สุขภาพตา

5 ปัญหาดวงตา สาเหตุโรคร้ายที่คุณไม่คาดคิด

อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ พ.ค. 3, 2018 ประมาณเวลาการอ่าน: 8 นาที
5 eye disease m

5 ปัญหาดวงตา สาเหตุโรคร้ายที่คุณไม่คาดคิด

ปัญหาทางดวงตา เช่น สายตาสั้น-ยาว ตาเข ตาเอียง ตาแดงตากุ้งยิงต้อเนื้อ ต้อลมต้อกระจกอาจเป็นปัญหาที่หลายคนคุ้นเคย พบบ่อยและไม่ก่อให้เกิดอันตราย แต่เนื่องจากดวงตาเป็นอวัยวะที่อยู่ใกล้ชิดกับสมอง มีเส้นประสาทและหลอดเลือดเชื่อมต่อกับสมองโดยตรง ความผิดปกติทางตาจึงอาจเป็นอาการเริ่มต้นของโรคทางสมองและระบบประสาท บางโรคก็มีความร้ายแรงจำเป็นจะต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน ต่อไปนี้เป็น 5 อาการทางดวงตาที่อยากให้คอยสังเกตตนเองและบุคคลใกล้ชิด เพื่อเป็นข้อมูลที่จะช่วยให้รู้เท่าทันโรคทางสมองดังนี้

1. อาการหนังตาตก (ptosis)

อาการนี้คงสังเกตได้ไม่ยากหากหนังตาตกจนปิดตาดำทั้งหมดแต่ถ้าอาการเป็นน้อยหรืออยู่ในช่วงเริ่มต้น อาจพบแค่หนังตาบนหย่อนเวลาลืมตาแล้วช่องว่างระหว่างเปลือกตาบนกับล่างแคบลงเมื่อเทียบกับข้างที่ปกติ ยิ่งในคนผู้สูงอายุหรือคนมีปัญหาหนังตาหย่อนอยู่เดิมจะดูไม่รู้เลยว่าหนังตาตก บางครั้งคนใกล้ตัวกลับเป็นผู้สังเกตเห็นก่อนเจ้าตัวเสียด้วยซ้ำไป การกลอกตามองเพดานค้างไว้สักครู่จะช่วยให้เห็นหนังตาตกชัดเจนขึ้น โดยหนังตาข้างที่ผิดปกติจะค่อยๆหย่อนลง ไม่เพียงแค่นั้นหนังตาล่างหย่อนก็พบได้เช่นกันแต่เป็นในรูปแบบที่หนังตาล่างจะยกสูงขึ้นจนมาปิดขอบล่างของตาดำ ซึ่งตามปกติหนังตาล่างจะอยู่แตะกับขอบล่างของตาดำเท่านั้น กรณีมีหนังตาตกร่วมกับไม่สามารถกลอกตาไปในทิศทางต่างๆได้ การมองเห็นภาพซ้อนหรือเหงื่อออกที่ใบหน้าและลำตัวไม่เท่ากัน ยิ่งสนับสนุนว่าน่าจะมีรอยโรคในสมองและระบบประสาทแน่นอน โรคที่เป็นสาเหตุสำคัญได้แก่

1.1. โรคหลอดเลือดในสมองโป่งพอง (aneurysm) โรคนี้มักพบในผู้ใหญ่และมีโรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคประจำตัวเมื่อหลอดเลือดโป่งพองขึ้นจะไปกดเส้นประสาทตาคู่ที่สามจึงทำให้หนังตาตกร่วมกับกลอกตาผิดปกติ โรคนี้มีความสำคัญเพราะหากหลอดเลือดโป่งพองแตกจะทำให้เกิดเลือดออกในเยื้อหุ้มสมอง (subarachnoid hemorrhage) ซึ่งอันตรายมากอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตการเอกซเรย์หลอดเลือดสมองช่วยให้ตรวจพบตำแหน่ง จำนวนและขนาดของหลอดเลือดโป่งพองทำให้ศัลยแพทย์ระบบประสาทวางแผนการรักษาเพื่อปิดจุดโป่งพองนั้นด้วยวิธีผ่าตัดหนีบหลอดเลือดหรือใส่ขดลวดทางการแพทย์ถมหลอดเลือด

1.2. โรคหลอดเลือดสมองตีบ (ischemic stroke) ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมาด้วยแขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยวพูดไม่ชัด กรณีการอุดตันเกิดขึ้นที่หลอดเลือดบริเวณก้านสมองจะทำให้เส้นประสาทที่ควบคุมการกลอกตาขาดเลือด ส่งผลให้หนังตาตกได้ความสำคัญคือก้านสมองเป็นจุดศูนย์รวมเส้นประสาทหากก้านสมองขาดเลือดเลือดขยายเป็นวงกว้างอาการจะรุนแรงขึ้นขั้นอ่อนแรงทั่วร่างกาย หมดสติไม่รู้สึกตัวและโคม่าในที่สุด การตรวจรักษาที่รวดเร็วสามารถช่วยผู้ป่วยให้ดีขึ้นหรือหายเป็นปกติได้

1.3. มะเร็งของยอดปอด (pancoast tumor) มะเร็งหลายชนิดถูกพบในระยะแพร่กระจายมาที่สมองก่อนจะตรวจเจออวัยวะที่เป็นจุดกำเนิดของมะเร็งเสียอีกเนื่องจากก้อนมะเร็งในสมองนั้นมักทำให้เกิดอาการเช่นปวดศีรษะอ่อนแรงหรือชัก แต่มะเร็งปอดชนิดนี้มีอาการที่แตกต่างออกไปคือผู้ป่วยจะมาด้วยอาการหนังตาบนตก หนังตาล่างยกขึ้นร่วมกับใบหน้าและลำตัวครึ่วซีกแห้งกว่าปกติที่เป็นเช่นนั้นไม่ใช่เพราะมะเร็งลุกลามไปยังสมองแต่เกิดจากบริเวณส่วนบนสุดของปอดอยู่ใกล้กับระบบประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อรอบดวงตาและต่อมเหงื่อ ดังนั้นเมื่อมะเร็งลุกลามในจุดดังกล่าวจึงทำให้หนังตาตกเหงื่อบริเวณใบหน้าและลำตัวออกน้อยลงนั่นเอง

2. อาการตาแดง

หลายๆคนคงนึกถึงโรคเกี่ยวกับเยื่อบุตาขาวอักเสบแต่อาการนี้สามารถเป็นอาการนำของโรคหลอดเลือดที่เชื่อมต่อกันอย่างผิดปกติระหว่างหลอดเลือดตาและหลอดเลือดในสมองได้อีกด้วย ซึ่งหากพบร่วมกับอาการดังต่อไปนี้จะช่วยทำให้คิดถึงโรคทางสมองมากขึ้น

2.1. ตาแดงเกิดตามหลังศีรษะได้รับบาดเจ็บ (direct CCF) เช่นประสบอุบัติเหตุ ศีรษะกระทบกระเทือน กระดูกใบหน้าร้าว หลังจากนั้น 4-6 สัปดาห์ เริ่มมีอาการตาแดงร่วมกับตาโปนอาจมีเสียงฟู่บริเวณหน้าผากหรือรอบๆตาตามจังหวะการเต้นของหัวใจที่เป็นเช่นนี้เพราะว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ที่อยู่บริเวณฐานกะโหลกศีรษะฉีกขาดหรือได้รับบาดเจ็บระหว่างอุบัติเหตุ เกิดรูเชื่อมต่อกับหลอดเลือดดำบริเวณใกล้เคียง เลือดจากหลอดเลือดแดงที่มีแรงดันสูงมากจะไหลท้นไปยังหลอดเลือดดำของลูกตา ทำให้เส้นเลือดฝอยบนเยื่อบุตาขาวขยายตัวภาวะนี้หากไม่ได้รับการรักษาโดยเร็วจะทำให้ความดันลูกตาสูงจนเป็นต้อหินและสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรบางครั้งหลอดเลือดแดงที่ได้รับบาดเจ็บอาจฉีกขาดเกิดหลอดเลือดโป่งพองและแตก จะเกิดเลือดกำเดาไหลไม่หยุดจนเสียชีวิตได้

2.2. ตาแดง ร่วมกับปวดศีรษะ ชัก ความจำแย่ลง (dural AVF) ภาวะนี้เกิดจากหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดงบริเวณเยื่อหุ้มสมองเชื่อมต่อกันอย่างผิดปกติ พบบ่อยในผู้ใหญ่ที่เคยมีประวัติผ่าตัดสมองหรือหลอดเลือดดำในสมองอุดตัน อาการตาแดงอาจเป็นข้างเดียวหรือทั้งสองข้างก็ได้ ถ้าคลำบริเวณหนังศีรษะอาจพบหลอดเลือดเต้นตามจังหวะชีพจร เมื่อหลอดเลือดแดงเชื่อมต่อกับหลอดเลือดดำ ทำให้ได้ยินเสียงฟู่จากเลือดที่ไหลเร็ว และท้นไปยังลูกตาทำให้ตาแดง นอกจากนี้ปริมาณเลือดที่ไหลเวียนเข้าสู่สมองที่เพิ่มขึ้นผิดปกติจะไปรบกวนการระบายเลือดดำออกจากสมองและเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายตามมา เช่น เลือดออกในสมองหากเป็นนานๆ ทำให้มีอาการชัก ความจำเสื่อม สมองฝ่อได้

2.3. หลอดเลือดบนบริเวณใบหน้าหรือรอบดวงตาปูดผิดปกติอาจไม่มีตาแดงร่วมด้วยก็ได้ การเห็นเส้นเลือดเขียวๆชัดเจนขึ้นบนศีรษะแสดงถึงการระบายของหลอดเลือดดำที่ผิดปกติ พบในโรคที่หลอดเลือดดำในสมองไม่เจริญหรือมีหลอดเลือดดำ-แดงเชื่อมต่อกันทำให้สมองต้องหาทางระบายเลือดกลับหัวใจ ส่วนหนึ่งผ่านทางหลอดเลือดส่วนนอกจึงเห็นเส้นเลือดปูดขึ้นโรคนี้มักพบในเด็ก ทำพัฒนาการช้า ชัก ศีรษะโต อาจมีหัวใจวายตั้งแต่แรกเกิดหากเป็นรุนแรงโรคนี้ต้องรักษาอย่างเร่งด่วนเพื่อป้องกันไม่ให้สูญเสียเนื้อสมองอย่างถาวร

3. ลานสายตาแคบ

ลานสายตาคือความกว้างของภาพที่สามารถมองเห็นได้สมองซีกซ้ายขวาจะควบคุมลานสายตาสลับด้านกัน เมื่อมีความผิดปกติของสมองส่วนควบคุมลานสายตา ที่เกิดจากสมองส่วน parietal temporal หรือ occipital ถูกทำลายจะทำให้บริเวณการมองเห็นแคบลงมองเห็นภาพครึ่งเดียว ดังนั้นเมื่อเดินผ่านคน สิ่งของเช่นขอบประตูจึงชนกับด้านที่ลานสายตาผิดปกติ ถ้าขับรถหรือข้ามถนนจะมองไม่เห็นรถที่มาด้านข้างทำให้เกิดอุบัติเหตุได้เวลาเขียนหนังสือหรือวาดรูปก็จะเอียงมาในด้านหนึ่งของหน้ากระดาษที่มองเห็น หากอาการเป็นไม่มากผู้ป่วยจะไม่รู้เลยว่าตนเองผิดปกติ สาเหตุสำคัญของโรคในกลุ่มนี้ได้แก่ หลอดเลือดในสมองตีบ เนื้องอกในสมองเป็นต้น

4. การมองเห็นหายไปชั่วคราว

อาการนี้เกิดจากเส้นประสาทตาสูญเสียการทำงานหรือเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงจอประสาทตาผิดปกติมักเป็นตาข้างเดียวโรคที่อาจเป็นสาเหตุมีดังต่อไปนี้

4.1. หลอดเลือดแดงใหญ่คาโรติดอุดตัน (carotid stenosis) โรคนี้เกิดจากการการสะสมของไขมันภายในผนังหลอดเลือด เมื่อก้อนไขมันถูกกระแทกโดยเลือดซึ่งมีความดันสูงจะแตกออกบางส่วนกลายเป็นลิ่มเลือดขนาดเล็กปลิวไปตามหลอดเลือดส่วนปลาย และอุดตันภายในหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงลูกตาทำให้จอประสาทตาขาดเลือดตาจึงบอด หลังจากลิ่มเลือดเหล่านี้สลายตัวการมองเห็นจึงกลับมาเป็นปกติความสำคัญของภาวะนี้คือก้อนไขมันที่แตกจะเหนี่ยวนำให้ร่างกายสร้างลิ่มเลือดมาพอกจนหลอดเลือดแดงใหญ่อุดตัน เลือดไปเลี้ยงสมองส่วนหน้าไม่เพียงพอผู้ป่วยจะมีแขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ต่อมาเกิดภาวะสมองบวมทำให้พิการหรือเสียชีวิตได้ การตรวจพบก่อนที่จะเกิดภาวะหลอดเลือดตีบ สามารถรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดร่วมการผ่าตัดเอาก้อนไขมันออกหรือใช้ขดลวดใส่ที่ตำแหน่งตีบเพื่อถ่างขยายก็ช่วยป้องกันไม่ให้สมองขาดเลือดในอนาคต

4.2. ความดันในกะโหลกศีรษะสูง (intracranial hypertension) ภายในกะโหลกศีรษะประกอบด้วยเนื้อสมอง เยื้อหุ้มสมองและน้ำเลี้ยงสมองเมื่อมีการเพิ่มปริมาตรภายในสมองไม่ว่าจะเป็นจากสมองบวม ก้อนเนื้องอกก้อนเลือด หรือมีการคั่งของน้ำหล่อเลี้ยงสมองจากเยื้อหุ้มสมองอักเสบหลอดเลือดดำภายในสมองอุดตันเหล่านี้จะทำให้ความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้นความดันที่สูงมากๆนี้ทำให้เส้นประสาทตาเสื่อมอาการที่เป็นลักษณะเฉพาะคือมองไม่เห็นหลังการไอจาม หรือเบ่ง (visualobscuration) ทันทีทันใดและเป็นอยู่ชั่วคราวการตรวจเอกเรย์สมองมีความสำคัญ ช่วยหาโรคที่เป็นสาเหตุเพื่อให้การรักษาก่อนที่จอประสาทตาเสื่อมถาวรจนตาบอดในที่สุด

4.3. เส้นประสาทตาอักเสบ (optic neuropathy) ภาวะนี้สัมพันธ์กับโรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเองมักเกิดในผู้หญิงมาด้วยอาการตามองไม่เห็น ส่วนใหญ่เป็นข้างเดียวอาจมีปวดศีรษะนำมาก่อนจากนั้นเริ่มเห็นสีผิดปกติตามมาด้วยตามองไม่เห็นความรุนแรงมีตั้งแต่เป็นน้อยแล้วค่อยๆดีขึ้นจนหายเป็นปกติจนถึงสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร ซึ่งกรณีแรกทำให้ผู้ป่วยหลายคนไม่ได้ไปตรวจรักษาความสำคัญคือตัวโรคกลับเป็นซ้ำได้และภูมิคุ้มกันที่ทำงานผิดปกติไม่เพียงจะทำลายเส้นประสาทตา แต่ยังสามารถเข้าไปทำลายเนื้อสมองและไขสันหลังได้ให้อาการรุนแรงกว่าเดิม

5. ภาพซ้อน

Image result for double vision

อาการเห็นภาพซ้อนที่เกิดจากสมองจะเกิดขึ้นเวลามองด้วยตา 2 ข้างพร้อมๆกัน เมื่อปิดตาด้านหนึ่งแล้วมองด้วยตาข้างเดียวภาพซ้อนจะหายไปหากยังคงเห็นภาพซ้อนอยู่แสดงว่ามีความผิดปกติของลูกตา ที่เป็นเช่นนี้เนื่องจากการกลอกตาถูกควบคุมด้วยเส้นประสาทสมองคู่ที่ 3 4 และ 6 เมื่อเส้นประสาททำงานผิดปกติส่งผลให้ตาทั้ง 2 ข้างกลอกไม่พร้อมกันภาพซ้อนแม้จะเกิดขึ้นในบางระนาบเช่น แนวนอน แนวตั้ง หรือเมื่อมองใกล้มองไกลก็มีถือว่าผิดปกติแล้ว ตำแหน่งที่ทำให้เกิดความผิดปกติแบ่งได้เป็น

5.1. ความผิดปกติของก้านสมอง (brain stem) เส้นประสาทควบคุมการกลอกตาทั้งหมดตั้งอยู่ในก้านสมองส่วนที่เรียกว่า midbrain และ pons ในตำแหน่งดังกล่าวยังประกอบด้วยเส้นประสาทที่ควบคุมกำลังแขนขาและเส้นประสาทควบคุมใบหน้าอีกด้วย ความผิดปกติขนาดเล็กเช่น หลอดเลือดฝอยตีบ จุดเลือดออกหรือก้อนเนื้องอกขนาดเล็กอาจทำให้ผู้ป่วยมีเพียงภาพซ้อนเป็นอาการเริ่มต้นโดยไม่มีอาการอ่อนแรงได้

5.2. ความผิดปกติภายนอกก้านสมอง

การเดินทางของเส้นประสาทจากก้านสมองไปยังลูกตาต้องผ่านเยื่อหุ้มสมอง (meningeal) แอ่งหลอดเลือดดำรอบเส้นเลือดแดงใหญ่ (cavernous sinus) และรูเปิดของกะโหลกศีรษะ (superior orbital fissure) ตามลำดับ จากนั้นจึงผ่านเข้าไปยังกล้ามเนื้อรอบลูกตาเมื่อมีการติดเชื้อของเยื่อหุ้มสมอง แอ่งหลอดเลือดดำอักเสบหรือเยื่อหุ้มสมองบริเวณรูเปิดของกะโหลกศีรษะหนาตัวผิดปกติ จะทำให้เส้นประสาทเกิดการอักเสบจึงเห็นภาพซ้อน หากอาการเป็นมากอาจทำให้กลอกตาไม่ได้เลย การรักษาขึ้นกับโรคที่เป็นสาเหตุซึ่งส่วนใหญ่เป็นโรคที่มีความเร่งด่วน

 

จากที่กล่าวมาทั้งหมดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะช่วยให้หลายๆคนรู้จักโรคทางสมองมากขึ้น แม้ความผิดปกติทางดวงตาสามารถเกิดจากโรคทางสมองและระบบประสาทได้แต่พบไม่บ่อย และสาเหตุส่วนใหญ่ยังคงมาจากโรคของดวงตา ดังนั้นจึงไม่ต้องกลัวจนเกินไป สุดท้ายนี้การเป็นคนช่างสังเกตและไม่ประมาทในการใช้ชีวิตจะช่วยให้รู้เท่าทันโรคร้ายและรักษาก่อนลุกลามเพราะบางโรคแทบจะไม่แสดงอาการเลย

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


ลบไฟล์
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

วันนี้คุณอยากจะถามคุณหมอแบบไหน

@question.title

ถามปกติ ได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

ค่าบริการ 100 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 24 ชั่วโมง โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

ถามด่วน ได้คำตอบภายใน 60 นาที

ค่าบริการ 200 เหรียญ

คุณหมอตอบภายใน 60 นาที โดยคุณจะได้รับอีเมลแจ้ง เมื่อคุณหมอตอบแล้ว

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 60 นาที เราคืนเหรียญให้ 100 เหรียญและคำถามจะถูกปรับเป็นคำถามปกติ ซึ่งจะได้คำตอบภายใน 24 ชั่วโมง

หากคุณหมอไม่ตอบภายใน 24 ชั่วโมง เราคืนเหรียญให้ทั้งหมด (ไม่คิดค่าบริการ)

คำถามของคุณจะถูกแสดงผลเป็นคำถามแรกๆ บนหน้าถามหมอเป็นเวลา 2 วัน ซึ่งเพิ่มโอกาสให้คุณได้รับความคิดเห็นจากคุณหมอท่านอื่น

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่