ภาวะหลอดเลือดแดงอุดตันเฉียบพลัน (Acute arterial occlusion)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 23, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที

ความหมาย

เป็นการอุดตันที่หลอดเลือดแดงทันทีทันใด ทำให้เลือดไหลไปสู่แขน ขา หรือเนื้อเยื่อส่วนปลายที่อยู่ต่ำกว่าบริเวณที่อุดตันลดลง และเกิดเนื้อตายขึ้น

สาเหตุ

เกิดจากก้อนลิ่มเลือด (Thrombosis) อุดตันชนิดเฉียบพลัน (Acute arterial thrombosis) ซึ่งเป็นการอุดตันของหลอดเลือดจากก้อนลิ้มเลือดที่เกิดตรงบริเวณที่มีการอุดตันเนื่องจากบริเวณนั้นมีความผิดปกติของผนังหลอดเลือดอยู่ก่อน เช่น ผนังหลอดเลือดที่ตีบแข็ง (Atherosclerosis) มีแผลที่ผนังหลอดเลือด เป็นต้น ทำให้การไหลเวียนเลือดช้าลงและมีเลือดคั่งซึ่งเลือดอาจไหลเซาะเข้าไปในชั้นระหว่างผนังหลอดเลือดจนเกิดก้อนเลือด ทำให้เกิดการอุดตันอย่างเฉียบพลันได้ อาจเกิดจากผนังหลอดเลือด Popliteal artery โป่งพอง (Popliteal aneurysm) ซึ่งเป็นการอุดตันของหลอดเลือดทันทีทันใดจากการหลุดลอยของเอมโบไล มักหลุดลอยมาจากหัวใจ

ในผู้ป่วยโรคลิ้นหัวใจรูมาติก ผู้ป่วยที่ใส่ลิ้นหัวใจเทียม กล้ามเนื้อหัวใจตาย และผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะแบบหัวใจห้องบนสั่น เอมโบไลอาจหลุดลอยมาจากผนังหลอดเลือดที่ได้รับบาดเจ็บจากการกระทบกระแทกจนทำให้หลอดเลือดแดงฉีกขาด จากการตรวจวินิจฉัยและการรักษา เช่น การแทงเข็ม การทำ Angiography การใส่สายสวนเข้าไปในหัวใจ การทำผ่าตัด เป็นต้น บางรายอาจเกิดจากก้อนลิ่มเลือดหลุดจากแผ่นไขมันลอยไปในกระแสเลือดและไปอุดตันในหลอดเลือดขนาดเล็ก ก้อนเอมโบไลมักหลุดไปที่แขน ขา และสอง ส่วนใหญ่พบที่ขา มักพบการอุดตันมากกว่าครึ่งหนึ่งใน Superficial femoral artery และ Popliteal artery

พยาธิสรีรภาพ

เป็นผลจากก้อนลิ่มเลือดเฉพาะที่หรือเอมโบไลที่หลุดลอยมาในกระแสเลือดไปอุดตันในหลอดเลือดแดงเล็กๆ ซึ่งทำให้เลือดไปเลี้ยงร่างกายส่วนที่อยู่ต่ำกว่าบริเวณที่ถูกอุดตันลดลง การอุดตันของหลอดเลือดแดงอย่างเฉียบพลันจะทำให้ค่าเฉลี่ยของแรงดันในหลอดเลือดแดงส่วนปลายลดลง ส่งผลให้ความดันออกซิเจนในเนื้อเยื่อลดลง นอกจากนี้ผู้ที่มีหลอดเลือดแดงอุดตันอย่างเฉียบพลันมักจะเป็นผู้ที่หัวใจบีบตัวได้ไม่แรง เลือดไหลเวียนช้ากว่าปกติ จำนวนเม็ดเลือดแดงต่ำหรือขาดสารน้ำจากปัจจัยเหล่านี้ทำให้อวัยวะที่หล่อเลี้ยงด้วยเลือดจากหลอดเลือดที่อุดตันได้รับสารอาหารและออกสิเจนไม่เพียงพอกับการเผาผลาญ ทำให้เกิดภาวะเนื้อเยื่อขาดเลือดและเกิดเนื้อตายในที่สุด

อาการ

มีอาการปวดแสบปวดร้อนที่อวัยวะที่อยู่ต่ำกว่าส่วนที่อุดตันทันทีทันใด และจะปวดเพิ่มขึ้นอย่างรุนแรงและรวดเร็ว แล้วค่อยๆ หายไปช้าๆ ใช้เวลาหลายชั่วโมง การเคลื่อนไหวทุกชนิดจะทำให้ปวดขาข้างนั้นมากขึ้น

อาการในระยะเริ่มแรก ได้แก่ รู้สึกเย็นที่มือและเท้า มีอาการชา ผิวหนังซีด กล้ามเนื้ออ่อนแรง แขนขาอาจเป็นอัมพาตและคลำชีพจรบริเวณที่อยู่ต่ำกว่าจุดที่อุดตันได้เบาลงหรือคลำไม่ได้เลย

การวินิจฉัยโรค

มีประวัติเป็นโรคหัวใจ เช่น โรคหัวใจรูมาติก โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย ภาวะหัวใจล้มเหลว เป็นต้น เคยได้รับการตรวจวินิจฉัยโรคโดยการสอดใส่อุปกรณ์เข้าไปในหัวใจทางหลอดเลือดดำ มีแผลจากการแทงเข็มเข้าหลอดเลือดผ่านทางผิวหนัง หรือได้รับการผ่าตัด ตรวจร่างกายพบอาการที่แสดงว่ามีการอุดตันของหลอดเลือดอย่างเฉียบพลันดังอาการข้างต้น การตรวจด้วยเครื่องมือวัดแรงดันเลือดด้วย Doppler ultrasound การทำ Angiography จะทำให้ทราบถึงตำแหน่งและความรุนแรงของการอุดตัน การตรวจหลอดเลือดด้วย Magnetic resonance imaging (MRI)

การรักษา

โดยให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น Heparin, Coumadin เป็นต้น ให้ยาละลายลิ่มเลือด เช่น Streptokinase, Pressin เป็นต้น ให้ยาขยายหลอดเลือดที่ออกฤทธิ์ปิดกั้นตัวรับแอลฟาที่ผนังหลอดเลือด เช่น Minipress หากรักษาด้วยยาไม่ได้ผล จะต้องตกแต่งภายในหลอดเลือดใหม่ หรือทำผ่าตัดเพื่อขจัดสิ่งอุดตันออก โดยการขยายหลอดเลือดโดยใช้บอลลูนด้วยวิธีผ่านทางผิวหนัง การใช้แสงเลเซอร์ร่วมกับการขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูน (Laser-assisted ballon angioplasty; LABA) การเลาะแผ่นไขมันออกจากผนังของหลอดเลือดส่วนปลายโดยตรงโดยผ่านทางผิวหนัง การใส่สเตนท์ไว้ในหลอดเลือด ทำผ่าตัดเปิดหลอดเลือดเพื่อขจัดสิ่งที่อุดตันออก (Endarterectomy) การผ่าตัดเพื่อนำเอาก้อนลิ่มเลือด (Thrombectomy) หรือเอมโบไลออก (Embolectomy) การปลูกหลอดเลือดข้ามผ่านบริเวณที่อุดตัน และภายหลังผ่าตัดจะให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดร่วมกับยาปฏิชีวนะ เพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือดและการติดเชื้อ

การพยาบาล

ส่งเสริมให้เนื้อเยื่อส่วนปลายได้รับเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อได้ดีขึ้น โดยจัดท่าให้ผู้ป่วยนอนราบหรือในท่าศีรษะสูงเล็กน้อย วางแขนหรือขาข้างที่มีพยาธิสภาพในแนวราบหรือวางในระดับต่ำเล็กน้อย ไม่ควรยกสูง แนะนำผู้ป่วยไม่ให้นอนหรือนั่งไขว่ห้าง ให้ผู้ป่วยนอนพักบนเตียงในห้องที่มีอุณหภูมิพอเหมาะประมาณ 27-30 องศาเซลเซียส เพื่อให้การไหลเวียนเลือดดีควรสวมถุงเท้าเมื่ออากาศเย็น

ให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามแผนการรักษา เช่น Heparin, Streptokinase ให้ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น Aspirin, Dipyridamole (Persantin) และสังเกตผลข้างเคียงของยา ขจัดสิ่งที่จะกระตุ้นให้ผู้ป่วยมีความเครียดและวิตกกังวล แนะนำให้ผู้ป่วยงดสูบบุหรี่ เพราะนิโคตินในบุหรี่จะทำให้หลอดเลือดหดตัว

ติดตามการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับการไหลเวียนเลือดบริเวณที่มีการอุดตัน โดยประเมินอาการปวด สี และอุณหภูมิของผิวหนัง รวมทั้งการรับความรู้สึก ตลอดจนติดตามชีพจรจากหลอดเลือดส่วนปลายทั้งสองข้างว่ายังคลำได้หรือไม่ มีความแรงของชีพจรทั้งสองข้างเท่ากันหรือไม่ และติดตามผลการให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาละลายลิ่มเลือดจากค่า Prothrombin time, Partial thromboplastin time เกล็ดเลือด และการแข็งตัวของเลือด (Coagulation)

บรรเทาอาการปวดและไม่สุขสบายโดยให้พักผ่อนในท่าที่สบาย เงียบสงบและให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย ให้ยาบรรเทาอาการปวด เช่น Paracetamol ตามแผนการรักษา

ป้องกันอุบัติเหตุโดยระมัดระวังการกระทบกระแทก ให้การพยาบาลอย่างเบามือ ไม่ควรวัดความดันเลือดหรือให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำของอวัยวะที่มีเนื้อเยื่อขาดเลือด ไม่มัดมือหรือเท้าข้างที่มีการอุดตันของหลอดเลือด และไม่นำของหนักทับอวัยวะนั้น ผ่าห่มไม่ควรมีน้ำหนักมาก หุ้มราวข้างเตียงด้วยผ้านุ่มๆ และใช้หมอนรองระหว่างขาทั้งสองข้าง ดูแลและกระตุ้นให้ผู้ป่วยพลิกตะแคงตัวอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง ลดความกลัวและความวิตกกังวล รวมทั้งให้การพยาบาลผู้ป่วยก่อนและหลังผ่าตัด

ขอบคุณข้อมูลดีๆจากหนังสือ "คู่มือร้านยาเล่ม 1 ความรู้เรื่องยาเบื้องต้น และแนวทางการซักถามเพื่อให้การรักษาขั้นต้น" เรียบเรียงโดยเภสัชกรหญิงจิรัชฌา อุดมชัยสกุล วิทยากรอบรมหลักสูตรผู้ช่วยเภสัชกรร้านยา จากสำนักพิมพ์ศิษฏิกร

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่