การคุมกำเนิด

ประจำเดือนไม่มาใน 7 วันหลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน จะท้องหรือไม่

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
ประจำเดือนไม่มาใน 7 วันหลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน จะท้องหรือไม่

สำหรับผู้ที่ไม่ต้องการจะอ่านอะไรยืดยาว ก็ขอสรุปสั้น ๆ ว่า...

"การที่ไม่มีเลือดออกใน 7 วันหลังจากใช้ยาคุมฉุกเฉิน อาจจะท้อง หรืออาจจะไม่ท้องก็ได้ค่ะ" 

โอเค... จบแล้ว! แยกย้าย ๆ (ฮ่า...)

แต่สำหรับผู้ที่ต้องการทราบรายละเอียดเพิ่มเติม เพื่อที่จะเข้าใจ หรือเข้าใกล้ความเป็น “กูรู” ในศาสตร์ของ “การคุมกำเนิดวิทยา” (ฮ่า...) ต้องอ่านบทความนี้ต่อจนจบค่ะ แต่เนื่องจากเนื้อหายาวมากกกกกกกกกก... จึงแนะนำให้ไปทานข้าวทานปลา เข้าห้องน้ำห้องท่าให้เรียบร้อยเสียก่อนนะคะ จะได้ไม่หิวจนเป็นลม หรือปัสสาวะราดไปซะก่อนที่จะอ่านจบ

อะไรนะ... ไม่ไปเหรอ?!? ตามใจ! เตือนแล้วนะ (ฮ่า...)

 คำถามที่ว่านี้ พบได้บ่อยในผู้ที่ใช้ยาคุมฉุกเฉินค่ะ ซึ่งน่าจะมาจากความเชื่อผิด ๆ ที่ว่า เมื่อใช้ยาคุมฉุกเฉินแล้วจะต้องมีประจำเดือนออกมาภายใน 7 วัน เพื่อเป็นการการันตีว่าไม่มีการตั้งครรภ์แน่แล้ว

สำหรับผู้ที่ยังเชื่ออยู่เช่นนั้น ก่อนที่จะไชโยโห่ร้องว่า “รอดแล้วจ้า... ไม่ท้องแล้วจ้า...” (ฮ่า...) เมื่อมีเลือดออกสมกับที่รอคอย อยากให้อ่านบทความนี้ เพื่อทำความเข้าใจให้ถูกต้องเสียใหม่นะคะ เกี่ยวกับผลกระทบจากยาคุมฉุกเฉินต่อประจำเดือน และเลือดที่เป็นผลข้างเคียงจากยา

 เพื่อจะให้เข้าใจที่มาที่ไปได้ง่าย จึงขอเกริ่นนำถึงที่มาของประจำเดือน และกลไกการออกฤทธิ์ของยาคุมฉุกเฉินให้ทราบก่อนนะคะ

ประจำเดือนเกิดขึ้นมาได้อย่างไร???

เรื่องนี้เด็ก ม.ปลาย สายวิทย์ น่าจะคุ้นเคยกันดีอยู่แล้ว ถ้าไม่แอบงีบหลับในคาบเรียนชีววิทยา (ฮ่า...) แต่เด็กสายอื่นไม่ต้องกังวลค่ะ จะอธิบายแบบย่อ ๆ ให้พอนึกภาพตามได้ง่าย


ภาพที่นำมาเป็นตัวอย่าง จะเป็นวงรอบประจำเดือน 28 วันนะคะ แต่รอบประจำเดือนตามธรรมชาติ (ในผู้ที่ไม่ได้ใช้ยาคุมกำเนิด) อาจมีได้ตั้งแต่ 21 – 35 วันค่ะ ถ้าอยากรู้ว่ารอบประจำเดือนของเราเป็นกี่วัน ให้หาระยะห่างของวันแรกที่มีประจำเดือนในแต่ละครั้งนะคะ และหากทำย้อนหลังไปหลาย ๆ เดือน ก็จะเห็นแนวโน้มว่ารอบประจำเดือนที่ผ่านมานั้น มาทุกกี่วันบ้าง และมาตรงสม่ำเสมอหรือไม่ ซึ่งหากรอบประจำเดือนตรงและสม่ำเสมอ ก็จะคาดวันตกไข่ที่แน่นอนได้

อธิบายตามภาพได้ดังนี้ค่ะ ในช่วงที่มีประจำเดือน ฮอร์โมนเอสโตรเจนลดต่ำลงสุดขีด ต่อมใต้สมองส่วนหน้าจึงหลั่งฮอร์โมน FSH มากระตุ้นให้ไข่โตขึ้น เยื่อบุผิวด้านในของโพรงไข่ก็จะหลั่งฮอร์โมนเอสโตรเจนมาทำให้เยื่อบุมดลูกหนาตัวขึ้น เมื่อไข่เจริญเติบโตเต็มที่ ต่อมใต้สมองส่วนหน้าก็จะหลั่งฮอร์โมน LH มากระตุ้นให้ไข่ตกออกจากรังไข่ ซึ่งจะมีการตกไข่ในช่วงกลางของวงรอบประจำเดือนนี่เอง

เมื่อไข่ตกออกมาแล้ว โพรงไข่ก็จะพัฒนาเป็นคอร์พัสลูเทียม ซึ่งมีการหลั่งฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนออกมาเปลี่ยนแปลงหลอดเลือดและต่อมต่าง ๆ ในเยื่อบุมดลูก ให้พร้อมรับการฝังตัวของไข่ที่ได้ผสมกับอสุจิ และหลั่งฮอร์โมนเอสโตรเจนมายับยั้งการหลั่งฮอร์โมน FSH และ LH จากต่อมใต้สมองส่วนหน้า เพื่อให้หยุดการเลี้ยงไข่และตกไข่ซ้ำซ้อนกัน

หากมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีการตกไข่ แล้วอสุจิได้ผสมกับไข่ที่ตกออกมา ก็ถือว่ามีการปฏิสนธิ ไข่และอสุจิที่ผสมกันก็จะเคลื่อนตัวจากท่อนำไข่มาที่เยื่อบุมดลูก ซึ่งหากฝังตัวได้สำเร็จก็ถือว่ามีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นแล้ว

แต่หากไม่มีการฝังตัว คอร์พัสลูเทียมจะฝ่อและสลายตัวไป ระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนก็จะลดลง และส่งผลให้เกิดการหลุดลอกของเยื่อบุมดลูกออกมาเป็นประจำเดือนนั่นเองค่ะ

ยาคุมฉุกเฉินจะป้องกันการตั้งครรภ์ด้วยการยับยั้งการตกไข่และรบกวนการเตรียมความพร้อมของเยื่อบุมดลูกเพื่อรับการฝังตัว ดังนั้น หากใช้ก่อนที่ฮอร์โมน LH จะเพิ่มขึ้น ก็จะช่วยเลื่อนวันที่ไข่ตกออกไป แต่หากไม่สามารถชะลอการตกไข่ได้ทัน ผลของการรบกวนการเปลี่ยนแปลงเยื่อบุมดลูกและทำให้ระยะหลังไข่ตกสั้นลง ก็จะลดโอกาสที่ไข่ซึ่งผสมกับอสุจิแล้วจะฝังตัวได้สำเร็จ

จะเห็นได้ว่า กว่าที่เยื่อบุมดลูกจะหลุดลอกออกมาเป็นประจำเดือนได้ ก็ต้องมีการลดต่ำลงมากของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน การได้รับยาคุมฉุกเฉินซึ่งเป็นฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเช่นกัน อาจทำให้ระดับฮอร์โมนแกว่งขึ้นแล้วลดลงหลังหยุดใช้ แต่ก็ไม่ได้ลดต่ำจนถึงขีดสุดนะคะ การใช้ยาคุมฉุกเฉินจึงไม่สามารถเร่งให้มีประจำเดือนภายใน 7 วันหลังรับประทานยาได้ค่ะ ถ้ายังไม่ถึงเวลาตามวงจรปกติ

อย่างไรก็ตาม ยาคุมฉุกเฉินอาจมีผลให้ประจำเดือนมาเร็วขึ้นหรือช้าลงได้ แต่ก็เพียงเล็กน้อย ผลการศึกษาพบผู้ที่มีประจำเดือนคลาดเคลื่อนไม่เกิน 1 วัน 54%, ประจำเดือนมาเร็วขึ้น 2 – 4 วัน 21%, ประจำเดือนมาช้า 2 – 4 วัน 17% ส่วนผู้ที่มีประจำเดือนมาช้าเกิน 4 วัน พบได้เพียง 7%

โดยมีแนวโน้มว่าผู้ที่มีอายุน้อยกว่า 20 ปี หรือมีรอบประจำเดือนสั้นน้อยกว่า 26 วัน หรือใช้ยาคุมฉุกเฉินหลังจากที่มีไข่ตกไปแล้ว จะมีประจำเดือนมาช้า

แต่หากใช้ก่อนที่จะมีไข่ตก ประจำเดือนมักจะมาเร็วขึ้นเล็กน้อย ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลในด้านประสิทธิภาพของยาคุมฉุกเฉิน ในการลดช่วงเวลาหลังไข่ตกให้สั้นลงได้ดีกว่า เมื่อรับประทานก่อนที่ระดับฮอร์โมน LH จะเพิ่มขึ้นมาก

ถึงแม้รอบประจำเดือนอาจคลาดเคลื่อนได้เมื่อใช้ยาคุมฉุกเฉิน แต่ส่วนใหญ่จะกลับมาเป็นปกติในเดือนถัดไปค่ะ

สรุปว่าประจำเดือนก็จะมาตามรอบปกตินะคะ แต่อาจคลาดเคลื่อนได้บ้างเล็กน้อย

อย่างไรก็ตาม อาจมีเลือดซึ่งไม่ใช่ประจำเดือนออกมาภายใน 7 วันหลังรับประทานยาได้ค่ะ ผลการศึกษาชี้ว่า พบได้ประมาณ 15% ของผู้ที่ใช้ยาคุมฉุกเฉิน          โดยยังไม่ทราบกลไกการเกิดที่แน่ชัด

เลือดที่ออกนี้มักมีปริมาณเล็กน้อย หรือมากะปริบกะปรอย สามารถพบได้ตั้งแต่ 8 ชั่วโมงหลังรับประทานยา แต่เฉลี่ยแล้วจะพบหลังรับประทานยา 4 วัน และเป็นอยู่นานประมาณ 2.4 วันค่ะ

บางคนมีความเข้าใจที่ผิดว่าเลือดนี้คือเลือดประจำเดือน และถ้าพบภายใน 7 วัน แสดงว่าไม่ตั้งครรภ์แล้ว

คงต้องบอกความจริงที่ดับฝัน ว่ามันไม่จริงนะจ๊ะ (ฮ่า...)

จริงอยู่ว่าถ้ามีประจำเดือนมาแล้ว แสดงว่าในรอบเดือนนั้นไม่เกิดการตั้งครรภ์แน่นอน แต่ปัญหาก็คือ ถ้าเลือดที่ออกมาเป็นแค่เลือดกะปริบกะปรอยอันเป็นผลข้างเคียงจากยา ก็ถือว่ายังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้

หรือแม้จะไม่มีเลือดใด ๆ ออกมาเลยใน 7 วันหลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน ก็ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องว่าจะมีการตั้งครรภ์หรือไม่อยู่ดี

สรุปอีกทีว่า เลือดออกกะปริบกะปรอย อาจพบได้ภายใน 7 วันหลังรับประทานยา แต่พบเพียง 15% ของผู้ใช้ หรือก็คือผู้ที่รับประทานยาคุมฉุกเฉินส่วนใหญ่ไม่ได้มีเลือดกะปริบกะปรอยเกิดขึ้นค่ะ อาการดังกล่าวเป็นเพียงผลข้างเคียงจากยาคุมฉุกเฉิน ไม่ใช่ตัวชี้วัดว่าจะมีการตั้งครรภ์หรือไม่

เพราะฉะนั้น ใครที่รอลุ้นเพราะกลัวท้อง ก็ยังต้องลุ้นระทึกต่อไปนะคะ (ฮ่า...)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่