Doctor men
เขียนโดย
ทีมแพทย์แผนไทยประยุกต์ HONESTDOCS
ยา

ยาลูกกลอน ยาไทยใช้อย่างไรให้ปลอดภัย?

รู้จักส่วนประกอบ วิธีการทำ ประโยชน์ ของยาลูกกลอน และอันตรายของยาลูกกลอนที่ผสมสเตียรอยด์
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,469,642 คน

ยาลูกกลอน ยาไทยใช้อย่างไรให้ปลอดภัย?

ยาลูกกลอน เป็นหนึ่งใน 28 วิธีการปรุงยาตามวิธีโบราณ ปัจจุบันได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นรูปแบบยาที่รับประทานง่าย พกพาสะดวก เก็บไว้รับประทานได้นาน เหมาะสำหรับการแปรรูปสมุนไพรที่มีกลิ่นแรงและรสขม ไม่สามารถทำเป็นยาชงหรือยาต้มได้ อย่างไรก็ตาม ยาลูกกลอนในท้องตลาดอาจมีการผสมยาสเตียรอยด์เข้าไปด้วย ทำให้มีอันตรายต่อสุขภาพได้

วัตถุดิบที่ใช้ทำยาลูกกลอน

ยาลูกกลอนมีลักษณะเป็นเม็ดทรงกลม ทำจากตัวยาสมุนไพรชนิดเดียวหรือผสมสมุนไพรหลายๆ ชนิดก็ได้ ขึ้นอยู่กับจุดประสงค์ของการรักษา เช่น ทำเป็นยาอมแก้ไอมะขามป้อม ทำเป็นยาลูกกลอนขมิ้นชันรักษาแผลในกระเพาะอาหาร ขั้นตอนการผลิตยาลูกกลอนไม่ยุ่งยาก สามารถผลิตได้ในท้องถิ่น และการรับประทานยาก็ง่ายกว่ายารูปแบบอื่นเพราะมีน้ำผึ้งมาเคลือบเม็ดยา ช่วยกลบรสชาติและกลิ่นของยาสมุนไพร รวมถึงผู้รับประทานยังได้สรรพคุณของน้ำผึ้ง ที่ถือเป็นน้ำกระสายยาในตำรับยาไทย สามารถเข้ากับตำรับยาได้ทุกชนิด ช่วยทำให้ตัวยาออกฤทธิ์ได้เร็วและช่วยดูดซึมยาได้ดี

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
หากคุณรู้สึกว่าตัวเองมีความบกพร่องในด้านของความเข้าใจ

เราอยากชวนคุณมาทดลองงานวิจัยกับเรา

Istock 541831614

ขั้นตอนการผลิตยาลูกกลอน

การผลิตยาลูกกลอนสามารถทำเองได้ที่บ้าน เพียงแค่นำผงยาที่ต้องการมาผสมกับสารยึดเกาะ เช่น น้ำผึ้ง หรือน้ำผึ้งเทียม (แบะแซ) ขั้นตอนสำคัญของการทำยาลูกกลอนคือการเคี่ยวน้ำผึ้ง เพราะน้ำผึ้งที่เข้มข้นเหมาะสมจะช่วยในการยึดเกาะ และช่วยลดปัจจัยเสี่ยงของการขึ้นราในยาลูกกลอนได้ โดยอัตราส่วนของตัวสมุนไพรกับสารยึดเกาะขึ้นกับว่าใช้ส่วนไหนของพืชสมุนไพรมาทำยาลูกกลอน หากเป็นส่วนที่มีแป้งอยู่มาก เช่น ส่วนเหง้า ราก หรือผล มักจะยึดเกาะตัวเป็นเม็ดยาได้ดี จึงใช้น้ำผึ้งหรือน้ำผึ้งเทียมปริมาณน้อย เเต่ถ้าเป็นส่วนที่มีแป้งปริมาณน้อยหรือไม่มีเลย เช่น ส่วนใบ ลำต้น หรือเปลือก จะปั้นเป็นเม็ดได้ยาก จึงต้องบดผงยาให้ละเอียดมาก และต้องใช้สารยึดเกาะปริมาณมาก

หลังจากนั้นคลุกเคล้าส่วนผสมทั้งสองอย่างให้เนื้อยาไม่ร่วนหรือแข็งจนเกินไป ปั้นเม็ดกลม แล้วนำไปตากแดดอ่อนๆประมาณ 4-6 ชั่วโมงจนเม็ดยาแห้ง และเก็บใส่ภาชนะ ปิดฝาให้แน่นไว้รับประทาน แนะนำให้รับประทานภายใน 1-2 เดือนหลังจากผลิต และหากพบว่าเม็ดยาเยิ้มจนติดกัน สีเปลี่ยนไปจากเดิม หรือมีกลิ่นเหม็น ควรทิ้งยาทันที

อันตรายจากยาลูกกลอนที่ผสมสารสเตียรอยด์

ผู้ที่รับประทานยาสเตียรอยด์ในระยะยาว 1-2 เดือนขึ้นไป มักจะมีลักษณะหน้ากลม มีหนอกคอ เนื่องจากการรับประทานสเตียรอยด์ทำให้ไขมันสะสมบริเวณคอมากกว่าปกติ อ้วนลงพุง ผิวหนังบาง เหี่ยวย่น หน้าท้องลาย อารมณ์แปรปรวน เพราะสารเตียรอยด์เข้าไปเปลี่ยนการทำงานของสารสื่อประสาท อาจมีอาการซึมเศร้า อยากฆ่าตัวตาย หรือมีอาการหูแว่ว ประสาทหลอนได้ หากอาการรุนแรงมาก อาจทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง แผลหายช้า และมีจุดจ้ำเลือดตามร่างกายได้

อย่างไรก็ตาม ยาลูกกลอนไม่ได้มีสารสเตียรอยด์ผสมอยู่เสมอไป ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตที่ต้องการให้ผู้บริโภคหายจากอาการโดยเร็ว ไม่คำนึงถึงผลข้างเคียง อันตรายจากยาสเตียรอยด์ทำให้บางคนใช้ยาลูกกลอนที่ผสมยานี้ติดยาและต้องกลับมาซื้อยาเดิมซ้ำๆ

วิธีตรวจสอบสารเตียรอยด์ในยาลูกกลอน 

มีชุดทดสอบสารสเตียรอยด์ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข วางขายตามร้านขายยาทั่วไป หรือสามารถติดต่อได้ที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด หรือสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ เพื่อขอรับชุดตรวจดังกล่าวได้

วิธีการตรวจคือ นำยาลูกกลอนมาบดละเอียด และนำไปละลายน้ำ จากนั้นใช้หลอดดูดสารที่อยู่ในชุดทดสอบดูดตัวอย่างยาลูกกลอน หยดลงบนชุดทดสอบ หลังจากนั้นรอจนกว่าจะขึ้นแถบสีแดงคล้ายกับการตรวจครรภ์ ถ้ายาลูกกลอนนั้นผสมสารสเตียรอยด์จะขึ้นแถบแดง 1 แถบ ถ้าไม่มีสเตียรอยด์จะขึ้น 2 แถบ

หากพบว่ามีสารสเตียรอยด์ไม่ควรรับประทานต่อ เพราะอาจเกิดผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาวได้ 

จริงๆ แล้วยาสเตียร์รอยด์มีประโยชน์หรือไม่?

ยาสเตียรอยด์มีประโยชน์ในการลดการอักเสบ แก้ปวด และแก้อาการแพ้ ยาสเตียรอยด์มีทั้งชนิดใช้ภายนอกและรับประทาน ชนิดใช้ภายนอกเช่นใช้ทารักษาโรคผิวหนังไม่ค่อยมีอันตรายมากนัก แต่ชนิดรับประทานหากใช้ปริมาณมากต่อเนื่องเป็นเวลานานจะพบอาการไม่พึงประสงค์ได้ ผู้ที่จำเป็นต้องใช้ยานี้จึงต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์

ปัจจุบันมีการผลิตยาแผนโบราณหลายรูปแบบที่รับประทานสะดวกกว่ายาต้มสมุนไพรแบบดั้งเดิม เช่น แบบแคปซูล ยาอม ยาตอกเม็ด หรือยาลูกกลอนดังที่อธิบายในบทความนี้ ทำให้การใช้ยาสมุนไพรไทยเพื่อการรักษาแพร่หลายมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ผู้บริโภคควรให้ความสำคัญกับการซื้อยา ไม่ควรซื้อยามารับประทานด้วยตนเอง หากมีอาการเจ็บไข้ได้ป่วยควรไปพบแพทย์ในสถานพยาบาลที่ได้รับการรับรองจากกระทรวงสาธารณสุข หากจำเป็นต้องซื้อยาสมุนไพรมารับประทานเอง ควรตรวจดูในฉลากยาว่ามีการขึ้นทะเบียนยาที่ถูกต้องตามประกาศของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือไม่ เพื่อความปลอดภัยต่อสุขภาพ

5 การอ้างอิง
HonestDocs มีแนวทางการจัดหาที่เข้มงวดและอาศัยการศึกษาแบบ peer-reviewed สถาบันการศึกษาและสมาคมการแพทย์ เราหลีกเลี่ยงการใช้การอ้างอิงระดับอุดมศึกษา คุณสามารถเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีที่เรามั่นใจว่าเนื้อหาของเรานั้นถูกต้องและเป็นปัจจุบันโดยอ่านนโยบายการแก้ไขของเรา
  • บุษบา จินดาวิจักษณ์, ภาควิชาเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, รูปแบบยา…มีกี่แบบ…ใช้อย่างไร (https://www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/23/%), 12 ตุลาคม 2553.
  • มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทยืแผนไทยเดิมฯ โรงเรียนอายุรเวท (ชีวกโกมารภัจจ์), ตำราเภสัชกรรมไทย. พิมพ์ครั้งแรก. กรุงเทพมหานคร: พิฆเณศ พริ้นท์ติ้ง เซ็นเตอร์, 2548. 256 หน้า
  • สุรเกีตรติ อาชานานุภาพ, นิตยสารหมอชาวบ้าน เล่มที่: 312, ยาสเตียรอยด์กับโรคเข่าเสื่อม (https://www.doctor.or.th/article/detail/2091), มกราคม 2548.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
ดูในแอป