการทำลายที่ลิ้นหัวใจซึ่งทำให้เกิดโรคลิ้นหัวใจแบบเรื้อรัง เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ จะมีเซลล์บวม ส่วนเยื่อบุผนังด้านในหัวใจเป็นสาเหตุทำให้ลิ้นหัวใจบวม เป็นแผลถลอกทำให้ปิดลิ้นหัวใจและเลือด เกล็ดเลือดและไฟบรินไปเกาะที่ลิ้นหัวใจเหมือนลูกปัด ลิ้นหัวใจจะมีแผลเป็นและสูญเสียการยืดหยุ่นและติดกัน เยื่อบุผนังด้านในหัวใจอักเสบมักมีผลกับลิ้นหัวใจไมตรัล ในผู้หญิงและลิ้นเอออร์ติกในผู้ชาย ส่วนลิ้นไตรคัสปิดอาจพบได้ และลิ้นพัลโมนิกพบน้อย

อาการ อาการของโรคไข้รูมาติก ประกอบด้วย อาการที่เป็น Major criteria 2 อย่าง หรือ Major criteria 1 อย่างและ Minor criteria 2 อย่าง

Major criteria ได้แก่ ข้ออักเสบหลายข้อ (Polyarthritis) กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (Carditis) อาการสั่น (Chorea) ตุ่มขึ้นใต้ผิวหนังบริเวณข้อเท้า ข้อเข่า ข้อมือ ข้อศอก (Subcutaneous nodules) อาการผื่นแดงขึ้นแผ่ออกไปรอบเป็นวงขอบแดง ตรงกลางขาว ไม่เจ็บไม่คัน มักขึ้นบริเวณก้นหรือแขนขาส่วนต้น (Erythema Marginatum)

Minor criteria ได้แก่ ไข้ ปวดข้อ มีเลือดออกในจมูก และปวดท้อง อาการทางคลินิก หัวใจ จะพบลิ้นหัวใจไมทรัลและเอออร์ติกตีบ ข้อ บวม ข้ออักเสบ โดยเฉพาะข้อเข่า ข้อศอก ข้อสะโพก ข้อไหล่และข้อมือ ผิวหนัง มีตุ่มแดงบริเวณลำตัวและตามแขนขา เส้นประสาท มีอาการสั่น นอกจากนี้ มีไข้ต่ำๆ เลือดกำเดาออก ปวดท้อง ปวดข้อ อ่อนเพลีย เหนื่อยล้า ซีด เบื่ออาหาร น้ำหนักลด

การวินิจฉัยโรค ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ พบ PR interval ยาว, Erythrocyte sedimentation rate (ESR) สูง C-Reactive protein สูง มีประวัติเป็น Acute rheumatic fever มาก่อน

การรักษา ให้ยา Aspirin ขนาดสูง และ Corticosteroid เพื่อลดอาการบวมของข้อ อาจให้ Sedative ให้ยาปฏิชีวนะ เช่น Penicillin G (Benzyl Penicillin) ทางหลอดเลือดดำ หรือให้ยา Benzathine Penicillin ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือให้ Erythromycin ทางปาก หรือ Vancomycin ทางหลอดเลือดดำ เป็นต้น ตามแผนการรักษา

การพยาบาล ให้ยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะตามแผนการรักษา ให้พักผ่อนให้เพียงพอ จำกัดกิจกรรม ให้ผู้ป่วยพักการใช้ข้อต่างๆ ให้มากที่สุด ให้รับประทานอาหารทีละน้อย บ่อยครั้งเพื่อให้ได้สารอาหารเพียงพอ

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่