การดูแลอาหาร

หลักการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของร่างกาย

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 2 นาที
Istock 844466876 %281%29

อินซูลินมีผลต่อเซลล์เกือบทุกชนิดในร่างกาย โดยมีอวัยวะเป้าหมายที่สำคัญคือ ตับ กล้ามเนื้อลาย และเซลล์ไขมัน อินซูลินได้ชื่อว่าเป็นฮอร์โมนแห่งความอุดมสมบูรณ์ (hormone of abundance) เป็นฮอร์โมนที่ส่งเสริมให้มีการสะสมกลูโคส กรดไขมันและกรดแอมิโนไว้ภายในเซลล์ต่าง ๆ และสำรองไว้ใช้ระหว่างช่วงมื้ออาหารและเมื่อร่างกายขาดแคลน นอกจากนั้นยังทำให้ระดับน้ำตาลในกระแสเลือดมีค่าปกติ คือ 60-120 มิลลิกรัมต่อเลือด 1 เดซิลิตร ซึ่งร่างกายมีกลไกที่จะควบคุมระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดดังนี้

เมื่อรับประทานอาหารระดับน้ำตาลในเลือดจะสูงขึ้น อาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตจะทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดเพิ่มมากที่สุด และเมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นจะกระตุ้นให้บีต้าเซลล์จากตับอ่อนหลั่งอินซูลินออกมา เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (รูปที่ 10.1) โดยปริมาณอินซูลินจะหลั่งออกมาตามสัดส่วนของปริมาณกลูโคสที่ได้รับ ถ้ากินอาหารที่ให้พลังงานมากระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น อินซูลินก็จะหลั่งออกมามากขึ้น อินซูลินเป็นตัวนำกลูโคสเข้าสู่เซลล์และเร่งให้เซลล์ต่าง ๆ ใช้กลูโคสเป็นพลังงาน หากระดับกลูโคสในเลือดสูง อินซูลินจะเปลี่ยนส่วนที่เหลือใช้เป็นไกลโคเจน (glycogen) เพื่อเก็บเป็นพลังงานสำรองไว้ในกล้ามเนื้อและตับ แต่ถ้าระดับกลูโคสในเลือดยังคงสูงอยู่อีก อินซูลินจะเปลี่ยนกลูโคสเป็นไขมันเก็บสำรองไว้ใต้ผิวหนัง หน้าท้อง และส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำลง และถ้าหากระดับน้ำตาลในเลือดลดลงต่ำกว่าปกติ เนื่องจากการออกกำลังกายหรือได้รับอาหารไม่เพียงพอ ฮอร์โมนทั้ง 5 ชนิด ได้แก่ ฮอร์โมนสำหรับการเจริญเติบโต (growth hormone) คอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroid) แคทีโคลามิน (cathecolamine hormone) กลูคากอน (glucagon) และไทรอกซิน (thyroxine) จะเร่งให้มีการสลายไกลโคเจนเป็นกลูโคส สลายโปรตีนและไขมันให้เป็นกลูโคสทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดเพิ่มขึ้นด้วย เพื่อรักษาให้ระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับปกติเสมอ


รูปที่ 10.1 กลไกของอินซูลินในการทำกลูโคสเข้าสู่เซลล์

ที่มา : Nelms, 2011

หากขาดฮอร์โมนอินซูลินมีผลให้เมแทบอลิซึมของอาหารผิดปกติ โดยร่างกายที่ขาดอินซูลินจะส่งผลให้กลูโคสไม่สามารถเข้าสู่เซลล์ได้ ทำให้ร่างกายไม่สามารถใช้กลูโคสเป็นพลังงาน หรือเปลี่ยนกลูโคสเป็นไกลโคเจนหรือไขมันที่จะสะสมเป็นพลังงานสำรองของร่างกาย เป็นผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น เมื่อเลือดไหลผ่านไต ไตจะไม่สามารถสกัดกั้นกลูโคสไว้ได้ ซึ่งโดยทั่วไปถ้าระดับน้ำตาลในเลือดสูงไม่เกิน 180 มิลลิกรัมต่อเลือด 1 เดซิลิตร ไตจะสามารถดูดซึมน้ำตาลกลูโคสกลับได้หมด ทำให้ไม่มีน้ำตาลในปัสสาวะ แต่ถ้าระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกิน 180 มิลลิกรัมต่อเลือด 1 เดซิลิตร ไตจะไม่สามารถกักกั้นน้ำตาลไว้ได้ จึงทำให้น้ำตาลกลูโคสล้นผ่านไตออกมากับปัสสาวะ และเนื่องจากน้ำตาลมีความเข้มข้นสูงจึงดึงเอาน้ำซึ่งเป็นตัวทำละลายน้ำตาลออกมาด้วยทำให้ผู้ป่วยปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะครั้งละมาก ๆ จึงเกิดภาวะขาดน้ำทำให้ต้องดื่มน้ำมากขึ้น และเมื่อผู้ป่วยเบาหวานไม่สามารถใช้อาหารที่รับประทานเข้าไปเป็นพลังงานได้ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการหิวบ่อย กินจุ แต่น้ำหนักตัวกลับลดลง เพราะร่างกายไม่สามารถใช้กลูโคสเป็นพลังงานได้ จึงต้องใช้โปรตีนและไขมันที่ร่างกายสะสมไว้เป็นพลังงานสำรองมาใช้แทน ทำให้น้ำหนักตัวลดลง กล้ามเนื้อลีบผอม ความต้านโรคติดเชื้อต่าง ๆ ต่ำลง จึงมักมีอาการคันตามผิวหนัง เป็นแผลหรือฝีง่าย และรักษาหายยาก เนื่องจากน้ำตาลในเลือดสูงทำให้เชื้อโรคเติบโตได้ง่าย (พัทธนันท์, 2555)

ขอบคุณข้อมูลดี ๆ จากหนังสือ "พื้นฐานโภชนบำบัด" โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อัจฉรา ดลวิทยาคุณ จากสำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่

บทความต่อไป
น้ำตาลจากมะพร้าวมีคาร์โบไฮเดรตต่ำจริงหรือ? ดีสำหรับเราจริงไหม?
น้ำตาลจากมะพร้าวมีคาร์โบไฮเดรตต่ำจริงหรือ? ดีสำหรับเราจริงไหม?

น้ำตาลจากมะพร้าวเหมาะสำหรับคนต้องการอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตต่ำหรือไม่?