Doctor men
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HONESTDOCS
Doctor men
รีวิวโดย
ทีมแพทย์ HONESTDOCS
เซ็กส์อย่างถูกวิธี

วิธีกินยาคุมครั้งแรก ให้ปลอดภัย คู่มือสำหรับมือใหม่ (ตอนที่ 2)

รวมทุกเรื่องที่ “มือใหม่หัดใช้ยาคุม” ต้องรู้ เพื่อการกินยาคุมกำเนิดให้มีประสิทธิภาพสูงสุด (ตอนที่ 2)
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 17 ม.ค. 2020 รีวิวเมื่อวันที่ 17 ม.ค. 2020 ประมาณเวลาการอ่าน: 8 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,661,813 คน

วิธีกินยาคุมครั้งแรก ให้ปลอดภัย คู่มือสำหรับมือใหม่ (ตอนที่ 2)

หลังจากทราบกันแล้วว่าควรเริ่มใช้ยาคุมแผงแรกเมื่อไหร่ ในบทความ “มือใหม่หัดใช้ยาคุม (ตอนที่ 1)” คราวนี้มาต่อกันเรื่องวิธีกินยาคุมกำเนิดกันบ้าง

หลายๆ คนคงสงสัยว่า ทำไมยาคุมกำเนิดบางยี่ห้อถึงมี 21 เม็ด บางยี่ห้อมีจำนวนมากกว่านั้น บางยี่ห้อมีเฉพาะเม็ดยาฮอร์โมน แต่บางยี่ห้อมีเม็ดยาหลอกด้วย บางยี่ห้อมีแถบสีแดงและให้เริ่มใช้ยาในส่วนนี้ก่อน แต่บางยี่ห้อไม่มีการระบุดังกล่าว

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

ชนิดของยาคุมกำเนิดที่แตกต่างกันนี้ อาจทำให้คุณไม่แน่ใจว่า วิธีการกินที่ถูกต้องเป็นอย่างไร และต้องกินเหมือนกันไหม ในบทความนี้จะอธิบายเกี่ยวกับวิธีกินยาคุมกำเนิดที่ถูกต้องในแต่ละชนิด

วิธีกินยาคุมกำเนิดแผงแรก

ในบทความนี้จะขอแบ่งเป็น 5 กรณีตามชนิดของยาคุมกำเนิด ดังนี้

1. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนโปรเจสตินเดี่ยว

ตัวอย่างยี่ห้อยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนโปรเจสตินเดี่ยว: เอ็กซ์ลูตอน เดลิตอน และซีราเซท

ใน 1 แผงจะมียา 28 เม็ด โดยเป็นเม็ดยาฮอร์โมนที่เหมือนกันทั้งหมด ไม่มีเม็ดยาหลอก ยาคุมชนิดนี้ต้องกินต่อเนื่องกันทุกวันโดยไม่ต้องเว้นช่วงปลอดฮอร์โมน

คุณสามารถเริ่มกินยาเม็ดใดในแผงก็ได้ โดยเลือกเม็ดยาตามวันในสัปดาห์ให้ตรงกับวันที่ใช้จริง เช่น สมมติว่าวันที่เริ่มใช้เป็นวันพุธก็แกะยาของวันพุธมาใช้ ซึ่งจริงๆ แล้วจะแกะเม็ดวันพุธของแถวที่ 1 2 3 หรือ 4 ก็ได้ แต่เพื่อให้ง่ายต่อการใช้และไม่สับสนจะนิยมแกะเม็ดวันพุธในแถวแรกของแผงตามภาพนี้

จากนั้นก็กินไล่ตามลูกศรไปเรื่อยๆ จนครบทุกเม็ดในแผง และเริ่มแผงใหม่โดยเลือกเม็ดที่ตรงกับวันที่ใช้เช่นเดิม หรืออาจจะแกะเม็ดยาในแถวแรกที่อยู่ก่อนเม็ดที่เริ่มใช้ทิ้งไปเลยก็ได้ ตามตัวอย่างคือ แกะยาเม็ด 2 เม็ดที่วงกลมนี้ทิ้ง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

เมื่อใช้ยาในแถวสุดท้ายหมด (ตามภาพคือจะหมดในวันอาทิตย์) จะได้เริ่มแผงใหม่โดยใช้เม็ดแรกของแผงเสมอ หรือก็คือวันจันทร์ โดยการกินแบบนี้จะช่วยให้กินง่ายมากขึ้น และป้องกันการกินยาคุมกำเนิดไม่ครบ

2. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 21 เม็ด

เม็ดยาทุกเม็ดในแผงจะมีฮอร์โมนเท่ากันหมด ไม่มีเม็ดยาหลอก เนื่องจากมีเม็ดยาแค่ 21 เม็ด จึงต้องเว้นว่าง 7 วันหลังรับประทานหมดแผง เพื่อให้เป็นช่วง “ปลอดฮอร์โมน” (ประจำเดือนจะมาในช่วงนี้) ครบ 7 วันแล้วให้เริ่มแผงใหม่ต่อได้เลย ไม่ว่าเลือดประจำเดือนจะหยุดแล้วหรือไม่ก็ตาม

สมมติว่าเริ่มต้นกินในวันพุธ ให้แกะเม็ดยาของวันพุธมาใช้ จะเป็นเม็ดไหนก็ได้ตามภาพตัวอย่างด้านล่าง และกินวันละเม็ดต่อไปเรื่อยๆ ตามลูกศรจนหมดแผง จากนั้นเว้นว่าง 7 วันแล้วค่อยเริ่มแผงใหม่

ข้อสังเกต: ถ้าวันที่เริ่มใช้เม็ดแรกของแผงเป็นวันใดของสัปดาห์ เมื่อเว้นว่างครบ 7 วันแล้ว วันที่เริ่มต้นแผงใหม่ก็จะเป็นวันเดียวกันนั้นเสมอ

ตัวอย่าง: หากคุณเริ่มต้นที่วันพุธ ยาเม็ดสุดท้ายของแผงก็จะหมดในวันอังคาร จากนั้นก็เว้นว่างต่อ 7 วัน คือ พุธ > พฤหัสบดี > ศุกร์ > เสาร์ > อาทิตย์ > จันทร์ > อังคาร เมื่อถึงวันพุธอีกครั้งก็ให้เริ่มใช้ยาคุมแผงใหม่นั่นเอง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจสุขภาพประจำปีทุกช่วงวัย

🩺 จูงมือกันไปตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อคัดกรองความเสี่ยงโรคร้ายต่างๆ กันดีกว่า หากตรวจพบเร็ว ก็รักษาหายเร็ว

Healthcheckupinternal ad

วิธีตรวจสอบว่า วันนี้รับประทานยาคุมไปแล้วหรือยัง หรือเคยลืมรับประทานยาคุมหรือไม่?

  • ให้ดูว่าเม็ดที่ใช้ตรงกับวันที่รับประทานหรือเปล่า
  • หากไม่มั่นใจว่าตนเองกินยาไปแล้วหรือยัง ให้ดูที่แผงยา ถ้าเม็ดยาของวันนั้นหายไปก็แสดงว่าได้รับประทานไปแล้ว

3. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 22 เม็ด

ตัวอย่างยี่ห้อยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 22 เม็ด: ออยเลซ

ยาคุมกำเนิดชนิดนี้มีตัวยาในแผง 22 เม็ด เป็นเม็ดยาฮอร์โมนทั้งหมด แต่แบ่งยาออกเป็น 2 กลุ่มตามขนาดของฮอร์โมนในเม็ดยาที่ต่างกัน โดยเม็ดยาสีเดียวกันจะมีปริมาณฮอร์โมนเท่ากัน ส่วนลำดับตัวเลขบนแผงยา คือลำดับการรับประทานยาไม่ใช่วันที่ตามปฏิทินเหมือนยาคุมชนิดอื่น

วิธีกินยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 22 เม็ด คือ ให้เริ่มจากเม็ดที่ 1 แล้วกินต่อวันละเม็ดตามลำดับตัวเลขไปเรื่อยๆ จนหมดแผง จากนั้นให้เว้นว่างในช่วงปลอดฮอร์โมน

หมายเหตุ: เนื่องจากมีตัวยาฮอร์โมนอยู่ 22 เม็ด จึงต้องเว้นว่างแค่ 6 วัน (ไม่ใช่ 7 วันเหมือนยี่ห้ออื่นๆ) เพื่อให้ครบวงรอบประจำเดือนที่เป็น 28 วัน (วันรับฮอร์โมน 22 วัน + วันปลอดฮอร์โมน 6 วัน รวมเป็น 28 วัน)

วิธีจำง่ายๆ ว่าจะต้องเริ่มกินแผงใหม่เมื่อไหร่ ให้คุณเจาะรูเป็นสัญลักษณ์ว่าวันที่ใช้เม็ดแรกของแผงปัจจุบันตรงกับวันใดในสัปดาห์ วันที่ใช้เม็ดสุดท้ายของแผงปัจจุบัน และวันที่ต้องเริ่มต้นแผงใหม่ก็จะเป็นวันเดียวกัน

ตัวอย่าง: สมมติว่าเริ่มต้นที่วันพุธ ยาเม็ดสุดท้ายของแผงก็จะหมดในวันพุธเหมือนกัน จากนั้นก็เว้นว่างต่อ 6 วัน คือ พฤหัสบดี > ศุกร์ > เสาร์ > อาทิตย์ > จันทร์ > อังคาร เมื่อถึงวันพุธอีกครั้งก็ให้เริ่มกินยาคุมแผงใหม่นั่นเอง

4. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 28 เม็ดที่มีแถบเริ่มต้นใช้สีแดง

ตัวอย่างยี่ห้อยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 28 เม็ดที่มีแถบเริ่มต้นใช้สีแดง: ไมโครไกนอน 30 อีดี ไกเนรา อีดี และไตรควิล่าร์ อีดี

ยาคุมกำเนิดชนิดนี้จะมีเม็ดยาทั้งหมด 28 เม็ด โดยเป็นเม็ดยาฮอร์โมน 21 เม็ด และเม็ดยาหลอก 7 เม็ด

โดยเม็ดยาฮอร์โมนของยาคุมยี่ห้อไมโครไกนอน 30 อีดี และไกเนรา อีดี จะมีปริมาณฮอร์โมนที่เท่ากันทั้ง 21 เม็ด ตามนี้

เม็ดยาหลอกจะมีสีขาว และเม็ดยาฮอร์โมนจะมีสีเหลือง

แต่สำหรับยาคุมยี่ห้อไตรควิล่าร์ อีดี เม็ดยาฮอร์โมนจะมีความแตกต่างกันของปริมาณยา 3 ระดับตามสีของเม็ดยา โดยเม็ดยาหลอกจะเป็นเม็ดขนาดใหญ่ที่มีสีขาว ส่วนเม็ดยาฮอร์โมนจะเป็นเม็ดยาขนาดเล็ก มีสีแดง สีขาว และสีเหลือง

มีคำแนะนำบนแผงซึ่งระบุว่า ให้เริ่มต้นจากส่วนสีแดงของแผงก่อนเสมอ ในส่วนสีแดงของแผงจะครอบคลุมยา 7 เม็ด ซึ่งไม่ใช่เม็ดยาหลอกทั้งหมด แต่เป็นเม็ดยาหลอก 5 เม็ด และเม็ดยาฮอร์โมน 2 เม็ด

โดยการใช้แบบนี้จะบังคับให้เลือดประจำเดือนมาไม่ตรงกับวันเสาร์-อาทิตย์ ซึ่งเป็นจุดเด่นของยาคุมยี่ห้อดังกล่าว เนื่องจากประจำเดือนจะมาเมื่อไม่ได้รับฮอร์โมนต่อเนื่องกัน 2-3 วัน

เมื่อเริ่มกินยาในส่วนสีแดงไปเรื่อยๆ เม็ดยาฮอร์โมนเม็ดสุดท้ายจะเป็นเม็ดยาหลอกอีกครั้ง คือเม็ดสีเหลืองซึ่งตรงกับวันศุกร์ ประจำเดือนมักจะมาในวันที่ต้องกินเม็ดยาหลอกเม็ดที่ 3 หรือ 4 ซึ่งตรงกับวันจันทร์หรือวันอังคารนั่นเอง

โดยวิธีกินยาคุมให้เริ่มจากส่วนที่ตรงกับสีแดง สมมติว่าวันที่เริ่มใช้ตรงกับวันพุธ (วงกลมสีเขียว) ก็ให้เริ่มกินเม็ดนั้น

ในกรณีที่เริ่มใช้แผงแรก วันที่กินจะยังไม่เกิดผลในการคุมกำเนิด เพราะเม็ดยาที่กินเป็นเม็ดยาหลอกที่ไม่มีฮอร์โมน จะคุมกำเนิดได้ก็ต่อเมื่อมีการกินเม็ดยาฮอร์โมนในช่วง 5 วันแรกที่มีประจำเดือน

จากตัวอย่าง ถ้าเราเริ่มเม็ดวันพุธในวันแรกที่มีประจำเดือน เม็ดยาฮอร์โมนเม็ดแรกที่จะได้ใช้คือ เม็ดยาสีแดงที่เป็นวันเสาร์ ซึ่งเป็นวันที่ 4 นับจากวันแรกที่มีเลือดประจำเดือนมา ดังนั้น ผลในการคุมกำเนิดจะเกิดขึ้นหลังจากกินยาในคืนวันเสาร์

แต่หากวันพุธที่เริ่มใช้ยาคุมแผงแรกเป็นวันที่ 3 ของการมีประจำเดือน กว่าจะได้ใช้เม็ดยาฮอร์โมนในวันเสาร์ก็จะเป็นวันที่ 6 นับจากวันแรกที่มีประจำเดือนแล้ว ดังนั้น ผลในการคุมกำเนิดจะยังไม่เกิดขึ้นในวันเสาร์นี้ ต้องรอให้รับประทานยาเม็ดฮอร์โมนต่อเนื่องกัน 7 วันก่อน หรือก็คือวันเสาร์ถัดไปจึงจะมีผลในการคุมกำเนิด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยาคุมชนิดนี้

1. จำเป็นต้องกินจนหมดแผงหรือไม่ หรือต้องทิ้งเม็ดยาบางส่วนแล้วไปเริ่มแผงใหม่เลย?

คุณสามารถทำได้ทั้ง 2 รูปแบบ โดยมีรายละเอียดดังนี้

  • แบบที่หนึ่ง: กินไปเรื่อยๆ จนหมดแผง จากตัวอย่าง เมื่อเริ่มกินในวันพุธ เม็ดสุดท้ายของแผงก็จะเป็นวันอังคารซึ่งเป็นเม็ดยาหลอก วันต่อมาก็ให้เริ่มแผงใหม่ โดยเลือกกินในตำแหน่งวันพุธตามเดิมเหมือนในแผงแรก
  • แบบที่สอง: เมื่อเริ่มกินยาในวันพุธ ให้แกะเม็ดยาในแถบสีแดงก่อนหน้าวันพุธทิ้งไป ยาเม็ดสุดท้ายที่เหลือในแผงก็จะเป็นวันอาทิตย์ ซึ่งก็คือเม็ดยาหลอก เมื่อกินเม็ดนี้แล้วก็ให้เริ่มแผงใหม่ในตำแหน่งวันจันทร์ที่เป็นเม็ดยาหลอก ซึ่งเป็นเม็ดแรกในแถบสีแดงนั่นเอง

5. ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมแบบ 28 เม็ดที่ไม่มีแถบเริ่มต้นใช้สีแดง

ยาคุมกำเนิดชนิดนี้จะมี 2 แบบ คือ

  • มีเม็ดยาฮอร์โมน 21 เม็ด + เม็ดยาหลอก 7 เม็ด
  • มีเม็ดยาฮอร์โมน 24 เม็ด + เม็ดยาหลอก 4 เม็ด

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นแบบไหนก็มีหลักการใช้ที่ไม่แตกต่างกัน

ตัวเลขที่ระบุในแผงยาเป็นลำดับการใช้ ไม่ใช่วันที่ตามปฏิทิน การรับประทานให้เรียงตามลำดับตัวเลข ซึ่งยาคุมบางยี่ห้อจะมีสติ๊กเกอร์ระบุวันในสัปดาห์ ให้นำมาติดที่แผงให้ตรงกับวันที่ใช้จริงเพื่อให้ตรวจสอบการใช้งานได้ง่ายขึ้น

โดยประจำเดือนจะมาในช่วงที่เป็นเม็ดยาหลอก (ซึ่งเม็ดยาหลอกจะมีสีหรือขนาดที่ต่างจากเม็ดยาฮอร์โมน) เมื่อรับประทานหมดแผงก็ให้ต่อแผงใหม่ได้เลย ไม่ว่าเลือดประจำเดือนจะหยุดแล้วหรือไม่ก็ตาม

Q&A

1. ยาคุมแบบไหนที่ใช้ง่ายที่สุดและดีที่สุด?

วิธีการใช้แต่ละแบบจะมีข้อดีและข้อเสียที่แตกต่างกันไป การเลือกใช้ยาคุมนอกจากจะขึ้นกับความจำเป็น หรือข้อจำกัดของแต่ละคนแล้ว ยังขึ้นกับความถนัดของผู้ใช้อีกด้วย แต่ไม่ว่าจะเป็นยาคุมกำเนิดชนิดไหน หากกินถูกวิธีก็มีประสิทธิภาพที่ไม่แตกต่างกัน

2. วันที่กินเม็ดแรก หรือก็คือวันจันทร์ในแถบสีแดง (ชนิดที่มีแถบสีแดง) เป็นวันที่ประจำเดือนมาวันแรกค่ะ เมื่อกินยาเม็ดสุดท้ายแล้วต้องรอให้ประจำเดือนมาก่อนถึงจะเริ่มแผงใหม่ใช่ไหมคะ?

การใช้ยาคุมกำเนิดแบบนี้ครั้งแรกมักจะสับสนได้ง่าย อย่างไรก็ตาม คุณใช้ได้ถูกวิธีแล้ว เมื่อคุณกินหมดแผงนี้ วันต่อไปก็เริ่มต่อแผงใหม่ได้เลย โดยประจำเดือนจะมาในช่วงที่เป็นแถบสีแดงของแต่ละแผง

ข้อควรระวังคือ การกินยาคุมกำเนิดชนิดที่มีแถบสีแดงแผงแรกภายในวันที่ 1-5 ของรอบเดือน อาจไม่สามารถคุมกำเนิดได้ตั้งแต่เม็ดแรกที่กินเหมือนยาคุมชนิดอื่นๆ เสมอไปก็ได้ เพราะผู้ใช้อาจจะไม่ได้เริ่มกินที่เม็ดยาฮอร์โมนก่อน

หากคุณมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการรับประทานยาคุมกำเนิด ควรสอบถามเภสัชกรก่อนทุกครั้ง เพื่อให้การใช้ยาคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพสูงสุด

อ่านตอนที่ 1 ได้ที่ วิธีกินยาคุมครั้งแรก ให้ปลอดภัย คู่มือสำหรับมือใหม่ (ตอนที่ 1)

ที่มาของข้อมูล

Chang MC (September 1978). "Development of the oral contraceptives". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 132 (2): 217–9. doi:10.1016/0002-9378(78)90928-6. PMID 356615

Rang HP, Dale MM, Ritter JM, Flower RJ, Henderson G (2012). "The reproductive system". Rang and Dale's pharmacology (7th ed.). Edinburgh: Elsevier/Churchill Livingstone. p. 426. ISBN 978-0-7020-3471-8.


บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HonestDocs พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
พลังงานที่ใช้ในการทำกิจกรรม
พลังงานที่ใช้ในการทำกิจกรรม

คำนวณพลังงานที่ใช้ในแต่ละกิจกรรมง่ายๆ ทำให้สามารถเพิ่มการขยับร่างกายได้มากขึ้น

เปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด และประสิทธิภาพ
เปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด และประสิทธิภาพ

ตารางเปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิดในรูปแบบต่างๆ มีประสิทธิภาพในการป้องกันอย่างไร ราคาเท่าไหร่ ใช้งานง่ายหรือยาก อ่านเลย!

ดูในแอป