โรคหัวใจ พีดีเอ (Patent ductus arteriosus; PDA)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 24, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย เป็นโรคหลอดเลือดแดงที่เชื่อมระหว่างหลอดเลือดแดงใหญ่และหลอดเลือดแดงพัลโรนารี ซึ่งเป็นทางผ่านของเลือดในขณะที่ทารกอยู่ในครรภ์ไม่ปิดหลังเกิด ซึ่งปกติปิดภายใน 2-3 สัปดาห์หลังเกิด ทำให้ระบบการไหลเวียนของเลือดในร่างกายและของปอด มีทางเชื่อมต่อกับเลือดแดงจึงไหลไปปอดมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากหลอดเลือดแดงใหญ่มีความดันสูงกว่าหลอดเลือดแดงของปอด

สาเหตุ เกิดจากมารดาติดเชื้อหัดเยอรมันในระยะ 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ซึ่งเชื้อจะไปขัดขวางการสร้าง Ductus Arteriosus หรือเกิดจากภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำทำให้แรงดันออกซิเจนต่ำ และทำให้ Ductus Arteriosus ไม่ปิด หรือเกิดจากทารกเกิดก่อนกำหนดทำให้การเพิ่มของแรงดันออกซิเจนในเลือดน้อยเนื่องจากทารกหายใจเองได้ไม่ดี ภายหลังเกิด Ductus Arteriosus จึงไม่ปิด

พยาธิสรีรภาพ ทารกแต่ละคนมีขนาดของ Ductus Arteriosus แตกต่างกัน ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร กว้างน้อยกว่า 1 เซนติเมตรและมีหูรูด ภายหลังเกิดทารกเริ่มหายใจทำให้ความดันออกซิเจนในเลือดที่ไหลผ่าน Ductus Arteriosus มีปริมาณสูงขึ้น มีผลให้กล้ามเนื้อเรียบของผนัง Ductus Arteriosus เกิดการหดตัว กระบวนการนี้เริ่มภายใน 10-15 ชั่วโมงหลังเกิด หลังจากนั้น Endothelium จะมีความหนาขึ้น และเกิดลิ่มเลือดที่ผนัง Ductus Arteriosus ทำให้รูภายใน Ductus Arteriosus ตีบตันอย่างถาวร และจะปิดสนิทเมื่อทารกอายุประมาณ 2-3 สัปดาห์ ในรายที่ Ductus Arteriosus ไม่ปิดหลังเกิดทำให้เกิดการเชื่อมต่อระหว่างเลือดแดงพัลโมนารีและหลอดเลือดแดงใหญ่เกิดภาวะพีดีเอ (PDA) ขึ้น และในระยะหลังทารกเกิด เมื่อความต้านทานในหลอดเลือดแดงของปอดลดต่ำลง ความดันในหลอดเลือดแดงของปอดในช่วงหัวใจบีบตัวและคลายตัวจะต่ำกว่าในหลอดเลือดแดงใหญ่ เลือดจากหลอดเลือดแดงใหญ่จึงไหลผ่านพีดีเอ ไปยังหลอดเลือดแดงของปอดทั้งในช่วงหัวใจบีบตัวและคลายตัว เกิดภาวะ Left-to-Right Shunt ขึ้น เลือดแดงที่ออกจากหัวใจไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายจึงปนกับเลือดดำที่ออกจากหัวใจไปปอด และไหลกลับเข้าหัวใจห้องบนและห้องล่างซ้ายมากขึ้นตามไปด้วย หัวใจด้านซ้ายทั้ง 2 ห้องจึงทำหน้าที่เพิ่มมากขึ้นและขยายออก หากหัวใจไม่สามารถปรับสภาพได้ เลือดจะคั่งอยู่ที่ปอด ทำให้ความดันของหัวใจห้องล่างขวามีมากกว่าข้างซ้าย ทำให้เกิดภาวะหัวใจโตร่วมด้วย หากเป็นอยู่นานหัวใจของห้องขวาจะไม่สามารถทำงานได้ และจะเกิดภาวะหัวใจวาย

อาการ ขึ้นอยู่กับขนาดของความผิดปกติที่เกิดขึ้น บางรายอาจไม่แสดงอาการให้เห็นหรือไม่ปรากฏอาการของภาวะหัวใจวาย แต่อาจตรวจพบการเต้นของหัวใจผิดปกติมีเสียงคล้ายเสียงฟู่ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคหัวใจพีดีเอ มีเสียงฟู่เริ่มต้นจากเสียงหนึ่งของหัวใจและดังขึ้นเรื่อยๆ จนดังมากที่สุดที่ช่วงปลายของหัวใจบีบตัวกลบเสียงสองของหัวใจและดังไปจนถึงช่วงหัวใจคลายตัวและลดลงก่อนเริ่มเสียงหนึ่งใหม่ เสียงฟู่นี้จะฟังได้ชัดที่สุดบริเวณช่องซี่โครงที่ 2 ด้านซ้ายค่อนไปทางด้านข้าง บริเวณแนวเส้นกลางของกระดูกไหปลาร้า นอกจากนี้ผู้ป่วยยังมีภาวะความดันชีพจรกว้าง ชีพจรเต้นแรง จากการที่มีเลือดไหลออกจากหลอดเลือดแดงใหญ่ไปหลอดเลือดแดงของปอด เมื่อวางฝ่ามือบนหน้าอกจะพบว่ามีการสั่นสะเทือนหรือหน้าอกมีการเคลื่อนไหวมากกว่าปกติ ผู้ป่วยทารกโรคหัวใจพีดีเอจะซีดและเหนื่อยง่าย จึงมีโอกาสเกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจได้ง่าย อาจพบหัวใจโต ปอดบวมน้ำ และหัวใจวาย อาจพบเยื่อบุหัวใจติดเชื้อแบคทีเรีย และอาจพบหลอดเลือดปอดอุดตันเพราะการมีเลือดคั่งในปอดมาก

การวินิจฉัยโรค จากประวัติการเป็นโรคหรือความพิการในครอบครัว การติดเชื้อหัดเยอรมันขณะมารดาตั้งครรภ์ในระยะ 3 เดือนแรก มารดาเป็นเบาหวาน ดื่มสุรา ได้รับรังสี รับประทานยา Thalidomide ในระหว่างตั้งครรภ์  การคลอดก่อนกำหนด ประวัติการเจ็บป่วยและการเจริญเติบโตและพัฒนาการของผู้ป่วย ตรวจร่างกายพบอาการดังกล่าวมาแล้ว เช่น ตรวจพบการเต้นของหัวใจผิดปกติมีเสียงคล้ายเสียงฟู่ มีความดันชีพจรกว้าง ชีพจรเต้นแรง มีอาการซีดและเหนื่อยง่าย หัวใจโต ปอดบวมน้ำ หัวใจล้มเหลว จากการตรวจพิเศษ เช่น เอกซเรย์พบหัวใจห้องล่างซ้ายมีขนาดใหญ่ พบคลื่นไฟฟ้าหัวใจ พบ P wave กว้างกว่าปกติ ตรวจด้วยเครื่องเสียงสะท้อนหัวใจจะช่วยบอกขนาดของ PDA นอกจากนี้มีการสวนหัวใจและการฉีดสีด้วย ซึ่งอาจพบว่าหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจตีบตัน ผู้ป่วยอาจมีอาการเหนื่อยง่ายเวลาเล่นเมื่อเปรียบเทียบกับเด็กอื่น อาจมีอาการเหนื่อยหอบ หายใจเร็ว เหงื่อออกมากเวลาดูดนม น้ำหนักขึ้นช้า การเจริญเติบโตช้ากว่าปกติ

การรักษา ให้ยา Indomethacin ซึ่งเป็นยาต้านพลอสตาแกลนดิน จะช่วยให้รูรั่วปิดในเด็กทารก การผ่าตัดช่องอก เพื่อผูกรูรั่วเมื่อไม่สามารถรักษาด้วยยา อาจใช้วิธีส่องกล้องทางทรวงอกเพื่อผูกรูรั่ว ให้ยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันเชื้อที่ทำให้เยื่อบุผนังด้านในหัวใจอักเสบ รักษาภาวะหัวใจวายโดยจำกัดน้ำ ให้ยาขับปัสสาวะและให้ยาดิจอกซิน การรักษาอื่นๆ รวมถึงการทำ Cardiac catheterization เพื่อขจัดเอาทางเชื่อมออก

การพยาบาล ดูแลด้วยเครื่อง Monitor สอนผู้ป่วยและครอบครัวและดูแลด้านอารมณ์ ให้เฝ้าระวังอาการของ PDA ในผู้ป่วยทารกคลอดก่อนกำหนด ประเมินสัญญาณชีพจร ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (Electrocardiography; ECG) ระดับของอิเล็กโทรไลต์ และนำเข้า-ออก บันทึกการตอบสนองของการรักษาด้วยยาขับปัสสาวะ หากทารกได้รับการรักษาด้วยยา Indomethacin ให้ดูแลผลข้างเคียงของยา เช่น ท้องเสีย ตัวตาเหลือง เลือดออก และไตเสียหน้าที่ ก่อนผ่าตัดอธิบายการรักษาและตรวจแก่บิดามารดาหรือบอกเด็กและบิดามารดาถึงภายหลังผ่าตัดผู้ป่วยจะต้องอยู่ใน ICU และจะต้องให้ IV line, Monitor และเครื่องมือต่างๆ ที่อาจให้หลังผ่าตัดทันทีหลังผ่าตัดเด็กอาจจะมีสายวัด CVP, Arterial line จะต้องดูแลสัญญาณชีพ น้ำเข้า-ออก ความดันหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำอย่างเคร่งครัด บรรเทาอาการปวด ก่อนให้ผู้ป่วยกลับบ้านให้คำแนะนำ ให้ลดกิจกรรม

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่