โรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ ม.ค. 7, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 4 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 56,878 คน

สมองเป็นอวัยวะที่อยู่ในระบบประสาทวิทยา เป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดอวัยวะหนึ่งของมนุษย์ มีหน้าที่ในการให้ความนึกคิด ความจำ ความรู้สึก ควบคุมการทำงานของเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆ ในร่างกาย และควบคุมการเคลื่อนไหว/การทำงานของแขน/ขา

สมองแบ่งเป็นหลายส่วน แต่ละส่วนมีหน้าที่ควบคุมเนื้อเยื่อ/อวัยวะอื่นๆที่แตกต่างกันออกไป ส่วนที่สำคัญ ได้แก่ สมองใหญ่ (cerebum) มีหน้าที่หลักในด้านความจำ ความรู้สึก การพูดคุย และควบคุมการเคลื่อนไหวของแขน/ขา สมองน้อย (cerebellum) มีหน้าที่หลักเกี่ยวข้องกับการทรงตัวของร่างกาย สมองส่วนกลาง (mid brain) และก้านสมองส่วนท้าย (medulla oblongata) มีหน้าที่หลักควบคุมเกี่ยวกับการหายใจ นอกจากนี้ยังมีโพรงสมอง ซึ่งอยู่ตรงกลางสมองทุกส่วน มีหน้าที่สร้างน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง

สมองประกอบด้วยเซลล์เนื้อเยื่อหลายชนิด ได้แก่ เซลล์ของเนื้อเยื่อสมองเอง เยื่อหุ้มสมอง และเส้นเลือด ซึ่งทั้งหมดสามารถเกิดเป็นเนื้องอกหรือมะเร็งได้ทั้งสั้น แต่เนื้องอก/มะเร็งสมองส่วนใหญ่/เกือบทั้งหมดจะเกิดจากเยื่อหุ้มสมองและตัวเซลล์ของเนื้อเยื่อสมองเอง

มะเร็งสมองในที่นี้หมายถึง โรคมะเร็งที่เกิดจากเซลล์เนื้อเยื่อสมองเอง ไม่ใช่โรคมะเร็งจากอวัยวะอื่นที่แพร่กระจายเข้าสู่สมอง (มะเร็งระยะที่ 4 ของอวัยวะอื่นๆ)

ถาม : โรคเนื้องอกสมองกับโรคมะเร็งสมองต่างกันอย่างไร?

ตอบ : เนื้องอกสมอง คือ ก้อนเนื้อที่ไม่สามารถลุกลามและแพร่กระจายเข้าเนื้อเยื่อ/อวัยวะอื่นๆได้ แต่ถ้าก้อนเนื้อโตมาก อาจกด/เบียดทับเนื้อเยื่อ/อวัยวะข้างเคียง ทำให้เกิดอาการได้เช่นเดียวกับโรคมะเร็งสมอง

มะเร็งสมอง คือ เนื้องอกมะเร็งที่สามารถลุกลามทำลายเนื้อเยื่อต่างๆในสมอง และสามารถแพร่กระจายเข้าน้ำหล่อเลี้ยงสมองไขสันหลัง/น้ำไขสันหลังและกระแสเลือดได้ (มะเร็งสมองสามารถแพร่กระจายเข้าสู่กระแสเลือดไปยังอวัยวะต่างๆ ได้เช่นเดียวกับโรคมะเร็งอื่น แต่มีโอกาสเกิดน้อยกว่ามาก ซึ่งเมื่อมีการแพร่กระจาย มักแพร่กระจายเข้าสู่ปอด)

เนื่องจากสมองเป็นอวัยวะที่สำคัญมาก ดังนั้น เมื่อเกิดเป็นเนื้องอกธรรมดาที่ไม่ใช่มะเร็ง อาการและความรุนแรงของโรค จึงใกล้เคียงกับโรคมะเร็ง นอกจากนี้ เนื้องอกธรรมดาในสมองยังอาจกลายเป็นเนื้องอกมะเร็งได้ รวมทั้งมีแนวทางในการรักษาคล้ายคลึงกัน เมื่อกล่าวถึงโรคทั้งสองชนิดนี้จึงมักพูดสลับกันไปมา ควบคู่กัน และ/หรือจัดเป็นโรคในกลุ่มเดียวกัน

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองเกิดจากอะไร?

ตอบ : ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนของการเกิดเนื้องอก/มะเร็งสมอง แต่จากการศึกษาเชื่อว่า น่าจะมาจากหลายปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน ได้แก่

  • ความผิดปรกติทางพันธุกรรมบางชนิด ทั้งชนิดถ่ายทอดได้และชนิดไม่ถ่ายทอด ซึ่งส่วนใหญ่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการแบ่งตัวและการตายของเซลล์ปรกติ
  • การได้รับสารก่อมะเร็งบางชนิดในปริมาณสูงหรือต่อเนื่อง เช่นสารเคมีในอุตสาหกรรมบางชนิด
  • การได้รับรังสีชนิดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในปริมาณสูงหรือต่อเนื่อง เช่น รังสีเอกซ์
  • การบริโภคสารก่อมะเร็งในปริมาณสูงจากมารดาขณะตั้งครรภ์ (ปัจจัยเสี่ยงของโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองบางชนิดในเด็ก)
  • การขาดสารอาหารบางชนิดของมารดาขณะตั้งครรภ์ (ปัจจัยเสี่ยงของโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองบางชนิดในเด็ก)
  • การมีภูมิคุ้มกัน/ต้านทานโรคบกพร่องจากสาเหตุต่างๆ

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองพบได้บ่อยหรือไม่?

ตอบ : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองเป็นโรคที่พบได้บ่อยปานกลาง ในทุกเพศและทุกวัย ทั้งในเด็ก วัยรุ่น ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในเด็ก พบได้มากเป็นอันดับ 2 รองจากมะเร็งในระบบโรคเลือด

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองมีกี่ชนิด?

ตอบ : เนื้องอก/มะเร็งสมองมีหลายชนิด และแต่ละชนิดมีความรุนแรงโรคแตกต่างกัน ชนิดที่มีความรุนแรงสูงสุดคือ ชนิดไกลโอบลาสโตมา ซึ่งเรียกย่อว่าชนิดจีบีเอ็ม (GBM : glioblasma multiforme)

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองมีอาการอย่างไร?

ตอบ : อาการของโรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่เกิดโรค แต่โดยทั่วไปจะมีอาการที่พบบ่อย ดังนี้

  • ปวดศีรษะมาก ทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ บ่อบครั้งมีอาการอาเจียนร่วมด้วย
  • แขนและขาข้างเดียวกันอ่อนแรง
  • อาการชัก ซึ่งเป็นการชักโดยไม่มีไข้
  • อาจมีปัญหาทางสายดา เห็นภาพซ้อน และ/หรือตาเหล่
  • ทรงตัวไม่ได้ เดินเซ

ถาม : รู้ได้อย่างไรว่าเป็นโรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง?

ตอบ : แพทย์วินิจฉัยโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองได้จากการสอบถามประวัติอาการ การตรวจร่างกาย การตรวจสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า แต่ที่ให้ผลแน่นอนคือ การนำชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา ซึ่งโดยทั่วไป เมื่อผลการตรวจเอกซเรย์พบว่ามีก้อนเนื้อในสมอง การรักษาคือ การผ่าตัด จะไม่มีการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจก่อน (เพราะไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร แพทย์ก็ต้องให้การผ่าตัดอยู่แล้ว) หลังจากนั้นจึงตรวจชิ้นเนื้อจากการผ่าตัดทางพยาธิวิทยา แต่มีข้อยกเว้นในผู้ป่วยที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ แพทย์จึงใช้วิธีการตัดชิ้นเนื้อเพื่อตรวจทางพยาธิวิทยา หรือถ้าตัดชิ้นเนื้อไม่ได้ เพราะโรคอยู่ในตำแหน่งที่มีอันตรายสูงต่อการตัดชิ้นเนื้อ แพทย์จะวินิจฉัยจากการตรวจภาพสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เอ็มอาร์ไอเพียงวิธีการเดียว

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองมีกี่ระยะ?

ตอบ : ในโรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง ไม่นิยมแบ่งระยะโรค (มะเร็งบางชนิดของสมองมีการจัดระยะโรค แต่ยังไม่นิยมนำมาใช้ในทางปฏิบัติ) โดยทั่วไปมักแบ่งตามความรุนแรงโรคจากน้อยไปมาก เช่น โรคระยะผ่าตัดได้ (อาจผ่าตัดก้อนมะเร็งออกได้หมดหรือผ่าตัดได้เพียงบางส่วน) ระยะผ่าตัดไม่ได้ และระยะโรคย้อนกลับเป็นซ้ำ

ถาม : รู้ได้อย่างไรว่าเป็นเนื้องอก/มะเร็งสมองระยะที่เท่าไร?

ตอบ : แพทย์ประเมินได้ว่าโรคมะเร็งสมองอยู่ระยะใด จากประวัติการรักษาที่ผ่านมา อาการ อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย การตรวจภาพสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์/เอ็มอาร์ไอ และผลจากการผ่าตัดว่า ตัดเนื้อมะเร็งออกได้หมดหรือมากน้อยเพียงใด

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองมีวิธีรักษาอย่างไร?

ตอบ : การรักษาของโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองคือ การผ่าตัด โดยภายหลังการผ่าตัด แพทย์จะประเมินการลุกลามของโรคและชนิดของเซลล์จากการตรวจทางพยาธิวิทยา และความสามารถในการผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกว่าได้มากหรือน้อย หลังจากนั้นจึงพิจารณาการรักษาต่อเนื่อง ด้วยรังสีรักษาและ/หรือเคมีบำบัด แต่ทั้งนี้ยังขึ้นกับอายุและสุขภาพของผู้ป่วยด้วย ส่วนการใช้ยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในระหว่างการศึกษา

ถาม : โรคเนื้องอก/มะเร็งสมองรักษาหายได้หรือไม่?

ตอบ : เนื้องอกสมองชนิดไม่รุนแรง เมื่อผ่าตัดออกได้หมด ผู้ป่วยจะมีโอกาสรักษาหายสูงถึงประมาณร้อยละ 80-90 แต่ถ้าไม่สามารถผ่าตัดออกได้หมด โอกาสควบคุมโรคได้จะต่ำลง

ส่วนมะเร็งสมองบางชนิดที่มีความรุนแรงของโรคสูงมาก ไม่มีโอกาสรักษาหาย (ชนิดจีบีเอ็ม) แต่ชนิดที่มีความรุนแรงโรคต่ำ จะยังมีโอกาสรักษาโรคหายได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่าสามารถผ่าตัดก้อนมะเร็งออกได้หมดหรือไม่

อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปโอกาสรักษาหายทั้งของเนื้องอกและมะเร็งสมอง นอกจากจะขึ้นอยู่กับชนิดของเซลล์เนื้องอก/มะเร็งแล้ว ยังขึ้นอยู่กับขนาดก้อนเนื้อ ตำแหน่งที่เกิดโรคมะเร็ง (การเกิดโรคในเนื้อสมองที่อยู่ลึกติดกับโพรงสมอง สมองส่วนกลางและก้านสมอง มีความรุนแรงโรคสูง) ความสามารถในการผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออก อายุและสุขภาพของผู้ป่วย

ถาม : มีวิธีตรวจคัดกรองโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองหรือไม่?

ตอบ : ปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบโรคเนื้องอ/มะเร็งสมองตั้งแต่เริ่มเป็น

ถาม : มีวิธีป้องกันโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองหรือไม่?

ตอบ : ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันโรคเนื้องอก/มะเร็งสมองที่มีประสิทธิภาพ นอกจากการหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง (ที่หลีกเลี่ยงได้) ดังที่กล่าวแล้ว

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆที่เกี่ยวกับอาการนี้

เป็นเนื้องอกในมดลูกอันตรายมากไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
ประจำมาตลอดเลยติดกัน2เดือนแล้วค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ไทรอยเป็นพิษ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
โรคคุชชิ่งซินโดรม มีวิธีดูแลรักษายังไงค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่