การรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar Disorder)

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ส.ค. 19, 2017 ประมาณเวลาการอ่าน: 5 นาที

บ่อยครั้งที่โรคอารมณ์สองขั้วไม่ได้รับการรักษา แต่หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง โรคอารมณ์สองขั้วนั้นสามารถควบคุมได้

หลายครั้งที่ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วนั้นไม่สามารถสังเกตอารมณ์ของตนที่เปลี่ยนแปลงอย่างสุดโต่ง หรือแม้กระทั่งผลกระทบที่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันของพวกเขา และคนรอบตัว ด้วยเหตุข้างต้น ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วจำนวนมากจึงไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะควร

หากคุณคิดว่าคุณอาจจะมีโรคอารมณ์สองขั้ว ให้ปรึกษาแพทย์ บอกเพื่อน หรือคนในครอบครัว เพราะคนเหล่านี้สามารถช่วยให้คุณเข้ารับการรักษาได้ หากคุณคิดว่าคุณอยากทำร้ายตัวเอง หรือฆ่าตัวตาย หรือคุณคิดว่าคนที่คุณรักมีโอกาสทำร้ายตัวเอง หรือทำร้ายผู้อื่น ให้รีบขอความช่วยเหลือฉุกเฉินในทันที

ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วหลายคนจำเป็นต้องได้รับการนอนรักษาในโรงพยาบาล ถึงแม้ว่าโดยส่วนใหญ่แล้วโรคนี้จะสามารถรักษาได้ในระบบพยาบาลผู้ป่วยนอกด้วยการพบกับจิตแพทย์ โดยส่วนใหญ่แล้ว ผู้ป่วยโรคอารมณ์ซึมเศร้าก็ยังสามารถมีชีวิตได้อย่างปกติสุข หากพวกเขาเข้ารับการรักษาและเข้าพบจิตแพทย์อย่างต่อเนื่อง

ยาที่ใช้รักษาโรคอารมณ์สองขั้ว

หากคุณได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคอารมณ์สองขั้วแล้ว คุณอาจจะต้องเริ่มทานยาเพื่อปรับอารมณ์ให้คงที่ในทันที เมื่ออารมณ์ของคุณเริ่มแปรปรวน หรือไม่สามารถคุมอาการได้ คุณจำเป็นต้องปรึกษาแพทย์เพื่อจัดการสภาวะของคุณและเข้ารับการรักษาในระยะยาว มียาหลายตัวที่ใช้ในการรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว อาทิ

  • ยาปรับอารมณ์ (Mood stabilizers)
  • ยาต้านโรคจิต (Antipsychotics)
  • ยาต้านซึมเศร้า (Antidepressants)
  • ยาคลายกังวล (Antianxiety medications)

แพทย์อาจสั่งยาให้คุณมากกว่าหนึ่งประเภท ขึ้นอยู่กับชนิดของโรคอารมณ์สองขั้วรวมถึงลักษณะการดำเนินโรคของคุณ ผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วทั้ง Bipolar I และ Bipolar II ส่วนใหญ่จำเป็นจะได้รับยาปรับอารมณ์เพื่อควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะอาการมาเนีย หรือมาเนียชนิดอ่อน (manic or hypomanic episodes)

หากคุณมีอาการดังกล่าว ยาปรับอารมณ์ที่ได้รับอาจมี เช่น

  • Tegretol (carbamazepine)
  • Depakote (divalproex sodium)
  • Lamictal (lamotrigine)
  • Lithobid (lithium)
  • Depakene (valproic acid)

นอกจากนี้ ยาต้านโรคจิตยังมีที่ใช้ในการควบคุมอาการมาเนีย หรืออาการซึมเศร้า โดยเฉพาะหากผู้ป่วยมีอาการหลงผิด (Delusions) หรือประสาทหลอน (Hallucinations) ร่วมด้วย

ตัวอย่างของยาต้านโรคจิตที่ใช้

  • Abilify (aripiprazole)
  • Saphris (asenapine)
  • Symbyax (olanzapine and fluoxetine)
  • Latuda (lurasidone)
  • Zyprexa (olanzapine)
  • Seroquel (quetiapine)
  • Risperdal (risperidone)
  • Geodon (ziprasidone)

ยาต้านซึมเศร้ายังสามารถใช้เพื่อควบคุมอาการซึมเศร้า ซึ่งเสริมฤทธิ์กับยาปรับอารมณ์ หรือยาต้านโรคจิต สุดท้ายแพทย์อาจจะสั่งยากลุ่ม Benzodiazepine - ยาในกลุ่มยาคลายกังวลที่จะช่วยผ่อนคลาย และช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น

สำหรับการรักษาโรคอารมณ์สองขั้วที่ดีที่สุดนั้นยังมีการลองผิดลองถูกอยู่เป็นจำนวนมาก เนื่องจากมีหลายทางเลือกสำหรับการรักษา ทางที่ดีคุณควรจะปรึกษากับแพทย์เพื่อหาทางรักษาที่ดีสำหรับคุณ

ผลข้างเคียงจากยาที่ใช้รักษาโรคอารมณ์สองขั้ว

สิ่งหนึ่งที่ท้าทายสำหรับการรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว คือ ผลข้างเคีองมากมายที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยา ซึ่งบางผลข้างเคียงนั้นร้ายแรง หากคุณเกิดผลข้างเคียงจากยาที่ใช้รักษา ให้ปรึกษาแพทย์ อย่าหยุดยาเองจนกว่าแพทย์จะสั่งให้คุณหยุดยา เพราะหากคุณหยุดยาเองทันที อาการอาจจะกลับมา หรือคุณอาจจะเกิดอาการถอนยาได้

นอกจากเรื่องผลข้างเคียง ยาที่ใช้รักษาโรคอารมณ์สองขั้วอาจเกิดปฏิกิริยาต่อกันกับยาคุมกำเนิด หรือมีผลต่อหญิงตั้งครรภ์ หรือกำลังจะตั้งครรภ์ได้ ดังนั้น หากคุณมีการใช้ยาคุมกำเนิดอยู่ ตั้งครรภ์ หรือกำลังจะตั้งครรภ์ ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนเริ่มยาสำหรับการรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว

การรักษาโดยการกระตุ้นสมอง

หากอาการของคุณนั้นไม่ค่อยตอบสนองดีต่อยาเท่าใดนัก แพทย์อาจแนะนำให้คุณรักษาทางจิตเวชด้วยไฟฟ้า (Electroconvulsive therapy (ECT)) หรือการกระตุ้นสมองด้วยสนามแม่เหล็กผ่านกะโหลกศีรษะ (Transcranial magnetic stimulation (TMS)) ECT เป็นการรักษาโดยใช้กระแสไฟฟ้าขนาดต่ำที่ตั้งไว้เพื่อให้ส่งผลต่อสารสื่อประสาทอย่างจำเพาะ TMS จะใช้แรงแม่เหล็กขนาดต่ำเพื่อกระตุ้นเซลล์ประสาทที่ควบคุมเรื่องอารมณ์ ซึ่งทั้งสองการรักษานี้มักต้องทำอยู่หลายครั้ง

จิตบำบัด (Psychotherapy) สำหรับโรคอารมณ์สองขั้ว

นอกเหนือจากการใช้ยา แพทย์อาจแนะนำให้คุณเข้าร่วมการจิตบำบัด หรือการเข้ารับคำปรึกษาในรูปแบบอื่นๆ วิธีจิตบำบัดนี้ยังใช้ครอบคลุมถึงการรักษาภาวะติดยาหรือแอลกอฮอล์

หากคุณมีปัญหาเรื่องการเสพติดร่วมด้วย จิตบำบัดนั้นมีหลากหลายวิธี หนึ่งในนั้นคือ ความคิดและพฤติกรรมบำบัด (Cognitive behaivoural therapy (CBT)) ซึ่งเป็นวิธีที่ใช้บ่อยที่สุด

การทำ CBT ผู้เชี่ยวชาญทางสุขภาพจิต (จิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยา) จะช่วยคุณหาว่าอะไรเป็นสาเหตุที่กระตุ้นให้เกิดอาการของโรคอารมณ์สองขั้วในแต่ละครั้ง จากนั้นจะช่วยหาแนวทางแก้ไข พัฒนาสุขภาพจิตที่ดี และหาวิธีรับมือกับความเครียดที่เป็นสิ่งกระตุ้นนั้นเพื่อควบคุมอาการของคุณ

แพทย์อาจจแนะนำให้คุณและครอบครัวเข้าร่วมโปรแกรมให้ความรู้และสนับสนุนโรคอารมณ์สองขั้ว ซึ่งจะทำให้คุณเข้าใจถึงตัวโรคและอาการมากขึ้น รวมถึงการอยู่กับมัน

หากพบว่ามีเด็กเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว ครู บุคลากรที่โรงเรียน หรือผู้ที่เกี่ยวข้องต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการรักษาเพื่อให้การรักษาเด็กนั้นเป็นไปได้ด้วยดี

การรักษาวิธีอื่น ๆ สำหรับโรคอารมณ์สองขั้ว

การรักษาวิธีอื่น ๆ นั้น มีข้อแนะนำสำหรับโรคอารมณ์สองขั้วอยู่บ้าง แม้ว่าจะมีหลักฐานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่จำกัดเกี่ยวกับประสิทธิภาพของมันก็ตาม การรักษาส่วนใหญ่ คือ การใช้สมุนไพร หรือยาเสริม อาทิ

  • กรดอะมิโน (Amino acids)
  • แมกนีเซียม (Magnesium)
  • กรดไขมันโอเมก้า-3 เช่น น้ำมันปลา หรือ น้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ (Omega-3 fatty acids - fish oil, flaxseed oil)
  • สมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ต สำหรับภาวะซึมเศร้า (St. John's wort)

กรดอะมิโนที่แนะนำ เช่น SAMe (S-adenosyl-L-methionine) และ สมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ต อาจมีผลต่อยาต้านซึมเศร้า หรือ อาจเป็นปัจจัยกระตุ้นอาการมาเนีย หรือมาเนียชนิดอ่อนได้

หลายคนเชื่อว่าการฝังเข็มตามแพทย์แผนจีนอาจช่วยรักษาภาวะซึมเศร้าได้ แต่นักวิจัยยังไม่ทราบประสิทธิภาพที่แน่นอนสำหรับการรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว แต่เนื่องจากเป็นการรักษาที่ปลอดภัยจึงสามารถลองใช้รักษาร่วมกับการรักษาอื่น  ๆ ได้ ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนจะเลือกใช้การรักษาวิธีอื่น ๆ เพิ่มเติม เพื่อให้มั่นใจว่าจะไม่มียาอะไรมีปฏิกิริยาต่อกัน

สิ่งสำคัญที่สุด คือ ห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเองแม้ว่าคุณจะรู้สึกว่าอาการของคุณดีขึ้นแล้วก็ตาม

ใช้ชีวิตอยู่กับโรคอารมณ์สองขั้ว

การใช้ชีวิตอยู่กับโรคอารมณ์สองขั้วนั้นก็เป็นเรื่องที่ท้าทาย แต่ต้องมาพร้อมกับการรักษา การได้รับความรู้ข้อมูล และการสนับสนุนที่ดีที่ถูกต้อง ก็สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติและมีคุณภาพ หากว่าคุณได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว ลองพยายามเรียนรู้เกี่ยวกับตัวโรคและการรักษา เพื่อที่คุณจะได้หาแนวทางที่ดีที่สุดในการรักษาตัวคุณเองร่วมกับแพทย์

นอกจากนี้ การเรียนรู้เกี่ยวกับตัวโรคและนำไปสอนต่อเพื่อนและครอบครัว ยังช่วยให้คุณได้รับการสนับสนุนที่ดีขึ้นอีกด้วย

กลุ่มสนับสนุนนั้น นอกจากจะมีเพื่อผู้ป่วยโรคอารมณ์สองขั้วแล้ว ยังมีสำหรับครอบครัว ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์เช่นกัน ซึ่งระหว่างที่คุณและแพทย์ต่างร่วมมือกันรักษาลดอาการและผลข้างเคียง คุณต้องอดทนและใจเย็นเสียหน่อย รวมถึงยังต้องมีความตั้งใจที่จะหายได้ตามเป้าหมาย เพราะการรักษาอาจต้องใช้หลากหลายวิธี และวิธีใดวิธีหนึ่งจะต้องเหมาะกับคุณ

สุดท้ายคุณอาจจะต้องหาช่องทางที่ดีในการปลดปล่อยพลังงานรวมถึงจัดการและลดความเครียด ยกตัวอย่างเช่น คุณควรที่จะเลิกดื่มแอลกอฮอล์หรือเสพยา เพราะสารพวกนี้อาจทำให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยงที่กระตุ้นอาการมาเนียหรือมาเนียชนิดอ่อนได้ รวมถึงยังสามารถทำให้อาการซึมเศร้าแย่ลง

เลือกที่จะอยู่ท่ามกลางคนที่พร้อมสนับสนุนคุณ เพื่อนและครอบครัวที่ห่วงใยจะช่วยให้คุณสามารถก้าวผ่านโรคนี้ไปได้ และไม่สนับสนุนพฤติกรรมแง่ลบต่าง ๆ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การออกกำลังกายจะช่วยลดความเครียด คุมอารมณ์ และยังช่วยทำให้สมองหลั่งสารชื่อ Endorphins ที่จะทำให้คุณรู้สึกดี

นอกจากนี้ การออกกำลังกายที่เพียงพอยังช่วยเรื่องการนอนของคุณ ส่งผลเรื่องการคุมอารมณ์ คุณสามารถปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับแนวทางการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับตัวคุณ เลือกทำงานอดิเรกที่จะช่วยให้คุณผ่อนคลาย หรือเทคนิคการผ่อนคลายต่าง ๆ เช่น การเล่นโยคะ หรือ นั่งสมาธิ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามฟรี ได้คำตอบภายใน 24 ชม.

ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ตอบโดยแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง (คุณจะได้รับอีเมลเมื่อแพทย์ตอบคำถามของคุณ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

การันตีคำตอบจากคุณหมอภายใน 60 นาที หรือรับค่าดำเนินการคำถามด่วน 200 บาทคืนไปเลย

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน เพื่อที่คุณจะสามารถรับความคิดเห็นจากคุณหมอหลายๆท่านในคำถามของคุณ

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่