โรคหัวใจ พีดีเอ (Patent ductus arteriosus; PDA)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 24, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย เป็นโรคหลอดเลือดแดงที่เชื่อมระหว่างหลอดเลือดแดงใหญ่และหลอดเลือดแดงพัลโรนารี ซึ่งเป็นทางผ่านของเลือดในขณะที่ทารกอยู่ในครรภ์ไม่ปิดหลังเกิด ซึ่งปกติปิดภายใน 2-3 สัปดาห์หลังเกิด ทำให้ระบบการไหลเวียนของเลือดในร่างกายและของปอด มีทางเชื่อมต่อกับเลือดแดงจึงไหลไปปอดมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากหลอดเลือดแดงใหญ่มีความดันสูงกว่าหลอดเลือดแดงของปอด

สาเหตุ เกิดจากมารดาติดเชื้อหัดเยอรมันในระยะ 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ซึ่งเชื้อจะไปขัดขวางการสร้าง Ductus Arteriosus หรือเกิดจากภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำทำให้แรงดันออกซิเจนต่ำ และทำให้ Ductus Arteriosus ไม่ปิด หรือเกิดจากทารกเกิดก่อนกำหนดทำให้การเพิ่มของแรงดันออกซิเจนในเลือดน้อยเนื่องจากทารกหายใจเองได้ไม่ดี ภายหลังเกิด Ductus Arteriosus จึงไม่ปิด

พยาธิสรีรภาพ ทารกแต่ละคนมีขนาดของ Ductus Arteriosus แตกต่างกัน ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร กว้างน้อยกว่า 1 เซนติเมตรและมีหูรูด ภายหลังเกิดทารกเริ่มหายใจทำให้ความดันออกซิเจนในเลือดที่ไหลผ่าน Ductus Arteriosus มีปริมาณสูงขึ้น มีผลให้กล้ามเนื้อเรียบของผนัง Ductus Arteriosus เกิดการหดตัว กระบวนการนี้เริ่มภายใน 10-15 ชั่วโมงหลังเกิด หลังจากนั้น Endothelium จะมีความหนาขึ้น และเกิดลิ่มเลือดที่ผนัง Ductus Arteriosus ทำให้รูภายใน Ductus Arteriosus ตีบตันอย่างถาวร และจะปิดสนิทเมื่อทารกอายุประมาณ 2-3 สัปดาห์ ในรายที่ Ductus Arteriosus ไม่ปิดหลังเกิดทำให้เกิดการเชื่อมต่อระหว่างเลือดแดงพัลโมนารีและหลอดเลือดแดงใหญ่เกิดภาวะพีดีเอ (PDA) ขึ้น และในระยะหลังทารกเกิด เมื่อความต้านทานในหลอดเลือดแดงของปอดลดต่ำลง ความดันในหลอดเลือดแดงของปอดในช่วงหัวใจบีบตัวและคลายตัวจะต่ำกว่าในหลอดเลือดแดงใหญ่ เลือดจากหลอดเลือดแดงใหญ่จึงไหลผ่านพีดีเอ ไปยังหลอดเลือดแดงของปอดทั้งในช่วงหัวใจบีบตัวและคลายตัว เกิดภาวะ Left-to-Right Shunt ขึ้น เลือดแดงที่ออกจากหัวใจไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายจึงปนกับเลือดดำที่ออกจากหัวใจไปปอด และไหลกลับเข้าหัวใจห้องบนและห้องล่างซ้ายมากขึ้นตามไปด้วย หัวใจด้านซ้ายทั้ง 2 ห้องจึงทำหน้าที่เพิ่มมากขึ้นและขยายออก หากหัวใจไม่สามารถปรับสภาพได้ เลือดจะคั่งอยู่ที่ปอด ทำให้ความดันของหัวใจห้องล่างขวามีมากกว่าข้างซ้าย ทำให้เกิดภาวะหัวใจโตร่วมด้วย หากเป็นอยู่นานหัวใจของห้องขวาจะไม่สามารถทำงานได้ และจะเกิดภาวะหัวใจวาย

อาการ ขึ้นอยู่กับขนาดของความผิดปกติที่เกิดขึ้น บางรายอาจไม่แสดงอาการให้เห็นหรือไม่ปรากฏอาการของภาวะหัวใจวาย แต่อาจตรวจพบการเต้นของหัวใจผิดปกติมีเสียงคล้ายเสียงฟู่ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของโรคหัวใจพีดีเอ มีเสียงฟู่เริ่มต้นจากเสียงหนึ่งของหัวใจและดังขึ้นเรื่อยๆ จนดังมากที่สุดที่ช่วงปลายของหัวใจบีบตัวกลบเสียงสองของหัวใจและดังไปจนถึงช่วงหัวใจคลายตัวและลดลงก่อนเริ่มเสียงหนึ่งใหม่ เสียงฟู่นี้จะฟังได้ชัดที่สุดบริเวณช่องซี่โครงที่ 2 ด้านซ้ายค่อนไปทางด้านข้าง บริเวณแนวเส้นกลางของกระดูกไหปลาร้า นอกจากนี้ผู้ป่วยยังมีภาวะความดันชีพจรกว้าง ชีพจรเต้นแรง จากการที่มีเลือดไหลออกจากหลอดเลือดแดงใหญ่ไปหลอดเลือดแดงของปอด เมื่อวางฝ่ามือบนหน้าอกจะพบว่ามีการสั่นสะเทือนหรือหน้าอกมีการเคลื่อนไหวมากกว่าปกติ ผู้ป่วยทารกโรคหัวใจพีดีเอจะซีดและเหนื่อยง่าย จึงมีโอกาสเกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจได้ง่าย อาจพบหัวใจโต ปอดบวมน้ำ และหัวใจวาย อาจพบเยื่อบุหัวใจติดเชื้อแบคทีเรีย และอาจพบหลอดเลือดปอดอุดตันเพราะการมีเลือดคั่งในปอดมาก

การวินิจฉัยโรค จากประวัติการเป็นโรคหรือความพิการในครอบครัว การติดเชื้อหัดเยอรมันขณะมารดาตั้งครรภ์ในระยะ 3 เดือนแรก มารดาเป็นเบาหวาน ดื่มสุรา ได้รับรังสี รับประทานยา Thalidomide ในระหว่างตั้งครรภ์  การคลอดก่อนกำหนด ประวัติการเจ็บป่วยและการเจริญเติบโตและพัฒนาการของผู้ป่วย ตรวจร่างกายพบอาการดังกล่าวมาแล้ว เช่น ตรวจพบการเต้นของหัวใจผิดปกติมีเสียงคล้ายเสียงฟู่ มีความดันชีพจรกว้าง ชีพจรเต้นแรง มีอาการซีดและเหนื่อยง่าย หัวใจโต ปอดบวมน้ำ หัวใจล้มเหลว จากการตรวจพิเศษ เช่น เอกซเรย์พบหัวใจห้องล่างซ้ายมีขนาดใหญ่ พบคลื่นไฟฟ้าหัวใจ พบ P wave กว้างกว่าปกติ ตรวจด้วยเครื่องเสียงสะท้อนหัวใจจะช่วยบอกขนาดของ PDA นอกจากนี้มีการสวนหัวใจและการฉีดสีด้วย ซึ่งอาจพบว่าหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจตีบตัน ผู้ป่วยอาจมีอาการเหนื่อยง่ายเวลาเล่นเมื่อเปรียบเทียบกับเด็กอื่น อาจมีอาการเหนื่อยหอบ หายใจเร็ว เหงื่อออกมากเวลาดูดนม น้ำหนักขึ้นช้า การเจริญเติบโตช้ากว่าปกติ

การรักษา ให้ยา Indomethacin ซึ่งเป็นยาต้านพลอสตาแกลนดิน จะช่วยให้รูรั่วปิดในเด็กทารก การผ่าตัดช่องอก เพื่อผูกรูรั่วเมื่อไม่สามารถรักษาด้วยยา อาจใช้วิธีส่องกล้องทางทรวงอกเพื่อผูกรูรั่ว ให้ยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันเชื้อที่ทำให้เยื่อบุผนังด้านในหัวใจอักเสบ รักษาภาวะหัวใจวายโดยจำกัดน้ำ ให้ยาขับปัสสาวะและให้ยาดิจอกซิน การรักษาอื่นๆ รวมถึงการทำ Cardiac catheterization เพื่อขจัดเอาทางเชื่อมออก

การพยาบาล ดูแลด้วยเครื่อง Monitor สอนผู้ป่วยและครอบครัวและดูแลด้านอารมณ์ ให้เฝ้าระวังอาการของ PDA ในผู้ป่วยทารกคลอดก่อนกำหนด ประเมินสัญญาณชีพจร ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (Electrocardiography; ECG) ระดับของอิเล็กโทรไลต์ และนำเข้า-ออก บันทึกการตอบสนองของการรักษาด้วยยาขับปัสสาวะ หากทารกได้รับการรักษาด้วยยา Indomethacin ให้ดูแลผลข้างเคียงของยา เช่น ท้องเสีย ตัวตาเหลือง เลือดออก และไตเสียหน้าที่ ก่อนผ่าตัดอธิบายการรักษาและตรวจแก่บิดามารดาหรือบอกเด็กและบิดามารดาถึงภายหลังผ่าตัดผู้ป่วยจะต้องอยู่ใน ICU และจะต้องให้ IV line, Monitor และเครื่องมือต่างๆ ที่อาจให้หลังผ่าตัดทันทีหลังผ่าตัดเด็กอาจจะมีสายวัด CVP, Arterial line จะต้องดูแลสัญญาณชีพ น้ำเข้า-ออก ความดันหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำอย่างเคร่งครัด บรรเทาอาการปวด ก่อนให้ผู้ป่วยกลับบ้านให้คำแนะนำ ให้ลดกิจกรรม

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่