การคุมกำเนิด

วิธีกินยาคุมฉุกเฉิน ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด และ 2 เม็ด

ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด และ 2 เม็ด
อัปเดตล่าสุดเมื่อวันที่ 22 มี.ค. 2019 ประมาณเวลาการอ่าน: 3 นาที
มีคนอ่านบทความนี้แล้ว 1,069,363 คน

วิธีกินยาคุมฉุกเฉิน ยาคุมฉุกเฉินแบบ 1 เม็ด และ 2 เม็ด

ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน (Emergency Contraceptive Pills) เป็นยาคุมกำเนิดที่ใช้รับประทานภายหลังมีเพศสัมพันธ์ เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์จากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือลืมกิน ไม่เคยกินหรือฉีดยาคุมมาก่อน หรือการคุมกำเนิดล้มเหลว เช่น ถุงยางอนามัยแตกหรือมีรอยรั่ว ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินจึงเอาไว้ใช้ในยามจำเป็นเท่านั้น ไม่ควรใช้ยาคุมฉุกเฉินแทนยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดรับประทานชนิดรายเดือน (Oral Contraceptive Pills) เนื่องจากยาคุมฉุกเฉินมีปริมาณฮอร์โมนสูงกว่ายาเม็ดคุมกำเนิดชนิดรับประทานชนิดรายเดือน จึงทำให้เสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ได้มาก และอาจเกิดอันตรายร้ายแรงแก่ผู้ใช้ นอกจากนี้ยังมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ต่ำกว่ายาเม็ดคุมกำเนิดชนิดรายเดือน วิธีกินยาคุมฉุกเฉินที่ถูกต้องคือ กินในระยะเวลาที่กำหนด และใช้เพื่อจุดประสงค์ป้องกันการตั้งครรภ์เท่านั้น ไม่สามารถยับยั้งการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้ว หรือให้ชัดเจนขึ้นคือ ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินไม่ใช่ยาทำแท้ง

ปัจจุบันยาคุมที่มีจำหน่ายในบ้านเราเป็นชนิดที่มีตัวยาสำคัญคือ ลีโวนอร์เจสเตรล (Levonorgestrel) เพียงตัวเดียว ซึ่งมี 2 แบบ คือ ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินแบบกล่องละ 2 เม็ด แต่ละเม็ดมีปริมาณลีโวนอร์เจสเตรล 0.75 มิลลิกรัม จำนวน 2 เม็ดและยาคุมฉุกเฉินแบบเม็ดเดียว มีปริมาณ levonorgestrel เม็ดละ 1.5 มิลลิกรัม จำนวน 1 เม็ด โดยจะเห็นได้ว่ายาคุมฉุกเฉินทั้งสองแบบมีปริมาณตัวยาสำคัญรวมต่อกล่องเท่ากัน แต่ปริมาณยาที่รับประทานต่อครั้งแตกต่างกัน

โฆษณาจาก HonestDocs
ปัญหากวนใจของหลายคน ถ้ารักษาอย่างถูกวิธีก็มีโอกาสหาย ใบหน้ากระจ่างใส!

แพ็คเกจรักษาสิวเริ่มต้น 400 บาท ลดสูงสุด 50%

%e0%b8%aa%e0%b8%b4%e0%b8%a7internal ad %281%29

วิธีกินยาคุมฉุกเฉินและประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน แบบ 1 เม็ด และ 2 เม็ด

ข้อมูลการศึกษาขององค์การอนามัยโลก (WHO) ได้แนะนำไว้ว่า วิธีกินยาคุมฉุกเฉินแบบกล่องละ 2 เม็ด (มีปริมาณลีโวนอร์เจสเตรลเม็ดละ 0.75 มิลลิกรัม) ให้กินยา 2 ครั้ง ห่างกัน 12 ชั่วโมง โดยควรกินยาคุมกำเนิดฉุกเฉินเม็ดแรกภายใน 120 ชั่วโมง (5 วัน) ภายหลังการมีเพศสัมพันธ์ จึงจะมีประสิทธิภาพ เนื่องจากเป็นระยะเวลาที่ยายังคงมีผลป้องกันการตั้งครรภ์ ก่อนไข่ที่ผสมกับอสุจิเรียบร้อยแล้วจะเกิดการฝังตัวที่ผนังมดลูกได้สำเร็จ หากยิ่งกินยาเร็ว ก็จะยิ่งให้ผลป้องกันการตั้งครรภ์มากขึ้น ยิ่งกินภายใน 24 ชั่วโมงได้จะยิ่งมีประสิทธิภาพสูงสุด สำหรับยาคุมฉุกเฉินแบบเม็ดเดียว (มีปริมาณลีโวนอร์เจสเตรล เม็ดละ 1.5 มิลลิกรัม) ก็ให้รับประทานยาภายใน 120 ชั่วโมงเช่นเดียวกัน โดยพบว่ายาคุมกำเนิดฉุกเฉินมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์สูงถึง 90% แต่ก็ยังมีโอกาสเกิดการตั้งครรภ์ได้ 1.2-2.1% โดยยี่ห้อของยาคุมกำเนิดฉุกเฉินที่มาจากผู้ผลิตต่างกัน อาจทำให้ค่านี้แตกต่างกันได้

ข้อที่ควรคำนึงถึงสำหรับ วิธีกินยาคุมฉุกเฉิน คือ การกินยาคุมแบบเม็ดเดียว จะให้ปริมาณยาในเลือดสูงกว่าการกินยาคุมแบบ 2 เม็ด จากการศึกษาขององค์การอนามัยโลก โดยทำการศึกษาจาก 10 ประเทศทั่วโลกพบว่า ประสิทธิภาพการคุมกำเนิดของยาคุมทั้งแบบ 1 เม็ด และ 2 เม็ด ไม่แตกต่างกัน ดังนั้นการเลือกวิธีกินยาคุมฉุกเฉินแบบเม็ดเดียวจึงสะดวกกว่า เพราะถ้าเป็นยาคุมกำเนิด 2 เม็ด ผู้ใช้มักมีปัญหาลืมกินยาเม็ดที่ 2 ภายใน 12-24 ชั่วโมง หลังการกินยาเม็ดแรก ซึ่งจะทำให้ความเสี่ยงในการตั้งครรภ์สูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม วิธีกินยาคุมฉุกเฉินแบบเลือกชนิดเม็ดเดียวนั้น ปริมาณยาต่อเม็ดจะสูงกว่า จึงอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เลือดออกที่ช่องคลอดผิดปกติ ประจำเดือนมาผิดปกติ ดังนั้น ผู้ใช้จึงต้องสังเกตดูว่ารับประทานยาแล้วเกิดอาการอย่างไร มากน้อยเพียงใด หากไม่เกิด หรือเกิดอาการไม่พึงประสงค์น้อย ก็อาจพิจารณาใช้วิธีกินยาคุมฉุกเฉิน แบบกินชนิดเม็ดเดียว หรือใช้ยาคุมฉุกเฉินชนิดกล่องละ 2 เม็ด แต่ใช้วิธีกินยาคุมฉุกเฉินนั้นสองเม็ดพร้อมกันในครั้งเดียวเลย ซึ่งมีความสะดวกมากกว่า และช่วยลดความเสี่ยงจากการลืมกินยาได้อีกด้วย

ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินที่มีจำหน่ายในท้องตลาด

ปัจจุบันยาคุมกำเนิดฉุกเฉินในประเทศไทยมีหลายยี่ห้อ ส่วนใหญ่เป็นชนิด 2 เม็ด มีเพียงยี่ห้อเดียวที่เป็นยาคุมกำเนิดฉุกเฉินชนิด 1 เม็ด เนื่องจากออกจำหน่ายภายหลังมีการศึกษาเพื่อยืนยันเรื่องประสิทธิภาพของการใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินชนิดเม็ดเดียว ว่าวิธีกินยาคุมฉุกเฉินแบบนี้ก็ใช้ได้ผลเหมือนกัน

ข้อควรระวังในของวิธีกินยาคุมฉุกเฉิน

  • หากมีการอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมง หลังกินยาคุมฉุกเฉิน ต้องรับประทานยาใหม่ซ้ำอีกครั้ง
  • ภายใน 1 เดือน ห้ามรับประทานยาคุมฉุกเฉินเกิน 2 กล่อง เพราะอาจทำให้เกิดอันตราย เลือดออกผิดปกติ หรือท้องนอกมดลูกได้
  • ห้ามใช้ยาคุมฉุกเฉินแทนการใช้ยาคุมชนิดรายเดือน เนื่องจากยาคุมฉุกเฉินมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ต่ำกว่า นอกจากนี้ยาคุมฉุกเฉินยังมีปริมาณยาที่รับประทานต่อครั้งสูงกว่ามาก หากรับประทานยาซ้ำหลายครั้งอาจเสี่ยงต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่างๆ ที่ร้ายแรงตามมา
  • ยาคุมฉุกเฉินไม่ใช่ยาทำแท้ง ไม่อาจยับยั้งการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้วได้
  • ไม่ควรกินยาคุมกำเนิดฉุกเฉินก่อนการมีเพศสัมพันธ์ เนื่องจากประสิทธิภาพจะไม่ดีเท่ากับกินยาคุมหลังการมีเพศสัมพันธ์ทันที โดยพบว่าวิธีกินยาคุมฉุกเฉินแบบนี้จะมีความเสี่ยงในการตั้งครรภ์ถึง 5%
ที่มาของข้อมูล
  1. World Health Organization, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception, 2 February 2018.
  2. International Consortium for Emergency Contraception, https://www.cecinfo.org/icec-publications/regimen-update-timing-dosage-levonorgestrel-alone-emergency-contraceptive-pills/, 2013.
  3. MIMS Thailand, https://www.mims.com/thailand/drug/info/postinor%202/?type=brief, Access online: 18 February 2019.
  4. Meredith Melnick, http://healthland.time.com/2011/03/08/study-the-morning-after-pill-works-the-day-before-too/, 8 March 2011.
  5. Emily at Planned Parenthood, http://plannedparenthood.tumblr.com/post/170358325167/does-plan-b-work-if-you-take-it-before-sex, Access online: 18 February 2019.

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์กับคุณแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวีดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เห็นไฟล์ได้ค่ะ
ส่งข้อมูล

ต้องการไป รพ. ใช่มั้ย?

จองคิว 24 ชม. ล่วงหน้า ประหยัดเวลาคุณรอคิวไปหลายชั่วโมง จองเลย

ถ้าไม่มีโรงพยาบาลที่คุณต้องการ เพิ่มโรงพยาบาลที่นี่