ยา

วิธีใช้ยานอนหลับให้ปลอดภัย และข้อที่ทุกคนควรระวัง

ยานอนหลับ ดีไหม กินอย่างไรให้ปลอดภัย?
เผยแพร่ครั้งแรก 10 มี.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 18 เม.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 4 เม.ย. 2019 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
วิธีใช้ยานอนหลับให้ปลอดภัย และข้อที่ทุกคนควรระวัง

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • การนอนหลับคือ การพักผ่อนที่ดีที่สุด ดังนั้นหากนอนไม่หลับ หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ย่อมทำให้เกิดปัญหาทั้งทางร่างกายและจิตใจตามมา เช่น อ่อนเพลีย  ไม่สดชื่น ไม่มีสมาธิ
  • แนวทางการแก้ปัญหานอนไม่หลับด้วยการไม่ใช้ยานอนหลับ เช่น หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหลัง 13.00 น. หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายก่อนนอน  หลีกเลี่ยงการเสพเรื่องราวตื่นเต้น สยองขวัญ
  • การรักษาด้วยยานอนหลับ นิยมใช้ยา 2 กลุ่ม คือ กลุ่มยาออกฤทธิ์เร็ว (ออกฤทธิ์ภายใน 15-30 นาที) และกลุ่มยาออกฤทธิ์ช้า (ออกฤทธิ์หลังจาก 30 นาทีไปแล้ว)
  • ยานอนหลับควรใช้ในระยะเวลาสั้นๆ เนื่องจากการใช้ยาต่อเนื่องนานๆ จะทำให้การตอบสนองกับยาลดลงจนต้องเพิ่มขนาดยามากขึ้นเรื่อยๆ และอาจทำให้เกิดการติดยาในภายหลัง
  • ยานอนหลับเป็นยาที่ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง ควรใช้ภายใต้ความควบคุมของแพทย์เท่านั้นเพื่อความปลอดภัย (ดูแพ็กเกจตรวจการนอนหลับได้ที่นี่)

ปัจจุบันพบว่า หลายๆ คนกำลังประสบกับปัญหานอนไม่หลับเนื่องจากความเครียด เมื่อพักผ่อนไม่เพียงพอจะทำให้เกิดความผิดปกติของสารเคมีภายในสมองและฮอร์โมนตามมา หลายคนจึงต้องหันมาพึ่ง "ยานอนหลับ"

จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อคุณนอนไม่หลับ

เมื่อนอนไม่หลับ พักผ่อนไม่เพียงพอ ร่างกายจะเกิดอาการอ่อนเพลีย ไม่มีสมาธิ วิตกกังวล ทำให้ไม่สดชื่น ทำงานได้ไม่เต็มที่ และอาจเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดโรคซึมเศร้าได้ การนอนไม่หลับจึงเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพสำคัญของผู้คนในปัจจุบัน

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

หากมีอาการนอนไม่หลับติดต่อกันมากกว่า 3 สัปดาห์จะถือว่า "เป็นโรคนอนไม่หลับเรื้อรัง" หากมีอาการเช่นนี้ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องและเหมาะสมกับแต่ละคน

แนวทางการรักษาปัญหานอนไม่หลับ

การรักษาปัญหาการนอนไม่หลับมีทั้งการไม่ใช้ยาและใช้ยา

การรักษาโดยไม่ใช้ยา

แพทย์จะเริ่มต้นด้วยวิธีไม่ใช้ยาก่อน เบื้องต้นแพทย์จะค้นหาสาเหตุที่ทำให้นอนไม่หลับก่อน และให้หลีกเลี่ยง ดังนี้ 

  • หลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหลัง 13.00 น.
  • หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายก่อนนอน 
  • หลีกเลี่ยงการดูรายการโทรทัศน์ที่ตื่นเต้น หรือสยองขวัญ 

การรักษาโดยใช้ยา

หากพยายามแก้ไขสาเหตุรวมถึงปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการนอนให้เหมาะสมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์จึงจะพิจารณาให้ใช้ยานอนหลับร่วมด้วยในการรักษา ยานอนหลับแบ่งออกเป็นกลุ่มดังนี้ 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27
  • กลุ่มที่ออกฤทธิ์เร็ว ช่วยเหนี่ยวนำให้หลับ ทำให้หลับภายหลังรับประทานยาประมาณ 15-30 นาที เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาเริ่มหลับยาก 
  • กลุ่มที่ออกฤทธิ์ช้า ยาจะออกฤทธิ์ภายหลังรับประทานยาประมาณ 30 นาทีขึ้นไป เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่มีปัญหาเริ่มหลับยาก แต่ตื่นกลางดึกบ่อยแล้วนอนต่อไม่หลับ 

อย่างไรก็ตาม การรับประทานยานอนหลับมีผลข้างเคียงเช่นกันและอาจทำให้ติดได้ จนต่อไปหากไม่รับประทานยาก็จะนอนไม่หลับ ดังนั้นจึงควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานอนหลับทุกครั้ง

ยานอนหลับ หรือยาที่ช่วยบรรเทาอาการนอนไม่หลับ

1. ยากลุ่มต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 1 (First generation antihistamine) 

ยากลุ่มต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 1 นิยมใช้บรรเทาอาการแพ้ผื่นคัน หรือแพ้อากาศ ยากลุ่มนี้สามารถจับกับตัวรับฮิสตามีนในสมองได้ จึงมีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ง่วงซึม สามารถนำมาใช้ช่วยให้นอนหลับได้ด้วย 

อย่างไรก็ตาม แม้ว่า  ยากลุ่มนี้จะมีผลข้างเคียงน้อยแต่จัดเป็นยาอันตราย หาซื้อได้ในร้านขายยา แต่ต้องจ่ายโดยเภสัชกรเท่านั้น 

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ที่ทำให้ง่วง เช่น 

สำหรับยาต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 2 และ 3 ไม่ค่อยมีผลทำให้ง่วงนอน เนื่องจากยาไม่ผ่านเข้าสมอง หรือผ่านได้น้อยมาก จึงไม่มีผลกดระบบประสาทส่วนกลาง

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 424 บาท ลดสูงสุด 57%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

H27

2. เมลาโทนิน (Melatonin)


เมลาโทนินเป็นฮอร์โมนในร่างกายที่สร้างจากต่อมไพเนียล (Pineal gland) ทำหน้าที่ควบคุมวงจรการหลับการตื่นของร่างกายและช่วยให้นอนหลับสนิท หากกลไกการผลิตเมลาโทนินถูกรบกวน เช่น เดินทางไปต่างประเทศโดยข้ามช่วงเวลา ทำงานกะดึก หรือนอนหลับไม่เป็นเวลา 

สิ่งเหล่านี้อาจส่งผลให้มีปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับได้ 

ปัจจุบันมีการผลิตยาเมลาโทนินออกจำหน่ายในรูปแบบยาเม็ดชนิดออกฤทธิ์นาน (Prolonged-released Tablet) ขนาด 2 มิลลิกรัม/เม็ด เพื่อใช้ในผู้ที่มีปัญหานอนไม่หลับ และช่วยลดอาการนอนไม่หลับจากการเดินทางไปต่างประเทศโดยข้ามช่วงเวลาและเกิดอาการอ่อนเพลีย หรือ “เจ็ตแล็ก (jet lag)” ได้

เมลาโทนินสามารถหาซื้อได้ในร้านขายยา โดยควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ 

วิธีรับประทาน: ให้รับประทานทั้งเม็ด วันละ 1 ครั้งก่อนนอน โดยห้ามหัก แบ่ง บด เคี้ยว เริ่มกินยาตั้งแต่ก่อนเข้านอนวันแรกที่เดินทางไปต่างประเทศที่เปลี่ยนช่วงเวลาจากประเทศเดิม รับประทานประมาณ 3 คืนติดต่อกันต่อเนื่อง จนสามารถนอนหลับได้เองตามปกติ

3. ยากลุ่มเบนโซไดอะซิพีน (Benzodiazepine)


ยากลุ่มเบนโซไดอะซิพีนเป็นยานอนหลับชนิดออกฤทธิ์เร็ว ทำให้หลับหลังจากรับประทานยาประมาณ 15 นาที 

ยากลุ่มนี้จัดเป็นยาควบคุม ต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์เท่านั้น เนื่องจากมีการนำไปใช้เพื่อล่วงละเมิดทางเพศผู้อื่นขณะนอนหลับ หรือที่เรียกว่า “ยาเสียสาว” และหากใช้ไปนานๆ ยังอาจทำให้เสพติดได้ 

อย่างไรก็ตาม แพทย์นิยมใช้ยากลุ่มเบนโซไดอะซิพีนเพื่อลดความกังวลและช่วยให้นอนหลับแก่ผู้ป่วยมากที่สุด ตัวยามีทั้งในรูปแบบรับประทานและยาฉีด 

  • ตัวอย่างตัวยารูปแบบยาฉีด ได้แก่ Diazepam, Midazolam 
  • ตัวอย่างตัวยาชนิดรับประทาน ได้แก่ Diazepam, Clorazepat, Chlordiazepoxide, Lorazepam, Alprazolam และ Clonazepam

ข้อควรระวังในการใช้กลุ่มยานอนหลับ

  • ควรใช้ยานอนหลับเป็นระยะเวลาสั้นๆ เนื่องจากการใช้ยาต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน จะทำให้การตอบสนองกับยาลดลงจนต้องเพิ่มขนาดยามากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้นอนหลับได้ และอาจทำให้เกิดการติดยาในภายหลัง
  • ควรใช้ยานอนหลับในความดูแลของแพทย์เท่านั้น เนื่องจากการใช้ยาเกินขนาดจะกดการทำงานของสมองที่ควบคุมการหายใจ อาจทำให้เกิดการหายใจล้มเหลว และเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิต
  • ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งถึงประวัติโรคเดิมที่เป็นอยู่ รวมถึงประวัติการใช้ยาในปัจจุบัน
  • ไม่ควรหยุดใช้ยาทันที หากใช้ยานอนหลับในปริมาณมาก หรือใช้ยาที่มีฤทธิ์แรงเป็นระยะเวลาต่อเนื่องนานๆ เพราะอาจมีอาการถอนยาตามมา เช่น นอนไม่หลับมากขึ้น กระสับกระส่าย มือสั่น ใจสั่น หรือวิตกกังวลได้
  • ห้ามขับขี่รถ หรือควบคุมเครื่องจักรหลังรับประทานยานอนหลับ เนื่องจากอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุ และอันตรายถึงชีวิตได้ ควรรับประทานยานอนหลับเฉพาะเมื่อจะเข้านอนแล้วเท่านั้น
  • การใช้ยานอนหลับควรต้องระมัดระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยโรคตับ ไต และผู้สูงอายุ
  • หลีกเลี่ยงใช้ยานอนหลับในเด็กเล็ก ผู้ป่วยโรคปอด และผู้ที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ผู้ที่ใช้ยาที่มีฤทธิ์กดระบบประสาทอื่นๆ เนื่องจากยามีผลกดการหายใจทำให้เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ 
  • การใช้ยาในเด็กควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง และใช้เมื่อจำเป็นเท่านั้น
  • หลีกเลี่ยงใช้ยานอนหลับในหญิงตั้งครรภ์ และหญิงที่อยู่ระหว่างให้นมบุตร เนื่องจากยานอนหลับมีผลต่อทารกในครรภ์ และยาอาจถูกขับออกมาทางน้ำนมทำให้เกิดอันตรายต่อเด็กได้
  • ควรงดบริโภคเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทุกชนิดในช่วงที่ใช้ยานอนหลับ เนื่องจากแอลกอฮอล์จะไปเสริมฤทธิ์ยานอนหลับ อาจกดการหายใจทำให้เป็นอันตรายถึงชีวิตได้

นอกจากนี้ระหว่างใช้ยานอนหลับยังควรปฏิบัติตัวตามสุขอนามัยในการนอนที่ดีร่วมด้วย ดังนี้ 

  • พยายามเข้านอน และตื่นนอนให้เป็นเวลา 
  • หาวิธีผ่อนคลายความเครียด 
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ 
  • หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน 
  • งดสูบบุหรี่ และการใช้สารเสพติดอื่นๆ 
  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ 
  • รับประทานอาหารมื้อเย็นที่ย่อยง่าย
  • จัดห้องนอนให้เหมาะแก่การพักผ่อน สะอาด ปราศจากเสียงรบกวนทั้งแสง และเสียง 

คำแนะนำเหล่านี้ เป็นคำแนะนำเพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่เหนือสิ่งอื่นใด คุณควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ทำให้นอนไม่หลับ รวมถึงความเครียด และวิตกกังวลในใจให้น้อยลง เพื่อให้นอนหลับด้วยตนเองได้ โดยไม่ต้องพึ่งยา

ดูแพ็กเกจตรวจสุขภาพ เปรียบเทียบราคา โปรโมชั่นล่าสุดจากโรงพยาบาลและคลินิกชั้นนำได้ที่นี่ หรือไม่พลาดทุกการอัปเดตแพ็กเกจต่างๆ เมื่อกดเป็นเพื่อนทางไลน์ @HonestDocs และกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


3 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ยานอนหลับ แต่ละประเภทแตกต่างกันอย่างไร?
ยานอนหลับ แต่ละประเภทแตกต่างกันอย่างไร?

รู้จักยานอนหลับประเภทต่างๆ และผลข้างเคียงก่อนเลือกใช้ตามความเหมาะสม

ทำหัวนมชมพู สักหัวนมชมพู ทางเลือกสำหรับสาวๆ อยากหน้าอกสวย
ทำหัวนมชมพู สักหัวนมชมพู ทางเลือกสำหรับสาวๆ อยากหน้าอกสวย

ทำหัวนมชมพู สักหัวนมชมพู คืออะไร ต้องเตรียมตัวอย่างไร ราคาเท่าไร อันตรายหรือเปล่า?

ดูในแอป