ภาวะหลอดเลือดแดงอุดตันเฉียบพลัน (Acute arterial occlusion)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 23, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย

เป็นการอุดตันที่หลอดเลือดแดงทันทีทันใด ทำให้เลือดไหลไปสู่แขน ขา หรือเนื้อเยื่อส่วนปลายที่อยู่ต่ำกว่าบริเวณที่อุดตันลดลง และเกิดเนื้อตายขึ้น

สาเหตุ

เกิดจากก้อนลิ่มเลือด (Thrombosis) อุดตันชนิดเฉียบพลัน (Acute arterial thrombosis) ซึ่งเป็นการอุดตันของหลอดเลือดจากก้อนลิ้มเลือดที่เกิดตรงบริเวณที่มีการอุดตันเนื่องจากบริเวณนั้นมีความผิดปกติของผนังหลอดเลือดอยู่ก่อน เช่น ผนังหลอดเลือดที่ตีบแข็ง (Atherosclerosis) มีแผลที่ผนังหลอดเลือด เป็นต้น ทำให้การไหลเวียนเลือดช้าลงและมีเลือดคั่งซึ่งเลือดอาจไหลเซาะเข้าไปในชั้นระหว่างผนังหลอดเลือดจนเกิดก้อนเลือด ทำให้เกิดการอุดตันอย่างเฉียบพลันได้ อาจเกิดจากผนังหลอดเลือด Popliteal artery โป่งพอง (Popliteal aneurysm) ซึ่งเป็นการอุดตันของหลอดเลือดทันทีทันใดจากการหลุดลอยของเอมโบไล มักหลุดลอยมาจากหัวใจ

ในผู้ป่วยโรคลิ้นหัวใจรูมาติก ผู้ป่วยที่ใส่ลิ้นหัวใจเทียม กล้ามเนื้อหัวใจตาย และผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะแบบหัวใจห้องบนสั่น เอมโบไลอาจหลุดลอยมาจากผนังหลอดเลือดที่ได้รับบาดเจ็บจากการกระทบกระแทกจนทำให้หลอดเลือดแดงฉีกขาด จากการตรวจวินิจฉัยและการรักษา เช่น การแทงเข็ม การทำ Angiography การใส่สายสวนเข้าไปในหัวใจ การทำผ่าตัด เป็นต้น บางรายอาจเกิดจากก้อนลิ่มเลือดหลุดจากแผ่นไขมันลอยไปในกระแสเลือดและไปอุดตันในหลอดเลือดขนาดเล็ก ก้อนเอมโบไลมักหลุดไปที่แขน ขา และสอง ส่วนใหญ่พบที่ขา มักพบการอุดตันมากกว่าครึ่งหนึ่งใน Superficial femoral artery และ Popliteal artery

พยาธิสรีรภาพ

เป็นผลจากก้อนลิ่มเลือดเฉพาะที่หรือเอมโบไลที่หลุดลอยมาในกระแสเลือดไปอุดตันในหลอดเลือดแดงเล็กๆ ซึ่งทำให้เลือดไปเลี้ยงร่างกายส่วนที่อยู่ต่ำกว่าบริเวณที่ถูกอุดตันลดลง การอุดตันของหลอดเลือดแดงอย่างเฉียบพลันจะทำให้ค่าเฉลี่ยของแรงดันในหลอดเลือดแดงส่วนปลายลดลง ส่งผลให้ความดันออกซิเจนในเนื้อเยื่อลดลง นอกจากนี้ผู้ที่มีหลอดเลือดแดงอุดตันอย่างเฉียบพลันมักจะเป็นผู้ที่หัวใจบีบตัวได้ไม่แรง เลือดไหลเวียนช้ากว่าปกติ จำนวนเม็ดเลือดแดงต่ำหรือขาดสารน้ำจากปัจจัยเหล่านี้ทำให้อวัยวะที่หล่อเลี้ยงด้วยเลือดจากหลอดเลือดที่อุดตันได้รับสารอาหารและออกสิเจนไม่เพียงพอกับการเผาผลาญ ทำให้เกิดภาวะเนื้อเยื่อขาดเลือดและเกิดเนื้อตายในที่สุด

อาการ

มีอาการปวดแสบปวดร้อนที่อวัยวะที่อยู่ต่ำกว่าส่วนที่อุดตันทันทีทันใด และจะปวดเพิ่มขึ้นอย่างรุนแรงและรวดเร็ว แล้วค่อยๆ หายไปช้าๆ ใช้เวลาหลายชั่วโมง การเคลื่อนไหวทุกชนิดจะทำให้ปวดขาข้างนั้นมากขึ้น

อาการในระยะเริ่มแรก ได้แก่ รู้สึกเย็นที่มือและเท้า มีอาการชา ผิวหนังซีด กล้ามเนื้ออ่อนแรง แขนขาอาจเป็นอัมพาตและคลำชีพจรบริเวณที่อยู่ต่ำกว่าจุดที่อุดตันได้เบาลงหรือคลำไม่ได้เลย

การวินิจฉัยโรค

มีประวัติเป็นโรคหัวใจ เช่น โรคหัวใจรูมาติก โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย ภาวะหัวใจล้มเหลว เป็นต้น เคยได้รับการตรวจวินิจฉัยโรคโดยการสอดใส่อุปกรณ์เข้าไปในหัวใจทางหลอดเลือดดำ มีแผลจากการแทงเข็มเข้าหลอดเลือดผ่านทางผิวหนัง หรือได้รับการผ่าตัด ตรวจร่างกายพบอาการที่แสดงว่ามีการอุดตันของหลอดเลือดอย่างเฉียบพลันดังอาการข้างต้น การตรวจด้วยเครื่องมือวัดแรงดันเลือดด้วย Doppler ultrasound การทำ Angiography จะทำให้ทราบถึงตำแหน่งและความรุนแรงของการอุดตัน การตรวจหลอดเลือดด้วย Magnetic resonance imaging (MRI)

การรักษา

โดยให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น Heparin, Coumadin เป็นต้น ให้ยาละลายลิ่มเลือด เช่น Streptokinase, Pressin เป็นต้น ให้ยาขยายหลอดเลือดที่ออกฤทธิ์ปิดกั้นตัวรับแอลฟาที่ผนังหลอดเลือด เช่น Minipress หากรักษาด้วยยาไม่ได้ผล จะต้องตกแต่งภายในหลอดเลือดใหม่ หรือทำผ่าตัดเพื่อขจัดสิ่งอุดตันออก โดยการขยายหลอดเลือดโดยใช้บอลลูนด้วยวิธีผ่านทางผิวหนัง การใช้แสงเลเซอร์ร่วมกับการขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูน (Laser-assisted ballon angioplasty; LABA) การเลาะแผ่นไขมันออกจากผนังของหลอดเลือดส่วนปลายโดยตรงโดยผ่านทางผิวหนัง การใส่สเตนท์ไว้ในหลอดเลือด ทำผ่าตัดเปิดหลอดเลือดเพื่อขจัดสิ่งที่อุดตันออก (Endarterectomy) การผ่าตัดเพื่อนำเอาก้อนลิ่มเลือด (Thrombectomy) หรือเอมโบไลออก (Embolectomy) การปลูกหลอดเลือดข้ามผ่านบริเวณที่อุดตัน และภายหลังผ่าตัดจะให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดร่วมกับยาปฏิชีวนะ เพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือดและการติดเชื้อ

การพยาบาล

ส่งเสริมให้เนื้อเยื่อส่วนปลายได้รับเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อได้ดีขึ้น โดยจัดท่าให้ผู้ป่วยนอนราบหรือในท่าศีรษะสูงเล็กน้อย วางแขนหรือขาข้างที่มีพยาธิสภาพในแนวราบหรือวางในระดับต่ำเล็กน้อย ไม่ควรยกสูง แนะนำผู้ป่วยไม่ให้นอนหรือนั่งไขว่ห้าง ให้ผู้ป่วยนอนพักบนเตียงในห้องที่มีอุณหภูมิพอเหมาะประมาณ 27-30 องศาเซลเซียส เพื่อให้การไหลเวียนเลือดดีควรสวมถุงเท้าเมื่ออากาศเย็น

ให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามแผนการรักษา เช่น Heparin, Streptokinase ให้ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น Aspirin, Dipyridamole (Persantin) และสังเกตผลข้างเคียงของยา ขจัดสิ่งที่จะกระตุ้นให้ผู้ป่วยมีความเครียดและวิตกกังวล แนะนำให้ผู้ป่วยงดสูบบุหรี่ เพราะนิโคตินในบุหรี่จะทำให้หลอดเลือดหดตัว

ติดตามการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับการไหลเวียนเลือดบริเวณที่มีการอุดตัน โดยประเมินอาการปวด สี และอุณหภูมิของผิวหนัง รวมทั้งการรับความรู้สึก ตลอดจนติดตามชีพจรจากหลอดเลือดส่วนปลายทั้งสองข้างว่ายังคลำได้หรือไม่ มีความแรงของชีพจรทั้งสองข้างเท่ากันหรือไม่ และติดตามผลการให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาละลายลิ่มเลือดจากค่า Prothrombin time, Partial thromboplastin time เกล็ดเลือด และการแข็งตัวของเลือด (Coagulation)

บรรเทาอาการปวดและไม่สุขสบายโดยให้พักผ่อนในท่าที่สบาย เงียบสงบและให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย ให้ยาบรรเทาอาการปวด เช่น Paracetamol ตามแผนการรักษา

ป้องกันอุบัติเหตุโดยระมัดระวังการกระทบกระแทก ให้การพยาบาลอย่างเบามือ ไม่ควรวัดความดันเลือดหรือให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำของอวัยวะที่มีเนื้อเยื่อขาดเลือด ไม่มัดมือหรือเท้าข้างที่มีการอุดตันของหลอดเลือด และไม่นำของหนักทับอวัยวะนั้น ผ่าห่มไม่ควรมีน้ำหนักมาก หุ้มราวข้างเตียงด้วยผ้านุ่มๆ และใช้หมอนรองระหว่างขาทั้งสองข้าง ดูแลและกระตุ้นให้ผู้ป่วยพลิกตะแคงตัวอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง ลดความกลัวและความวิตกกังวล รวมทั้งให้การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่